Son gözden geçirme:
İcra Hukukunda Yedieminlik: Haczedilen Malın Muhafazası, Sorumluluk ve 88/A Tasfiyesi (İİK m.88, TCK m.289)
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Yediemin, icra dairesinin haczettiği bir taşınır malı, satış veya iade anına kadar korumak üzere resmen teslim aldığı kişidir. Bu kişi borçlunun kendisi, alacaklı, malı elinde bulunduran üçüncü kişi ya da Adalet Bakanlığından lisans almış bir yediemin deposu olabilir. Yediemin malı özenle saklamak ve icra dairesi istediği anda önceki durumuyla geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık hem hukuki sorumluluk (İİK m.358) hem de cezai sorumluluk (TCK m.289) doğurur.
İcra hukukunda yedieminlik rehberi: yediemin nedir ve hukuki niteliği; haczedilen taşınırların muhafazası (İİK m.88); borçlu, alacaklı, üçüncü kişi ve lisanslı yediemin deposunun yediemin olması; Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği; yedieminlik ücreti, muhafaza avansı ve masrafların kime kalacağı (İİK m.95, m.110); araçların yakalanması ve yediemin otoparkları (İİK m.106); haczi kalkan malların tasfiyesi (7445 sayılı Kanunla eklenen İİK m.88/A, 27.12.2025 tarihli Yönetmelik) ve geçici 20. maddenin Anayasa Mahkemesince iptali; yedieminin iade yükümü ve İİK m.358; devletin sorumluluğu (İİK m.5); muhafaza görevini kötüye kullanma suçu (TCK m.289); şikâyet yolu ve süreleri (İİK m.16); Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2. Ceza Dairesi, 3. ve 12. Hukuk Dairesi kararları.
İcra hukukunda yedieminlik rehberi; yediemin kavramı ve hukuki niteliği, haczedilen taşınırların muhafazası (İİK m.88), yediemin seçimi ve lisanslı yediemin depoları, yedieminlik ücreti ve muhafaza masrafları (İİK m.95, İİK m.110), yediemin otoparkları, muhafazasına gerek kalmayan malların tasfiyesi (İİK m.88/A ve 27.12.2025 tarihli Yönetmelik), yedieminin iade yükümü ve hukuki sorumluluğu (İİK m.358), devletin sorumluluğu (İİK m.5), muhafaza görevini kötüye kullanma suçu (TCK m.289), şikâyet yolu ve süreleri (İİK m.16) ve doğrulanmış Yargıtay kararları.
Yediemin Nedir? Kavram ve Hukuki Nitelik
“Yed-i emin” kelime anlamıyla “güvenilir el” demektir. İcra hukukunda yediemin, haczedilen malın fiilen kimin elinde duracağı sorusunun cevabıdır. Haciz, malı hukuken borçlunun tasarrufundan çıkarır. Satışa kadar geçen sürede malın kaybolmaması, değer yitirmemesi ve satış günü hazır olması ise muhafaza tedbirleriyle sağlanır. İcra dairesi bütün malları kendi bünyesinde tutamayacağı için bu görevi kanunun çizdiği sınırlar içinde bir yedieminle paylaşır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, yedieminliği özel hukuktaki saklama sözleşmesinin bir türü olarak nitelendirmektedir. Saklayan, malı güvenli bir yerde korumayı üstlenir ve istendiğinde geri verir. Bununla birlikte icra yedieminliği bir sözleşmeden değil, icra dairesinin resmî işleminden doğar. Yediemin kamusal bir muhafaza görevini üstlenir ve teslim tutanağıyla bu göreve bağlanır. Bu nedenle tarafların kendi aralarında kurdukları sözleşmesel “yediemine tevdi” ile icra dairesince yapılan resmî teslim birbirinden ayrılmalıdır. Ceza Genel Kurulu, muhafaza görevini kötüye kullanma suçunun ancak resmî teslimle doğabileceğini vurgulamıştır.
Yediemin, haczedilen malın maliki değildir; mülkiyet satışa kadar borçluda kalır. Yediemin malı kullanamaz, kiraya veremez, başkasına devredemez ve yerini değiştiremez. Bu yasaklar kanunda tek tek sayılmaz; muhafaza amacından ve TCK m.289’daki “teslim amacı dışında tasarruf” yasağından çıkar.
Haczedilen Taşınırların Muhafazası
Muhafaza düzeninin çekirdeği İİK m.88’dir. Para, banknot, hamiline yazılı senet, poliçe ve ciro edilebilen diğer senetler ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyler icra dairesinde kalır. İcra ve iflas daireleri bunları kendi kasalarında, zorunlu hâllerde kiralanacak banka kasalarında saklar (İİK m.9). Diğer taşınırlar, masrafı alacaklıdan peşin alınarak muhafaza altına alınır. Alacaklı muvafakat ederse mal, istenildiği zaman verilmek şartıyla geçici olarak borçlunun ya da üçüncü bir kişinin yanında bırakılabilir.
“Diğer taşınır mallar, masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır. Alacaklı muvafakat ederse, istenildiği zaman verilmek şartıyla, muvakkaten borçlu yedinde veya üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Üçüncü şahsın elinde bulunan taşınır mallar haczedildiğinde, üçüncü şahsın kabulü hâlinde üçüncü şahsa yediemin olarak bırakılır. Haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir, aksi takdirde satış yapılamaz. … Haczedilen mallar, Adalet Bakanlığı tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir. … Haczedilen malların muhafazası aşamasındaki ücretler Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek tarifeyle belirlenir.”
Maddenin 7343 sayılı Kanunla (kabul: 24.11.2021) değiştirilen cümlesi uygulamada önemlidir. Haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış bir mal, satış talebi üzerine ya muhafaza altına alınır ya da ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir; aksi hâlde satış yapılamaz. Sicile kayıtlı motorlu kara araçları için ise İİK m.106 saklı tutulmuştur. İcra dairesi üçüncü kişiye rehnedilmiş malları da muhafaza altına alabilir. Ticari işletme rehni kapsamındaki taşınırlar ise ancak satışlarına karar verildikten sonra muhafaza altına alınabilir.
Haczin fiilen nasıl uygulanacağı ve yediemin bulunamadığında izlenecek usul bu yazının konusu dışındadır. Bu konu, yediemin bulunmadığında fiilî haczin nasıl yapılacağına ilişkin ayrı makalemizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Yediemin Kim Olabilir?
Borçlunun yediemin olması
Uygulamada en sık görülen durum, haczedilen eşyanın borçluya yediemin olarak bırakılmasıdır. İİK m.88 bunu alacaklının muvafakatine bağlar. Bu çözüm alacaklıya taşıma ve depo masrafından tasarruf sağlar; buna karşılık malın kaybolma riskini artırır. Borçlu yediemin, malın maliki olduğu için ceza hukukunda indirimden yararlanır (TCK m.289/1). Mülkiyetin kendisinde olması ise ona tasarruf serbestisi vermez.
Üçüncü kişinin yediemin olması
Üçüncü kişinin elindeki taşınır haczedilirse mal, üçüncü kişinin kabulü hâlinde ona yediemin olarak bırakılır (İİK m.88). Üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hak iddia eden üçüncü kişinin elindeki mal da, bu kişi yedieminliği kabul ederse muhafaza altına alınmaz (İİK m.99). Borçlu ile üçüncü kişinin malı birlikte bulundurduğu hâllerde de üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz; icra mahkemesi takibin devamına karar verirse mal muhafaza altına alınabilir (İİK m.97/A). Bu hükümler istihkak iddiasıyla iç içedir. İstihkak süreçleri icra takibinde istihkak davası yazımızda ayrıca incelenmiştir.
Alacaklının yediemin olması
Kanun, alacaklının yediemin olmasını yasaklamaz. Ancak alacaklıyla borçlu arasındaki çıkar çatışması nedeniyle bu seçenek ihtiyatla kullanılmalıdır. Alacaklı yediemin, malı satış amacı dışında kullanırsa diğer her yediemin gibi sorumlu olur.
Lisanslı yediemin deposu
Kanunun asıl kuralı, muhafaza altına alınan malların Adalet Bakanlığınca yetkilendirilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarında saklanmasıdır (İİK m.88). Yetki sahibi kişiler, Bakanlığın onayıyla ve aynı standartları sağlamak koşuluyla yetkilerini alt işleticilere devredebilir. Bu devir, yetki sahibinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Lisanslı Yediemin Depoları ve Yönetmelik
Lisanslı depoların kuruluşu, asgari nitelikleri, teminatı, sigortası, lisansı, denetimi ve idari yaptırımları Adalet Bakanlığınca çıkarılan Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği ile düzenlenmiştir (Resmî Gazete: 23.08.2016). Yönetmelik yayımından sonra birkaç kez değiştirilmiştir; ücrete ilişkin hükümlerde 21.12.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik de bunlardandır. Yönetmeliğe göre lisans sahibi, hizmetlerin yerine getirilmesi sırasında doğan zararlardan sorumludur. Depodaki malda hasar meydana gelirse lisans sahibi bunu ve tahmini zarar miktarını derhâl icra dairesine bildirir.
“(1) Lisans sahibi lisans kapsamındaki hizmetlerin yerine getirilmesi sırasında doğan zararlardan sorumludur. (2) Depoda bulunan mallarda bir hasarın meydana gelmesi durumunda, lisans sahibi bu durumu ve tahmini zarar miktarını derhal ilgili icra dairesine bildirir.”
Yönetmelik, lisans sahibine depo içinde ya da depoya veya satış alanına nakil sırasında mala gelecek zararların tazminini sağlama yükümü getirir. Lisans sahibi ayrıca depodaki malların muhammen bedelinin sigorta teminatını aşıp aşmadığını izler ve aşan kısmı sigortalatır. Depo işleticisi muhafaza altındaki mallar için yangın, deprem, sel, hırsızlık, emniyeti suistimal gibi rizikolara karşı sigorta yaptırmak zorundadır. Mallar depoya kabul edilirken mevcut durumları fotoğraf veya kamera kaydıyla belgelenir. Haciz tutanağındaki niteliklerle uyum ile araç ve makinelerin çalışır durumu ve eksik parçaları tespit edilir. Depodan çıkış ancak icra dairesinin yazılı talimatı veya kararıyla mümkündür ve çıkış makbuzuyla yapılır.
Lisans için aranan şartlar arasında muhafaza görevini kötüye kullanma gibi suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmaması da yer alır. Malların yeni bir depo işletmesine devri gerektiğinde, teslime kadar tahakkuk eden ücret icra dairesince muhafaza avansından mevcut depo sahibine ödenir.
Yedieminlik Ücreti ve Muhafaza Masrafları
Muhafaza masrafını ilk aşamada alacaklı karşılar. Alacaklı, haczedilen malların muhafaza, idare ve işletme masraflarını istenildiği takdirde peşin vermek zorundadır (İİK m.95).
“Alacaklı haczedilen malların muhafaza ve idare ve işletilmesi masraflarını istenildiği takdirde peşin vermeğe mecburdur.”
Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğine göre haczi yapan memur muhafaza avansını alacaklıdan peşin tahsil eder. Avans hesaplanırken malın en az altı aylık muhafaza gideri esas alınır. Avans yetersiz kalırsa alacaklıya tamamlaması için makul bir süre verilebilir. Lisanslı depo ücretleri, Bakanlık bünyesindeki Değerlendirme ve Ücret Tespit Komisyonunca piyasa koşulları dikkate alınarak belirlenir. Tarife her yılın Aralık ayında Resmî Gazete’de ilan edilir ve 1 Ocak’ta yürürlüğe girer. Bu yazının tarihi itibarıyla en son tarife 20.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Depo işleticisi, icra dairesinin belirlediği ücret dışında taraflardan ek ücret isteyemez. İcra dairelerince kaydına haciz şerhi konulup kolluk tarafından yakalanarak otoparka çekilen araçların çekici ücretleri ile depo görevlisine teslime kadarki otopark ücretleri de bu kapsamda değerlendirilir.
Masrafın nihai olarak kime ait olacağı ayrı bir sorudur. Kanunda aksine hüküm yoksa bütün harç ve masraflar borçluya aittir ve ayrıca hüküm alınmasına gerek olmaksızın borçludan tahsil edilir (İİK m.15). Alacaklının peşin ödediği muhafaza giderleri bu nedenle takip masrafı olarak borçluya yüklenir. Bu kuralın önemli bir istisnası İİK m.110’dadır. Satış kanuni süre içinde istenmez veya satış talebi geri alınıp süresinde yenilenmezse haciz kalkar. Haczin kalkmasına sebep olan alacaklı da o mala ilişkin haciz ve muhafaza gibi tüm giderlerden sorumlu olur.
“Bir malın satılması kanuni müddet içinde istenmez veya … talep geri alınıp da kanuni müddet içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. … Birinci fıkra gereğince haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı o mala yönelik olarak, haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.”
Satış isteme süresi, 7343 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra hacizden itibaren bir yıldır. Bir yıl içinde satışı istenip artırmada satılamayan mal için satış isteyen alacaklı bakımından süre bir yıl daha uzar (İİK m.106). Muhafaza masrafı yüksek veya kıymeti hızla düşen mallar için icra memuru her zaman satışa karar verebilir (İİK m.113). Bu yetki, yedieminde uzun süre bekleyen ve değer kaybeden mallar bakımından kullanılmalıdır.
Yediemin borçlu veya üçüncü kişiyse ücret, haciz tutanağında takdir edilmelidir. İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliğine göre icra tutanağına yedieminin adı, soyadı, sıfatı ve adresi ile kendisine takdir edilen ücret, ücret takdir edilmemişse bunun sebebi yazılır. Ücret takdir edilmemesi sonradan uyuşmazlık doğurur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, teslim sırasında ücretin kararlaştırılmadığı bir olayda yedieminlik ücretinin likit olmadığını kabul etmiştir. Bu nedenle itirazın iptali davasında icra inkâr tazminatına hükmedilemeyeceğine karar vermiştir. Aynı karar, davaya asliye hukuk mahkemesinin bakacağı yönündeki Hukuk Genel Kurulu kararını da aktarmaktadır (Yargıtay 4. HD, 2023/490 E., 2023/6865 K., 23.05.2023).
Araçların Yakalanması ve Yediemin Otoparkları
Sicile kayıtlı araçlarda haciz önce kayda konulur; aracın fiilen ele geçirilmesi için icra dairesi kolluktan yakalama ister. Kolluğun yakaladığı araçlar en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir. Aracı teslim alan müdürlük, yakalamayı isteyen müdürlüğe bildirim yapar (İİK m.88). Uygulamada araç, yakalandığı yerde lisanslı bir yediemin otoparkına çekilir. Yönetmeliğe göre yakalanan aracın tüm özellikleri ve eksik parçaları, depo görevlisine teslimde tutanakla tespit edilir. Tutanağın bir sureti icra dairesine verilir.
Araçlarda kanun, muhafaza ile satış aşamasını birbirine bağlamıştır. Muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılmalı; bunlara ilişkin giderlerin tamamı birlikte ve peşin yatırılmalıdır. Aksi hâlde satış talebi vaki olmamış sayılır.
Bu düzenleme, yediemin otoparklarında satışı istenmeden yıllarca bekleyen araç sorununa karşı getirilmiştir. Alacaklı açısından anlamı şudur: Aracı yakalatıp otoparka çektirmek, satışı istemeden bekletmek için bir yol değildir. Satış süresi kaçırılırsa haciz kalkar ve biriken giderler İİK m.110 uyarınca alacaklıda kalabilir.
Muhafazasına Gerek Kalmayan Malların Tasfiyesi
Haciz kalktığı hâlde mal yedieminde kalmaya devam ederse, depoda sahipsiz kalmış bir mal sorunu doğar. Bu sorun, 7445 sayılı Kanunla (Resmî Gazete: 05.04.2023) eklenen İİK m.88/A ile sistemli bir tasfiye usulüne bağlanmıştır. Muhafaza işleminin dayanağı olan haczi kalkmış ve yedieminde bulunan mallar, takibin yapıldığı yer icra dairesince resen tasfiye edilir. Tasfiye bilgileri UYAP’ta duyurulur.
“Muhafaza işleminin dayanağı olan haciz kalkmış olup da yedieminde bulunan mallar, takibin yapıldığı yer icra dairesince bu madde uyarınca resen tasfiye edilir. … İcra dairesi, borçluya tebligat çıkararak tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde tarifeye göre belirlenen yedieminlik ücretini ödemek suretiyle malı teslim alabileceğini, aksi halde müteakip fıkralar uyarınca malın tasfiye edileceğini ihtar eder. … Devir işlemlerine karşı yedieminlik alacağına dayanılarak hapis hakkı kullanılamaz. Yedieminlik ücretinin varlığı, mülkiyetin devri ve buna ilişkin işlemlerin yapılmasına engel teşkil etmez.”
Tasfiye kademeli bir sıra izler. Mal üzerinde 6183 sayılı Kanun uyarınca haciz varsa, borçluya tebligattan önce tahsil dairesine bir ay süre verilir. Mal gümrük bakımından serbest dolaşımda değilse gümrük idaresine aynı süre tanınır. Ardından borçluya on gün süre verilir; borçlu yedieminlik ücretini ödeyerek malı teslim alabilir. Borçlu almazsa rehin hakkı sahibine on gün süre tanınır. Sicile kayıtlı mal daha önce satışa çıkarılmamışsa icra dairesi onu elektronik açık artırmayla resen satar.
Mal bu yollarla tasfiye edilemezse sıra yediemine gelir. Yediemin, malın son iki yılda yapılmış, yoksa icra dairesince takdir edilecek kıymetinin yüzde kırkı üzerinden, yedieminlik ücreti mahsup edildikten sonra kalan bakiyeyi on gün içinde öderse mülkiyetin kendisine devrine karar verilmesi için dosya icra mahkemesine gönderilir. Sicile kayıtlı malı yediemin almazsa Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketine hurda bedeli üzerinden devir süreci işletilir. Bu da olmazsa mal bedelsiz olarak Türkiye Kızılay Derneğine devredilir. İcra mahkemesi en geç on gün içinde dosya üzerinden ve kesin olarak karar verir. Kabul kararıyla mülkiyet ilgiliye geçer, tüm haciz ve rehinler kaldırılır. Malın vergi, ceza ve prim gibi borçları borçluya ait kalır. Tasfiye masrafları önce dosyadaki avanstan, yoksa Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; karşılanamayan kısım borçludan tahsil için tahsil dairesine bildirilir.
Maddenin uygulanmasına ilişkin İcra ve İflâs Kanununun 88/A Maddesi Uyarınca Muhafazasına Gerek Kalmayan Malların Tasfiyesi Hakkında Yönetmelik 27.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Aynı 7445 sayılı Kanunla eklenen İİK geçici m.20, Kanunun yürürlüğünden önce haczi kalkmış mallar için daha hızlı ve ilgililere tebligat öngörmeyen bir tasfiye usulü getirmişti. Bu usulde yedieminin ödeyeceği oran yüzde otuzdu. Anayasa Mahkemesi bu geçici maddeyi bütünüyle iptal etmiştir (Anayasa Mahkemesi, 2024/205 E., 2025/88 K., 27.03.2025; Resmî Gazete: 04.06.2025). Mahkeme, resen işleyen ve mülkiyetin devriyle sonuçlanabilen bir tasfiyede borçlunun, rehin hakkı sahibinin ve diğer haciz alacaklılarının sürece katılmalarını sağlayacak bir mekanizma bulunmamasını mülkiyet hakkıyla ve devletin bu hakkı koruma yönündeki pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmaz bulmuştur. Mahkeme ayrıca, yalnız UYAP’taki ilanın bu katılımı sağlamadığını belirtmiştir. Kararda İİK m.88/A’nın ilgililere tebligat yapılmasını öngördüğüne de işaret edilmiştir. Bu nedenle bu madde uygulanırken tebligat aşamalarının eksiksiz yürütülmesi, sürecin anayasal güvencesinin parçasıdır.
Yedieminin İade Yükümü ve Hukuki Sorumluluğu
Yedieminin temel borcu iadedir. Üçüncü kişi, kendisine bırakılan haczedilmiş malları icra dairesi istediği anda önceki durumuyla geri vermekle yükümlüdür. Malın kendisine yüklenemeyecek bir sebeple telef olduğunu veya kaybolduğunu ispat edemezse, önceden tespit edilmiş kıymeti hükme gerek olmaksızın icra dairesince resen tazmin ettirilir. Bu, cezai takibattan ayrı bir yaptırımdır. Tazmin kararına karşı İİK m.16’daki süre içinde icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır.
“Üçüncü şahıs icraca haczolunup kendisine bırakılan malları icra dairesinden istendiği anda evvelki vaziyetinde iade ile mükelleftir. Bu suretle eline bırakılan malların kendisine atfolunamıyacak bir sebepten dolayı telef veya ziyaını ispat edemiyen üçüncü şahıs hakkında ceza takibinden başka evvelce tesbit edilmiş olan kıymetler, hükme hacet kalmaksızın icra dairesince re’sen tazmin ettirilir. Bu kıymetleri tazmin ile mükellef olanlar, icra dairesinin bu baptaki talep ve kararına karşı icra mahkemesine, 16 ncı maddede tayin edilen müddet içinde şikayette bulunabilirler.”
Bu yetki istisnai olduğundan sıkı yorumlanır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, satış günü aracı satış yerine getirmeyen yedieminin aleyhine çıkarılan “değer kadar sorumlusunuz, ödemezseniz cebri icraya devam edilecektir” içerikli muhtırayı iptal etmiştir. Daireye göre araç hâlâ yedieminin elinde bulunduğu, telef ya da ziya olmadığı ve icra müdürlüğü ne yedieminlik ücreti ne de malı satış yerine getirme masrafı takdir etmediği için İİK m.358’in şartları gerçekleşmemiştir (aşağıda ilke kutusu).
İİK m.358’in dar kapsamı dışında kalan zararlar için genel hükümlere göre tazminat davası açılır. Yediemin, kusuruyla malın hasar görmesi, değer kaybetmesi veya iadenin gecikmesi nedeniyle mal sahibinin ve takip alacaklısının uğradığı zarardan sorumlu olabilir. Lisanslı depo işleticisinin sorumluluğu ayrıca Yönetmelikle düzenlenmiştir. Yargıtay’daki iş bölümü bakımından, 4. Hukuk Dairesi yedieminin hukuki sorumluluğuna ilişkin bir uyuşmazlıkta dosyayı 3. Hukuk Dairesine göndermiştir. Gönderme kararında, Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 26.06.2025 tarihli ve 2025/1 sayılı iş bölümü kararına dayanılmıştır (Yargıtay 4. HD, 2026/9533 E., 2026/7999 K., 02.07.2026).
Devletin Sorumluluğu
Haczedilen malın kaybı veya zarar görmesinde icra görevlilerinin kusuru varsa, zarar gören doğrudan görevliye değil devlete karşı dava açar. Devletin kusurlu görevliye rücu hakkı saklıdır ve bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır.
“İcra ve İflas Dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhine açılabilir. Devletin, zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı saklıdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır.”
Bu sorumluluk kusur sorumluluğudur. Görevlinin hukuka aykırı ve kusurlu bir işlemi, zarar ve uygun illiyet bağı birlikte aranır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, borcun ödenmesine rağmen yediemin otoparkından teslim edilemeyen bir otobüs olayında bu şartları uygulamıştır. Daire, aracı usulüne uygun biçimde yediemine teslim eden icra memurunun bundan sonra yediemini denetleme görevi bulunmadığını kabul etmiştir. Bu nedenle Bakanlığı sorumlu tutan bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oyda, depo işletmesinin devrinden ve hacizli malların yok edilmesine ilişkin soruşturmadan haberdar olunduğu hâlde işlem yapılmamasının ihmal oluşturduğu görüşü savunulmuştur. Uygulamadaki ayrım şudur: İcra dairesi yedieminin güvenilmez olduğunu gösteren somut bilgiye sahipse, hareketsiz kalması kusur tartışmasını açar.
Zarar ve ziyan davası, zararın öğrenildiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde zarara yol açan fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunları daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa bu süre uygulanır (İİK m.7).
Cezai Sorumluluk: Muhafaza Görevini Kötüye Kullanma
Yedieminin cezai sorumluluğu, TCK’nın “Adliyeye Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenen muhafaza görevini kötüye kullanma suçudur. Suçun konusu, muhafaza edilmek üzere kişiye resmen teslim edilmiş rehinli, hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş maldır.
“(1) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek ceza yarı oranında indirilir. (2) Birinci fıkrada tanımlanan suçun konusunu oluşturan eşyayı kovuşturma başlamadan önce geri veren veya bunun mümkün olmaması halinde bedelini ödeyen kişi hakkında verilecek cezaların beşte dördü indirilir. (3) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan malın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle kaybolmasına veya bozulmasına neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Suçun unsurları Yargıtay içtihadıyla belirginleşmiştir:
- Resmen teslim şarttır. Ceza Genel Kurulu, resmen teslimi yetkili kamusal organın mevzuata uygun olarak malın zilyetliğini faile devretmesi olarak tanımlar. Taşıt kredisinde banka lehine rehin şerhi gibi özel hukuk ilişkisiyle yapılan teslimlerde bu suç oluşmaz; eylem hukuki ihtilaf niteliğindedir.
- Satış yerine götürmemek tek başına suç değildir. Ceza Genel Kurulu’na göre yedieminin malı icra dairesinin belirlediği satış yerine götürme yükümlülüğü yoktur. İade, malın muhafaza edildiği yerde istenir. Bu yüzden malın satış yerine getirilmemesi “teslim amacı dışında tasarruf” sayılamaz. Buna karşılık icra dairesi malı yedieminin adresinde istediği hâlde iade edilmemesi suçu oluşturabilir. 2. Ceza Dairesi de yediemin olarak bırakılan mahcuz malların iade edilmemesini TCK m.289/1 kapsamında değerlendirmiştir (Yargıtay 2. CD, 2025/8593 E., 2026/6300 K., 08.04.2026; dava zamanaşımı nedeniyle düşmüştür).
- Malın sahibi yediemin ise ceza yarı oranında indirilir. Borçlunun kendi malına yediemin olduğu olaylarda bu indirimin uygulanmaması, kanun yararına bozma sebebi yapılmaktadır.
- Taksirli hâl ayrıca cezalandırılır. Yediemin, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak malın kaybolmasına veya bozulmasına neden olursa adlî para cezası uygulanır (TCK m.289/3).
- Etkin pişmanlık: Malı kovuşturma başlamadan önce geri veren veya bu mümkün değilse bedelini ödeyen kişinin cezası beşte dört oranında indirilir (TCK m.289/2).
Şikâyet Yolu ve Süreler
Yediemin seçimi, muhafaza talebinin reddi, yediemin değişikliği talebinin karşılanmaması, ücret ve avans takdiri ile İİK m.358 kapsamındaki tazmin kararı icra dairesi işlemleridir. Bunlara karşı yol, icra mahkemesine şikâyettir.
“Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.”
Şikâyet süresi işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür. Muhafaza talebinin hiç karşılanmaması ya da sürüncemede bırakılması gibi hâllerde süresiz şikâyet mümkündür. Şikâyet kabul edilirse işlem bozulur veya düzeltilir; memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği iş için icra emredilir (İİK m.17). İcra mahkemesi basit yargılama usulünü uygular. Duruşma yapılmayan işlerde en geç on gün içinde karar verir (İİK m.18). Şikâyet, icra mahkemesi aksine karar vermedikçe icrayı durdurmaz (İİK m.22). İİK m.88/A uyarınca mülkiyetin devri için gönderilen dosyalarda ise icra mahkemesi on gün içinde dosya üzerinden kesin karar verir. Bu nedenle tasfiye sürecindeki itirazların icra dairesi aşamasında, tebligatlara verilen sürelerde ileri sürülmesi önemlidir.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
Alacaklı açısından: Haciz tutanağında yedieminin kimliği, sıfatı, adresi ve takdir edilen ücret açıkça yazılmalı; hukuki ve cezai sorumluluğun ihtar edildiği tutanağa geçirilmelidir. Borçlunun yediemin bırakılmasına muvafakat edilirken malın kaybolma riski değerlendirilmeli; değerli ve taşınabilir mallarda depo tercih edilmelidir. Satış süresi takip edilmeli, araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderleri birlikte yatırılmalıdır. Aksi hâlde haciz düşer ve muhafaza giderleri alacaklıya kalabilir (İİK m.110). Satış günü malın hazır edilmesi isteniyorsa nakil masrafı ve yedieminlik ücreti dosyaya yatırılmalı ve yediemine bildirilmelidir.
Borçlu açısından: Kendi malına yediemin olan borçlu, malı satamaz, rehnedemez, kiraya veremez ve yerini değiştiremez. Taşınması zorunluysa durumu önceden icra dairesine bildirmeli ve yediemin değişikliği talep etmelidir. Haciz kalkmışsa mal 88/A tasfiyesine girmeden yedieminlik ücretini ödeyerek teslim alınmalıdır; tasfiye tebligatına verilen on günlük süre kaçırılmamalıdır.
Üçüncü kişi ve depo açısından: Yedieminliği kabul eden üçüncü kişi, malı istenildiği anda önceki durumuyla iade etmek zorundadır. Ücretin tutanakta takdirini istemek, ileride doğacak uyuşmazlığı önler. Tasfiye sürecinde yedieminlik ücretine dayanarak hapis hakkı kullanılamaz.
Yargıtay Kararları
Aşağıdaki kararlar; suçun sınırlarına, malın sahibi olan yediemin bakımından indirime, İİK m.358 uyarınca resen tazminin şartlarına ve devletin İİK m.5 kapsamındaki sorumluluğuna ilişkindir. Tam metinler resmî karar veri tabanından okunmuştur.
Mahcuz malı satış yerine götürmemek muhafaza görevini kötüye kullanma değildir
“teslim edenin, mahcuz malı muhafaza edenin adresine başvurarak iadesini istemesine karşın, yedieminin iade etmemesi durumunda yükümlülüğüne aykırı davrandığı söylenebileceğinden … yedieminin mahcuz eşyayı satış yerine götürme hususunda kanundan doğan bir yükümlülüğünün bulunmadığı mahcuz malın satış yerine götürülmemesinin TCK’nın 289. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan suçun maddi unsuru kapsamında tasarruf olarak değerlendirilemeyeceği”
Suç için malın yetkili kamusal organca “resmen teslimi” gerekir
“Suçun konusunu oluşturan hacizli, rehinli ya da herhangi bir nedenle el konulmuş olan mal, faile resmen teslim edilmiş olmalıdır. Resmen teslim, yetkili kamusal organ tarafından mevzuat hükümlerine uygun olarak … özel hukuk ilişkisi çerçevesinde (kullanılan taşıt kredisi uyarınca suça konu aracın tescil kaydına katılan banka lehine rehin şerhi konularak) malın teslim edildiği hâllerde resmen teslimden bahsedilemeyeceğinden”
Kendi malına yediemin olan borçlunun cezası yarı oranında indirilmelidir
“somut olayda hükümlünün kendisine yediemin olarak teslim edilen malın sahibi olması sebebiyle 5237 sayılı Kanun’un 289/1-2. cümlesine göre tayin olunan cezadan indirim yapılması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulması, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”
İİK m.358 ile resen tazmin için telef veya ziya şarttır; ücret ve nakil masrafı takdir edilmemişse muhtıra usulsüzdür
“O halde, haczedilen aracın yedieminin elinde olduğu, telef veya ziyanın olmadığı, icra müdürlüğünce yediemin ücreti ve menkul malları satış mahaline getirmesi için para-masraf takdir edilmediği anlaşılmakta olup İİK’nun 358. maddesinde yazılı şartlar gerçekleşmediğinden anılan madde uyarınca yediemine çıkarılan muhtıra usulsüz olup şikayetin kabulü ile muhtıranın iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.”
Malı yediemine teslim eden icra memurunun yediemini denetleme görevi yoktur (İİK m.5)
“İdarenin icra ve iflas dairesi görevlilerinin verdiği zarardan sorumlu tutulabilmesi için; zarara sebep olan memurun görevini yaparken hukuka aykırı davranması, görevlilerin kusurlu hareket etmiş olmaları, kusurlu işlem ve eylem ile ilgili kişinin zarara uğramış olması ve kusurlu işlem veya eylem ile uğranılan zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması gerekmektedir. … İcra memuru aracı yediemine teslim etmekle bu aşamadan sonra sorumluluk yediemine ait olup icra memurunun yediemini denetleme gibi bir görevi bulunmamaktadır.”
Sıkça Sorulan Sorular
Haczedilen eşyam bana yediemin olarak bırakıldı; kullanabilir miyim?
Hayır. Yediemin, malın sahibi olsa bile onu satamaz, rehnedemez, kiraya veremez veya yerini değiştiremez. Muhafaza amacı dışındaki her tasarruf TCK m.289 kapsamında suç oluşturabilir. Malın sahibi olan yediemin bakımından ceza yarı oranında indirilir.
Satış günü malı satış yerine götürmezsem ne olur?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre yedieminin malı satış yerine götürme yükümlülüğü yoktur; bu tek başına muhafaza görevini kötüye kullanma suçu sayılmaz. Ancak icra dairesi malı bulunduğu yerde istediğinde iade etmemek suç oluşturabilir. Ayrıca İİK m.358 kapsamında hukuki sorumluluk doğurabilir.
Yediemin ücretini kim öder?
Muhafaza masrafı ve avansı ilk aşamada alacaklıdan peşin alınır (İİK m.95). Kural olarak bu masraflar takip gideri olarak borçluya yüklenir (İİK m.15). Ancak satış süresinde istenmediği için haciz kalkarsa, haczin kalkmasına sebep olan alacaklı muhafaza dahil tüm giderlerden sorumlu olur (İİK m.110). Lisanslı depo ücretleri Bakanlık tarifesine göre belirlenir.
Haciz kalktı ama aracım yediemin otoparkında; ne yapmalıyım?
Borçlu, tarifeye göre belirlenen yedieminlik ücretini ödeyerek aracı teslim alabilir. Aksi hâlde İİK m.88/A uyarınca resen tasfiye başlar. Bu süreçte borçluya tebliğden itibaren on gün süre verilir. Mal sonunda satılabilir, yedieminin mülkiyetine geçebilir, hurda olarak MKE A.Ş.ye ya da bedelsiz olarak Kızılay’a devredilebilir.
Yediemin depoda mal kaybolursa kime dava açılır?
Yediemine ve lisanslı depo işleticisine genel hükümlere göre tazminat davası açılabilir. Ayrıca icra dairesi, telef veya ziyaı ispat edemeyen yedieminden malın kıymetini İİK m.358 uyarınca resen tazmin ettirebilir. Zararda icra görevlilerinin kusuru varsa dava görevliye değil, İİK m.5 uyarınca devlete karşı açılır.
Yedieminle ilgili icra dairesi işlemlerine nasıl itiraz edilir?
İcra mahkemesine şikâyet yoluyla. Süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür (İİK m.16). Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde şikâyet her zaman yapılabilir. İİK m.358 uyarınca verilen tazmin kararına karşı da aynı yedi günlük sürede şikâyet edilebilir.
Haciz, muhafaza, yedieminlik ve tasfiye süreçleri büromuzun İcra ve İflas Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- İcra Takibinde İstihkak Davası (İİK m.96-99): Mülkiyet Karinesi, İspat Yükü, Organik Bağ, Yedi Günlük Hak Düşürücü Süre ve Tazminat
- İhtiyati Haciz
- Tasarrufun İptali Davası (İİK m.277-284)
- Yediemin Bulunmadığında Fiili Haciz: Lisanslı Depo Yoksa ya da Malı Kabul Etmiyorsa Muhafaza (İİK m.88)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli icra Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İcra ve İflas Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Tehir-i İcra (İcranın Geri Bırakılması) Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç, Teminat ve Süreler
- Yurt Dışındaki Kişiye Tebligat: Konsolosluk, İlanen Tebligat ve Habersiz Kesinleşen Karar ve Takipler
- Yargıtay HGK: Kabul Edilen Menfi Tespitte Vekâlet Ücreti Kesinleşmeden İcraya Konulamaz, Şikâyet Süresiz
- Yargıtay HGK: Tapu İptali ve Tescil, Olmazsa Tazminat Davasında Tazminat Kesinleşmeden İcraya Konulabilir
Anahtar kavramlar: yediemin · yedieminlik · icra hukukunda yediemin · haczedilen malın muhafazası · İİK 88 · İİK 88/A · muhafazasına gerek kalmayan malların tasfiyesi · lisanslı yediemin deposu · Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği · yediemin ücreti · yedieminlik ücreti · muhafaza avansı · yediemin otoparkı · araç yakalama · İİK 95 · İİK 106
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İcra Hukukunda Yedieminlik: Haczedilen Malın Muhafazası, Sorumluluk ve 88/A Tasfiyesi (İİK m.88, TCK m.289)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-25, https://capar.av.tr/makale/icra-hukukunda-yedieminlik

























