Son gözden geçirme:
Anonim Şirkette Nama Yazılı Payların Devri: Onay, Ret Sebepleri ve Pay Defterine Kayıt
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Nama yazılı paylar, kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe serbestçe devredilir; pay senedi varsa devir, ciro edilmiş senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılır (TTK m.490). Şirket onayı yalnız bedeli tamamen ödenmemiş paylarda (TTK m.491) veya esas sözleşme öngörmüşse (TTK m.492) gerekir; borsaya kote olmayan paylarda şirket, esas sözleşmede öngörülen önemli bir sebebe dayanarak ya da payları devredenden gerçek değeriyle almayı önererek onayı reddedebilir (TTK m.493/1). Devralan şirkete karşı ancak pay defterine kaydedilince pay sahibi sayılır (TTK m.499/4); borsaya kote olmayan paylarda şirket istemi üç ay içinde reddetmezse veya ret haksızsa onay verilmiş sayılır (TTK m.494/3) ve kayıt dava yoluyla istenebilir (Yargıtay 11. HD, 2024/6481 E., 2025/1865 K.).
Anonim şirkette nama yazılı paylar, kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe serbestçe devredilir; pay senedi varsa devir, senedin ciro edilip zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılır (TTK m.490). Şirket onayı yalnız bedeli tamamen ödenmemiş paylarda veya esas sözleşme öngörmüşse gerekir; borsaya kote olmayan paylarda şirket, esas sözleşmedeki önemli bir sebebe dayanarak ya da payları gerçek değeriyle almayı önererek onayı reddedebilir (TTK m.491-493). Devralan şirkete karşı pay defterine kaydedilince pay sahibi sayılır; borsaya kote olmayan paylarda şirket istemi üç ay içinde reddetmezse veya ret haksızsa onay verilmiş sayılır (TTK m.494, m.499).
Anonim şirket hisse devri: nama yazılı payların devri, şirket onayı, ret sebepleri, onaya kadar hakların durumu, pay defterine kayıt ve kayıt davası; TTK m.490-501, 6103 sayılı Kanun m.28/7 ve Yargıtay kararları.
Nama yazılı payları satın alan kişi, bedeli ödediği hâlde şirketin devri onaylamaması ya da pay defterine işlememesiyle karşılaşabilir: Devralan pay sahibi oldu mu, şirket hangi sebeplerle reddedebilir, ret hâlinde ne yapılır?
Anonim Şirkette Hisse Devrine Hangi Kanun Hükümleri Uygulanır?
Nama yazılı payların devri TTK m.490-501’de, eski esas sözleşmelerin uyumu 6103 sayılı Kanun m.28/7’de düzenlenir. Borsaya kote paylarda ayrı kurallar vardır: şirket, edineni pay sahibi olarak tanımayı ancak esas sözleşmedeki yüzdelik iktisap üst sınırı aşılmışsa reddedebilir; istemi yirmi gün içinde reddetmezse devralan tanınmış sayılır (TTK m.495/1, TTK m.498).
“(1) Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe, nama yazılı paylar, herhangi bir sınırlandırmaya bağlı olmaksızın devredilebilirler. (2) Hukuki işlemle devir, ciro edilmiş nama yazılı pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılabilir.”
Nama Yazılı Pay Nasıl Devredilir?
Pay senedi çıkarılmışsa senet ciro edilir ve zilyetliği devralana geçirilir (TTK m.490/2). Senet ya da ilmühaber çıkarılmamışsa devir yine mümkündür: Yargıtay, 6762 sayılı eski TTK döneminde verdiği bir kararda bu “çıplak” payların alacağın temliki yoluyla devredilebileceğini ve senet çıkarılmamasının devre engel olmadığını kabul etmiştir (Yargıtay 11. HD, 2008/11015 E., 2010/2010 K.). Kararda bu devrin biçime bağlı olmadığı söylenmiştir; ancak alacağın devri bugün TBK m.183 vd.’da düzenlenir ve geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK m.184). Genel kurallar için alacağın temliki yazımıza bakılabilir.
Hisse Devri İçin Şirketin Onayı Ne Zaman Gerekir?
Kanun gereği: Bedeli tamamen ödenmemiş paylar ancak şirketin onayıyla devredilir; Yargıtay bunu serbest devir kuralının kanundaki tek istisnası saymıştır (Yargıtay 11. HD, 2024/6481 E., 2025/1865 K.).
“(1) Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar, ancak şirketin onayı ile devrolunabilir; meğerki, devir, miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî icra yoluyla gerçekleşsin. (2) Şirket, sadece, devralanın ödeme yeterliliği şüpheli ise ve şirketçe istenen teminat verilmemişse onay vermeyi reddedebilir.”
Esas sözleşme gereği: Esas sözleşme, payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir; sınırlama intifa hakkı kurulurken de geçerlidir ve şirket tasfiyeye girince düşer (TTK m.492).
Eski esas sözleşmeler: Devri sınırlamış şirketler esas sözleşmelerini bir yıl içinde TTK’ya uyarlamak zorundaydı; uyarlanmayan sınırlamalar geçersiz hâle gelmiştir (6103 sayılı Kanun m.28/7). TTK 1/7/2012’de yürürlüğe girdiğinden bu süre 2013’te dolmuştur (TTK m.1534/1). Yargıtay, TTK hükümleri ve 6103 sayılı Kanun incelenmeden, salt esas sözleşmedeki yönetim kurulu onayı şartına dayanarak davayı reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 11. HD, 2015/12044 E., 2017/234 K.).
“(7) Nama yazılı payların devrini, red sebeplerini göstererek veya göstermeyerek sınırlandırmış bulunan anonim şirketler, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, esas sözleşmelerini değiştirerek, Türk Ticaret Kanununun 492 ilâ 498 inci maddelerine uyarlamak zorundadır; aksi hâlde, bu sürenin dolmasıyla tüm sınırlamalar geçersiz hâle gelir.”
Şirket Onayı Hangi Sebeplerle Reddedebilir?
Borsaya kote olmayan paylarda şirket iki yoldan birini kullanabilir: esas sözleşmede öngörülen önemli bir sebep ya da devredene payları başvurma anındaki gerçek değeriyle alma önerisi. Yargıtay’a göre her sebep önemli sebep olarak esas sözleşmeye konulamaz; TTK m.493/2’ye göndermede bulunmak yetmez, sebep esas sözleşmede somutlaştırılmalıdır ve esas sözleşmede yer almayan sebep ret gerekçesi olamaz. Aynı kararda, uygulamada “kaçış klozu” denen alım önerisinin iradi devirde devralana değil devredene yapılacağı belirtilmiştir (Yargıtay 11. HD, 2024/6481 E., 2025/1865 K.).
“(1) Şirket, esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebebi ileri sürerek veya devredene, paylarını, başvurma anındaki gerçek değeriyle, kendi veya diğer pay sahipleri ya da üçüncü kişiler hesabına almayı önererek, onay istemini reddedebilir. (2) Pay sahipleri çevresinin bileşimine ilişkin esas sözleşme hükümleri, şirketin işletme konusu veya işletmenin ekonomik bağımsızlığı yönünden onayın reddini haklı gösteriyorsa, önemli sebep oluşturur. (3) Bundan başka, devralan, payları kendi adına ve hesabına aldığını açıkça beyan etmezse şirket, devrin pay defterine kaydını reddedebilir. (4) Paylar; miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî icra gereği iktisap edilmişlerse, şirket, payları edinen kişiye, sadece paylarını gerçek değeri ile devralmayı önerdiği takdirde onay vermeyi reddedebilir. (5) Devralan, paylarının gerçek değerinin belirlenmesini, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden isteyebilir; bu hâlde mahkeme şirketin karar tarihine en yakın tarihteki değerini esas alır. Değerleme giderlerini şirket karşılar. (6) Devralan, gerçek değeri öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde bu fiyatı reddetmezse, şirketin devralma önerisini kabul etmiş sayılır. (7) Esas sözleşme devredilebilirlik şartlarını ağırlaştıramaz.”
Onay Verilene Kadar Haklar Kimde Kalır?
İradi devirde onay verilene kadar paylar ve bağlı tüm haklar devredende kalır; miras, mal rejimi ve cebrî icra yoluyla edinmede ise mülkiyet ve malvarlığı hakları hemen, genel kurula katılma ve oy hakları onayla geçer.
“(1) Devir için gerekli olan onay verilmediği sürece, payların mülkiyeti ve paylara bağlı tüm haklar devredende kalır. (2) Payların miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî icra gereği iktisap edilmeleri hâlinde, bunların mülkiyeti ve bunlardan kaynaklanan malvarlığına ilişkin haklar derhâl; genel kurula katılma haklarıyla oy hakları ise ancak şirketin onayı ile birlikte devralana geçer. (3) Şirket, onaylamaya ilişkin istemi, aldığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde reddetmemişse veya ret haksızsa, onay verilmiş sayılır.”
Pay Defterine Kayıt Neden Önemlidir?
Şirketle ilişkilerde yalnız pay defterinde kayıtlı kişi pay sahibi sayılır. Yargıtay’a göre devir ortaklığa karşı ancak kayıtla geçerli olur; şirket kayıttan esas sözleşmede gösterilen sebeplerle kaçınabilir, ama gerekçe göstermeden kaçınamaz (Yargıtay 11. HD, 2024/6481 E., 2025/1865 K.). Yanlış beyanla yapılan kayıt, ilgililerin görüşü alınarak silinebilir (TTK m.500).
“(1) Şirket, senede bağlanmamış pay ve nama yazılı pay senedi sahipleriyle, intifa hakkı sahiplerini, ad, soyad, unvan ve adresleriyle, pay defterine kaydeder. (2) Payın usulüne uygun olarak devredildiği veya üzerinde intifa hakkı kurulduğu ispat edilmediği sürece, devralan ve intifa hakkı sahibi pay defterine yazılamaz. … (4) Şirketle ilişkilerde, sadece pay defterinde kayıtlı bulunan kimse pay sahibi ve intifa hakkı sahibi olarak kabul edilir.”
Limited Şirkette Pay Devrinden Farkı Nedir?
Anonim şirkette kural serbest devirdir; onay ancak kanun veya esas sözleşme öngörmüşse aranır ve ret kanundaki sebeplere bağlıdır. Limited şirkette ise devir yazılı yapılır ve imzalar noterce onanır; şirket sözleşmesinde aksi yoksa genel kurul onayı şarttır, genel kurul sebep göstermeksizin reddedebilir ve başvurudan itibaren üç ay içinde reddetmezse onay vermiş sayılır (TTK m.595). Onay reddedilirse ortağın haklı sebeple çıkma hakkı saklıdır; ayrıntı için ortaklıktan çıkma ve çıkarma yazımıza bakılabilir.
Onay Reddedilirse Adım Adım Ne Yapılmalı?
- Devri belgeleyin: ciro edilip teslim edilmiş senet ya da yazılı devir sözleşmesi; usulüne uygun devir ispat edilmedikçe kayıt yapılmaz (TTK m.499/2).
- Yazılı başvurun: payları kendi adınıza ve hesabınıza aldığınızı açıkça beyan edin (TTK m.493/3); üç aylık süre şirketin istemi aldığı tarihten işler (TTK m.494/3).
- Ret gerekçesini ve öneriyi denetleyin: sebep esas sözleşmede somutlaştırılmış olmalıdır; gerçek değerle alım önerisinde değerin belirlenmesi mahkemeden istenebilir ve bir aylık süre kaçırılmamalıdır (TTK m.493/5-6).
- Dava açın: şirket kaydı yapmazsa pay defterine kayıt ve gerektiğinde pay sahipliğinin tespiti dava yoluyla istenebilir (Yargıtay 11. HD, 2015/12044 E., 2017/234 K.). Davayı devreden açıyorsa payı devraldığı ileri sürülen kişi de davada yer almalıdır (Yargıtay 11. HD, 2008/11015 E., 2010/2010 K.).
- Görevli mahkeme: TTK’da öngörülen hususlardan doğan davalar ticari davadır (TTK m.4/1-a) ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.5/1).
Yanlış İşlem Yapılırsa Ne Olur?
- Kayıt yapılmadıkça devralan şirkete karşı pay sahipliği haklarını kullanamaz; gerçek değerle alım önerisine bir ay içinde itiraz edilmezse öneri kabul edilmiş sayılır.
- 6762 döneminde Yargıtay, ciro ya da temlik beyanı ve senedin teslimi olmadan yapılan senetli pay devrini geçersiz saymıştır (Yargıtay 11. HD, 2008/11015 E., 2010/2010 K.).
- Bedeli ödenmemiş payı edinen, deftere kaydedilmekle kalan bedeli ödemekle yükümlü olur (TTK m.501/1).
Örnek Olay
Varsayımsal örnektir. Payları borsada işlem görmeyen ve esas sözleşmesi TTK’ya uyarlanmamış bir anonim şirkette (A), bedeli ödenmiş pay senetlerini ciro edip teslim ederek (B)’ye satar; (B) payları kendi adına ve hesabına aldığını beyan ederek başvurur. Yönetim kurulu, esas sözleşmedeki “devir sebep gösterilmeden reddedilebilir” hükmüne dayanarak reddeder. Bu hüküm 6103 sayılı Kanun m.28/7 uyarınca geçersizdir; şirket esas sözleşmede yer alan bir önemli sebep göstermemiş, (A)’ya gerçek değerle alım önerisinde de bulunmamıştır. Ret haksız olduğundan onay verilmiş sayılır (TTK m.494/3) ve (B) pay defterine kayıt davası açabilir.
Yargıtay Kararları
Ret sebebi esas sözleşmede somutlaştırılmalı; alım önerisi devredene yapılır
“Bu maddede yer alan haklı sebebe dair bağlam, ancak esas sözleşmeye hüküm konulması sureti ile oluşturulabilir. Pay senedinin üzerine veya pay defterine yazılarak bağlam oluşturulamaz. … Bu bağlam kuralının şirket tarafından ileri sürülebilmesi için esas sözleşmede yer alması ve kanundaki haklı sebeplere uygun bir şekilde somutlaştırılması gerekir. … Şirketin bu konudaki önerisinin muhatabı ise madde hükmünde açıkça yazdığı üzere “devreden”dir.”
Eski esas sözleşmedeki onay şartı tek başına ret gerekçesi olamaz
“… 6762 sayılı TTK döneminde hazırlanan ana sözleşmelerdeki pay devrine ilişkin sınırlandırmalardan 6102 sayılı TTK’ya uyum sağlamayan hükümlerin geçis süresinin ardından geçersiz hale geleceği öngörülmüştür. Mahkemece, … salt ana sözleşme gereğince şirket hisse devrinin yönetim kurulunun onayına bağlı olduğu ve yönetim kurulunca bu yönde bir karar alınmadığı gerekçesi ile davanın reddi doğru olmamış”
Pay senedi çıkarılmamış paylar alacağın temliki yoluyla devredilebilir (6762 dönemi)
“… anonim ortaklığın çıplak paylarının devri, biçime bağlı olmayıp, BK.nun 162 ve devam maddelerine göre alacağın temliki suretiyle mümkündür. Şirket tarafından henüz pay senedi ihraç edilmemiş ve ilmühaber dahi çıkarılmamış olması, anonim şirkette pay devrine engel teşkil etmez.”
Sıkça Sorulan Sorular
Anonim şirkette hisse devri için şirketin onayı gerekir mi?
Kural olarak hayır; nama yazılı paylar kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe serbestçe devredilir (TTK m.490). Onay, bedeli tamamen ödenmemiş paylarda kanun gereği, diğer paylarda ise esas sözleşme öngörmüşse aranır.
Nama yazılı pay senedi nasıl devredilir?
Senet ciro edilir ve zilyetliği devralana geçirilir (TTK m.490/2). Devralan, şirkete karşı pay sahibi sayılmak için ayrıca pay defterine kaydedilmelidir.
Şirket hisse devrini hangi sebeplerle reddedebilir?
Borsaya kote olmayan paylarda şirket, esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebebe dayanarak ya da devredene payları başvurma anındaki gerçek değeriyle almayı önererek reddedebilir (TTK m.493/1).
Şirket onay başvurusuna cevap vermezse ne olur?
Borsaya kote olmayan paylarda şirket onay istemini aldığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde reddetmezse veya ret haksızsa onay verilmiş sayılır (TTK m.494/3). Borsaya kote paylarda şirket tanınma istemini yirmi gün içinde reddetmezse devralan pay sahibi olarak tanınmış sayılır (TTK m.498).
Pay defterine kaydedilmeyen kişi pay sahibi sayılır mı?
Hayır; şirketle ilişkilerde yalnız pay defterinde kayıtlı kişi pay sahibi kabul edilir (TTK m.499/4). Kayıt haksız yere yapılmazsa asliye ticaret mahkemesinde kayıt davası açılabilir.
Sonuç; payların borsaya kote olup olmadığına, bedelin ödenip ödenmediğine, esas sözleşmenin TTK’ya uyarlanıp uyarlanmadığına ve başvuru tarihine göre değişir; bu nedenle esas sözleşme, pay defteri ve devir belgeleri birlikte incelenmelidir.
Anonim şirkette pay devri ve pay defterine kayıt uyuşmazlıkları büromuzun Ticaret ve Şirketler Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- Anonim Şirkette Azınlık Pay Sahiplerinin Hakları: Gündeme Madde Ekletme, Özel Denetim ve Haklı Sebeple Fesih
- Ticaret Şirketlerinde Ortaklıktan Çıkarma ve Çıkma
- Alacağın Temliki (Devri)
- Yargıtay: Anonim Şirkette Pay Sahipliği Tespiti Davası Tüm Paylar Başkasındaysa Yalnız Şirkete Karşı Görülmez
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ticaret hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Eski Çalışan Rakip Şirket Kurarsa: Çalışan/Müşteri Ayartma, Ticari Sır, Haksız Rekabet (TTK 55, TBK 444-447)
- Kütahya'da İstinaf Hangi Mahkemeye Yapılır? Bursa Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Tahkim Şartı: Geçerlilik Koşulları, Tahkim İtirazı ve Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
Anahtar kavramlar: anonim şirket hisse devri · anonim şirkette hisse devri nasıl yapılır · nama yazılı pay devri · nama yazılı pay senedi devri · ciro ve teslim · senede bağlanmamış pay devri · hisse devrine şirket onayı · onayın reddi önemli sebep · gerçek değerle alım önerisi · kaçış klozu · bedeli ödenmemiş pay devri · pay defterine kayıt · pay defterine kayıt davası · esas sözleşmede devir sınırlaması · 6103 sayılı Kanun m.28/7 · TTK 490
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Anonim Şirkette Nama Yazılı Payların Devri: Onay, Ret Sebepleri ve Pay Defterine Kayıt”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-19, https://capar.av.tr/makale/anonim-sirkette-nama-yazili-pay-devri

























