Son gözden geçirme:
Yediemin Bulunmadığında Fiili Haciz: Lisanslı Depo Yoksa ya da Malı Kabul Etmiyorsa Muhafaza (İİK m.88)
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Yediemin ya da lisanslı depo bulunamaması haczi engellemez. Taşınır mal, haciz tutanağına geçirilmekle haczedilmiş olur; muhafaza ayrı bir aşamadır. Kanundaki kural, haczedilen taşınırın masrafı alacaklıdan peşin alınarak Adalet Bakanlığınca yetkilendirilmiş lisanslı yediemin deposunda korunmasıdır. Depo yoksa, depo görevlisi gelmiyorsa ya da mal depoya uygun değilse mal, alacaklının muvafakatiyle geçici olarak borçluda veya bir üçüncü kişide bırakılabilir; özel bakım isteyen mallar en yakın uygun depoya, o da mümkün değilse alacaklının göstereceği uygun yere teslim edilebilir. Ancak muhafaza altına alınmamış mal satılamaz: Satış talebi üzerine mal muhafaza altına alınmalı veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilmelidir.
Haciz mahallinde lisanslı yediemin deposu yoksa, depo görevlisi gelmiyor ya da malı kabul etmiyorsa fiili haciz nasıl yürür? İİK m.79/a, 80-88, 102 ve 106 ile İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği, Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği ve 2025 tarihli Tasfiye Yönetmeliği hükümleri üzerinden; haciz ile muhafaza ayrımı, malın borçluda veya üçüncü kişide bırakılması, özel muhafaza gerektiren mallar, muhafaza avansı, araçlarda yakalama ve otopark, haczi kalkan malların tasfiyesi, şikâyet yolu ve kesinlik, 2023 sonrası değişiklikler ile Yargıtay 12., 3. ve 8. Hukuk Dairesi kararları.
Yediemin bulunmadığında fiili haciz rehberi: haciz talebi ve haczin zamanı, konutta haciz için icra mahkemesi onayı (İİK m.79/a), kapı açtırma ve kolluk yardımı, haczedilemeyen mallar ve haczin sınırı, haciz tutanağının içeriği, muhafaza ve malın borçluda bırakılması (İİK m.88), Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği’ne göre depo bulunmayan, depo görevlisinin malı almadığı ve özel muhafaza gerektiren hâller, muhafaza avansı, araçlarda yakalama ve otopark, haczi kalkan malların tasfiyesi, şikâyet yolu ve Yargıtay kararları.
Fiili Haciz Nedir, Ne Zaman ve Nerede Yapılır?
Fiili haciz, icra memurunun malın bulunduğu yere giderek taşınırları yerinde tespit etmesi ve haciz tutanağına geçirmesidir. Tapu, araç ve banka hesabı gibi sicile kayıtlı mal ve haklar bugün çoğunlukla kaydına işletilerek haczedilir (İİK m.78/1, İİK m.79/2); makine, emtia ve sicilde görünmeyen taşınırlar için ise mahallinde haciz başlıca yoldur ve yediemin sorunu bu grupta doğar.
Alacaklı, ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz edilmişse itiraz kaldırıldıktan sonra mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir (İİK m.78/1). Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava süresi bu hesaba katılmaz (İİK m.78/2). İcra dairesi talepten itibaren en geç üç gün içinde haczi yapar. Mallar başka yerdeyse o yer icra dairesine talimat yazılır ve bu durumda hacizle ilgili şikâyetleri, talimat yazılan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi çözümler (İİK m.79).
Zaman: Güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat önceye kadarki dönemde (gece vakti) ve tatil günlerinde takip işlemi yapılamaz. Bununla birlikte tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir, muhafaza tedbirleri de alınabilir. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti de haciz yapılabilir (İİK m.51).
Konut: 7445 sayılı Kanunla (RG 05.04.2023) eklenen İİK m.79/a uyarınca icra müdürü, haciz istenen yerin konut olduğunu tespit ederse haciz kararını icra mahkemesinin onayına sunar. Mahkeme en geç üç gün içinde dosya üzerinden ve kesin olarak karar verir; haciz onay kararından sonra yapılır. Konut olmadığı kabul edilen bir yerde haciz sırasında yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz işlemine son verilir. Bu hüküm ihtiyati hacizde uygulanmaz. Borçlu ile aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ve ailenin ortak kullanımındaki ev eşyası, para ve kıymetli şeyler dışında zaten haczedilemediğinden (İİK m.82/1-3), konutta fiili haciz bugün çoğunlukla kıymetli eşya ile evde tutulan ticari mallarla sınırlı kalmaktadır.
Haciz Mahallinde: Kapı Açtırma, Kolluk, Haczedilemeyen Mallar ve Tutanak
İcra memuru haczi bizzat yapabileceği gibi yardımcısına veya kâtiplerinden birine de yaptırabilir. Borçlu malın bulunduğu yerde yoksa ve hemen bulundurulamıyorsa haciz gıyabında yapılır. Borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmaya, eşyayı göstermeye mecburdur; gerekirse bu yerler zorla açtırılır (İİK m.80). Zor kullanılması gerektiğinde bütün zabıta memurları icra memurunun yazılı başvurusu üzerine yardım etmekle yükümlüdür; köylerde muhtarlar da memurun emirlerini yerine getirir (İİK m.81). Lisanslı depo bulunan yerlerde daire dışındaki işler için gereken çilingir, çekici ve nakliye hizmetleri de lisansın kapsamındadır (Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği m.4/2-a).
Memur, haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını kendisi değerlendirir ve talebi kabul ya da reddeder (İİK m.82). Haciz, alacaklının asıl alacak, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktarla sınırlıdır. Paraya çevrildiğinde masrafları ve muhafaza giderini karşılamayacağı kesin olan şeyler de haczedilmez. Bu son kural, yediemin sorunu yaşanan dosyalarda önem kazanır: Depolama gideri malın değerini tüketecekse o malın haczi alacaklıya bir şey kazandırmaz.
“Borçlunun kendi yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır mallariyle taşınmazlarından ve alacak ve haklarından alacaklının ana, faiz ve masraflar da dahil olmak üzere bütün alacaklarına yetecek miktarı haczolunur; ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz. … Hasılatı paraya çevirme masraflarını ve icabında muhafaza ve idare masraflarını tecavüz etmeyeceği muhakkak olan şeyler haczolunmaz. Haczi koyan memur borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle mükelleftir.”
Haczedilen malın kıymetini, sicile kayıtlı mallar dışında haczi yapan memur takdir eder; sicile kayıtlı mallarda Bakanlıkça izin verilen listedeki bilirkişiye başvurulması zorunludur (İİK m.87). Taşınır haczi için mahallinde tutanak tutulur. Tutanakta alacaklı ve borçlunun kimliği, alacak miktarı, haczin gün ve saati, haczedilen mallar ve kıymetleri ile varsa üçüncü kişilerin iddiaları yazılır; haczedilebilir mal yoksa ya da yetmiyorsa bu durum da kaydedilir (İİK m.102). Yönetmelik bu içeriği ayrıntılandırır ve yedieminle ilgili bilgileri zorunlu kayıt hâline getirir:
“Haciz tutanağında, alacaklı ve borçlunun adı ve soyadı; alacağın miktarı; haciz tarihi ve saati; haczin nerede ve kimin huzurunda yapıldığı; haczedilen mallar ve takdir edilen kıymetleri; yediemine teslim edilmişse yedieminin adı ve soyadı, sıfatı ve yerleşim yeri adresi, kendisine takdir edilen ücret miktarı, ücret takdir edilmemişse sebebi; varsa borçlunun ve üçüncü kişilerin iddiaları; başvurulmuşsa kıymeti takdir eden bilirkişinin adı, soyadı, mesleği, adresi, kendisine takdir edilen ücret miktarı; başka alacaklıların iştiraki ve bu sebeple yapılan ilâve hacizler; haciz taşınmaza ilişkin ise cinsi, niteliği, sınırları, kıymeti ve gerekli diğer hususlar yazılır. Tutanağın altı, haczi yapan memur; hazır bulunan alacaklı, varsa temsilcisi veya vekili; borçlu, varsa temsilcisi, vekili veya haciz sırasında hazır bulunan diğer kişiler; yediemin ve bilirkişi tarafından imzalanır.”
Hazır bulunmayan alacaklı veya borçlu, üç gün içinde tutanağı inceleyip diyeceğini bildirmek üzere icra dairesine davet edilir (İİK m.103; İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m.45); haczedilebilir mal hiç bulunmazsa tutanak aciz vesikası hükmündedir (İİK m.105). Yediemin bulunamayan dosyalarda muhafaza istenip istenmediği, depo görevlisinin çağrılıp çağrılmadığı, malın kime ve hangi sıfatla bırakıldığı, alacaklının muvafakati ve borçluya yapılan ihtar mutlaka tutanağa yazdırılmalıdır.
Haciz ile Muhafaza Aynı Şey Değildir
Taşınırın haczi, malın tutanağa geçirilmesiyle tamamlanır. Muhafaza ise haczedilen malın borçlunun elinden alınarak korunmasıdır. Yediemin bulunamaması bu ikinci aşamayı etkiler, haczin varlığını ortadan kaldırmaz. İİK m.88 muhafazayı katmanlı biçimde düzenler: paralar ve kıymetli şeyler icra dairesinde; diğer taşınırlar masrafı peşin alınarak lisanslı yediemin deposunda; alacaklının muvafakati varsa geçici olarak borçluda veya bir üçüncü kişide.
“Haczolunan paraları, banknotları, hamiline ait senetleri, poliçeler ve sair cirosu kabil senetler ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder. Diğer taşınır mallar, masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır. Alacaklı muvafakat ederse, istenildiği zaman verilmek şartıyla, muvakkaten borçlu yedinde veya üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Üçüncü şahsın elinde bulunan taşınır mallar haczedildiğinde, üçüncü şahsın kabulü hâlinde üçüncü şahsa yediemin olarak bırakılır. Haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir, aksi takdirde satış yapılamaz. Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından 106 ncı madde hükmü saklıdır. … Haczedilen mallar, Adalet Bakanlığı tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir. … İcra müdürlüklerinin talebi üzerine kolluk kuvvetleri tarafından yakalanan araçlar, en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir. Aracı teslim alan icra müdürlüğü, aracın yakalanmasını isteyen icra müdürlüğüne bildirimde bulunur.”
7343 sayılı Kanunla (RG 30.11.2021) getirilen kural uygulamadaki en önemli dengeleyicidir: Haczedilmiş fakat muhafaza altına alınmamış mal, satış talebi üzerine muhafaza altına alınır veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir; aksi hâlde satış yapılamaz. Satış hacizden itibaren bir yıl içinde istenebilir ve satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılır. Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılır ve giderleri birlikte peşin ödenir; aksi hâlde satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m.106). Süresinde satış istenmezse haciz kalkar; buna sebep olan alacaklı, haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumludur (İİK m.110).
Malın borçluda bırakılması alacaklı için risklidir. Borçlu, alacaklının muvafakati ve icra memurunun izni olmadan haczedilen taşınırda tasarruf edemez; memur bunun cezai sorumluluk doğuracağını borçluya ihtar eder. Ancak üçüncü kişinin zilyetlik hükümlerine dayanarak iyi niyetle kazandığı haklar saklıdır (İİK m.86). Malı iyi niyetle devralan kişiye karşı haciz ileri sürülemeyebileceğinden yerinde bırakma, muhafazanın kısa sürede tamamlanacağı bir ara çözüm olarak düşünülmelidir.
Uygulanan Yönetmelikler ve Ücret Tarifesi
Konuya ilişkin yeni bir genel icra yönetmeliği çıkarılmamıştır; uygulamada aşağıdaki düzenleyici işlemler birlikte okunur. Yönetmelikler kanuna aykırı hüküm içeremeyeceğinden, çatışma hâlinde İİK’nın güncel metni esas alınır.
| Düzenleme | Resmî Gazete | Konumuz bakımından önemli hükümler |
|---|---|---|
| İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği | 11.04.2005 (sonraki değişiklikleriyle) | Kıymetli evrak ve değerli şeylerin kaydı, alındı makbuzu, haciz tutanağının içeriği, davet kâğıdı, istihkak iddiasının bildirilmesi |
| Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği | 23.08.2016 (değişiklikler: 22.02.2018, 02.12.2020, 21.12.2023) | Lisans ve yetki çevresi, depo bulunmayan yerler, depo işleticisinin malı kabul yükümlülüğü, muhafaza işlemleri ve avansı, kolluğun yakaladığı araçlar, denetim ve yaptırımlar |
| Muhafazasına Gerek Kalmayan Malların Tasfiyesi Hakkında Yönetmelik | 27.12.2025 | Haczi kalkmış ama yedieminde kalan malların resen tasfiyesi |
| Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği Ücret Tarifesi | Her yıl aralık ayında; son tarife 20.12.2025 | Muhafaza ve diğer lisans hizmetlerinin ücretleri |
Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği İİK m.88/5’e dayanır. Ücret tarifesi her yıl aralıkta belirlenip 1 Ocak’tan itibaren uygulanır; depo ücreti, muhafazanın sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarifeye göre hesaplanır (Yönetmelik m.26/2-3). Yönetmelikte hukuken muhafazasına gerek kalmayan mallar için yer alan eski fıkra atfı (Yönetmelik m.16/1-k), 7445 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan fıkraya yöneliktir; bugün bu mallar İİK m.88/a ve 2025 tarihli Tasfiye Yönetmeliği’ne göre tasfiye edilir.
Yediemin Bulunmadığında İzlenecek Yollar
Uygulamada “yediemin yok” denince birbirinden farklı durumlar kastedilir ve Yönetmeliğin her biri için verdiği cevap farklıdır. Önce hangi durumla karşı karşıya olunduğu belirlenmelidir.
1. Yetki çevresinde faal lisanslı yediemin deposu yoksa
Kural olarak muhafaza altına alınmasına karar verilen mallar, Bakanlıkça yetki verilen ve yetki çevresi belirlenen lisanslı yediemin depolarında korunur; icra daireleri lisans kapsamındaki hizmetleri kendi yetki alanındaki lisanslı depodan talep etmek zorundadır (Yönetmelik m.18/1 ve m.22). Lisans verilecek yerleri ve yetki çevrelerini Bakanlık belirler (Yönetmelik m.4/1). Bir yer için lisans başvurusu yapılmamış veya başvurular uygun görülmemişse depo hizmetlerini kamu kurumları yürütebilir:
“(4) İlan yapılan mahal için lisans başvurusunda bulunulmaması veya yapılan başvuruların Komisyon tarafından uygun görülmemesi halinde depo hizmetleri Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu ve Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı tarafından yerine getirilebilir. (5) Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İşyurtları Kurumu ile Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Bakanlıkça uygun görülecek mahallerde herhangi bir ilana bağlı kalmaksızın lisans hizmetlerini doğrudan ve münhasıran yerine getirebileceği gibi bu kurumlar yetkilerinin bir kısmını veya tamamını aynı şartları taşıyan alt işleticilere devredebilir.”
Geçiş hükmüne göre lisanslı depolar faaliyete geçinceye kadar mevcut depo ve garajlardaki muhafaza işlemlerine, 2014’te yürürlükten kaldırılan 1987 tarihli depo ve garaj yönetmeliği ile tarifesi çerçevesinde devam olunur (Yönetmelik geçici m.1). Bu nedenle bazı yerlerde muhafaza hâlâ lisans sistemi dışındaki yediemin depolarında yapılmaktadır. Aşağıda aktardığımız Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararına konu olayda ilk derece mahkemesi, Bakanlığın 17.12.2021 tarihli yazısına göre o yerde lisanslı depoların henüz kurulmadığını tespit etmiştir. Daire, yediemin listesinden seçilen yedieminin elinde kaybolan mallar için icra görevlilerine kusur yüklenemeyeceğini kabul ederek Devlete karşı açılan tazminat davasının reddini onamıştır. İcra ve iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları ancak idare aleyhine açılabildiğinden (İİK m.5), görevlinin kusuru ispatlanamadığında alacaklıya kalan yol yedieminin sorumluluğudur. Yediemin seçimine ve teslim tutanağının içeriğine bu yüzden özen gösterilmelidir.
2. Depo görevlisi gelmiyor ya da malı kabul etmiyorsa
Lisans sahibi, icra dairelerinin muhafazasına karar verdiği malları depoya kabul etmek ve icra dairesinin talebi üzerine haczedilen malları satış mahalline getirip götürmekle yükümlüdür:
“(1) Lisans sahibi aşağıdaki hususları yerine getirmek zorundadır: … g) İcra daireleri tarafından muhafazasına karar verilen mallar ile adli merciler tarafından teslim edilen diğer malları depoya kabul etmek, teslim alınan malların korunmasında gerekli özeni göstermek ve gereken tedbiri almak. ğ) İcra dairesinin talebi üzerine haczedilen malları satış mahalline getirmek ve götürmek.”
Mal, depo görevlisi tarafından haciz mahallinde teslim alınır; giriş makbuzu düzenlenir, malın fotoğrafı veya kamera kaydı alınır, haciz tutanağıyla uyumu kontrol edilip tutanağa bağlanır ve mala ayırt edici etiket yapıştırılır; çelişki hâlinde haciz tutanağına itibar edilir (Yönetmelik m.20). Depo görevlisinin gelmemesi veya malı reddetmesi bu yükümlülüklerin ihlalidir. Depolar, bulundukları yer Cumhuriyet başsavcılığının gözetim ve denetimine tabidir; Bakanlık da denetim yapabilir. Aykırılık hâlinde faaliyet geçici olarak durdurulabilir, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi lisans iptali sebebidir ve lisans sahibi hizmet sırasında doğan zararlardan sorumludur (Yönetmelik m.17, m.31, m.32 ve m.33).
Pratikte alacaklı vekili, depo görevlisinin çağrıldığını ve gelmediğini ya da malı almadığını tutanağa geçirtmeli, icra müdürlüğünden depo işleticisine yazı yazılmasını ve muhafaza için yeni gün verilmesini istemelidir. İcra dairesi talebi hiç işleme koymazsa bu, bir hakkın yerine getirilmemesi olarak süreye bağlı olmaksızın şikâyet edilebilir; açık bir ret kararı ise öğrenmeden itibaren yedi gün içinde şikâyete tabidir (İİK m.16).
3. Mal özel muhafaza gerektiriyorsa
Tehlikeli maddeler, kısa sürede bozulabilecek gıdalar, kötü koku yayan mallar ve canlı hayvanlar gibi özel bakım isteyen mallar için Yönetmelik ayrı bir sıra öngörür: Önce yeterli altyapıya sahip en yakın lisanslı depo, bu da mümkün değilse alacaklının göstereceği uygun yer. Bu hâlde alacaklı satış giderlerini de peşin yatırır ve mal en kısa sürede satışa çıkarılır:
“(1) İcra ve iflâs daireleri tarafından muhafaza altına alınmasına karar verilen mallar, mevzuattaki istisnalar saklı kalmak kaydıyla Bakanlık tarafından yetki verilen ve yetki çevresi belirlenen lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir. … (3) Muhafazası özellik gerektiren; … kısa sürede bozulabilecek gıda maddeleri, kötü koku yayan mallar, canlı hayvanlar gibi muhafazası özel bakım ve tesise lüzum gösteren şeyler, ikinci fıkra uyarınca belirlenen yediemin deposu yeterli altyapıya sahip değilse, yeterli altyapıya sahip en yakın lisanslı yediemin deposuna teslim edilir. Bunun mümkün olmaması halinde, icra memuru tarafından alacaklının göstereceği gerekli nitelikleri haiz yerlere teslimine de karar verilebilir. (4) Üçüncü fıkraya göre haczedilen malların muhafazasını talep eden alacaklı, icra memuru tarafından belirlenen satış giderlerini de peşin olarak yatırmak zorundadır. Bu mallar icra dairesi tarafından en kısa süre içinde satışa sunulur.”
Kanun da kıymeti hızla düşen veya muhafazası masraflı olan malların her zaman satılmasına izin verir (İİK m.113/2). Gümrük antrepolarındaki malların haczinde icra memuru malın yediemin olarak antrepoda bırakılmasına karar verebilir; bu durumda antreponun tabi olduğu ücret tarifesi uygulanır (Yönetmelik m.18/5).
4. Para ve kıymetli şeyler: Muhafaza icra dairesindedir
Para, kıymetli evrak, altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder (İİK m.88/1). Bunlar lisanslı depo hizmetinin dışındadır, icra dairesindeki özel kayda işlenir ve teslim edene alındı makbuzu verilir (Yönetmelik m.4/2-b; İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m.8 ve m.38). Bu tür mallar için yediemin aranmaz.
5. Malın borçluda ya da üçüncü kişide bırakılması
Depo sağlanamıyor veya masraf o gün yatırılamıyorsa en sık başvurulan yol, malın yediemin sıfatıyla yerinde bırakılmasıdır. Koşulları malın kimin elinde haczedildiğine göre değişir. Borçlunun elindeki mal ancak alacaklının muvafakatiyle ve istenildiği zaman verilmek şartıyla geçici olarak borçluda ya da bir üçüncü kişide bırakılabilir (İİK m.88/2). Üçüncü kişinin elinde haczedilen mal, onun kabulü hâlinde kendisine yediemin olarak bırakılır. Mal borçlu ile üçüncü kişinin birlikte elindeyse ve üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz; icra mahkemesi takibin devamına karar verirse muhafaza yapılabilir (İİK m.97/a). Mal üzerinde hak iddia eden üçüncü kişinin elinde haczedilmişse ve o kişi yedieminliği kabul ederse yine muhafaza yapılmaz; alacaklıya istihkak davası açması için yedi gün süre verilir ve dava sonuçlanıncaya kadar satış yapılamaz (İİK m.99).
Malı yediemin olarak teslim alan kişi, teslim amacı dışında tasarrufta bulunursa muhafaza görevini kötüye kullanma suçundan sorumlu olur; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle malın kaybolmasına veya bozulmasına yol açması da ayrıca yaptırıma bağlanmıştır (TCK m.289). Yedieminin hukuki niteliği, hak ve yükümlülükleri ile ücreti ayrı bir yazımızın konusudur. Burada vurgulanması gereken nokta şudur: Yerinde bırakılan mal başka bir dosyadan yeniden haczedilip ikinci bir yediemine teslim edilebilir ve Yargıtay böyle bir durumda ilk yediemine kusur atfedilemeyeceğini kabul etmiştir. Yerinde bırakılan mallar için başka alacaklıların hacizleri ve yediemin değişiklikleri UYAP üzerinden düzenli olarak izlenmelidir.
6. Muhafaza masrafı yatırılmamışsa
Muhafaza, alacaklının peşin yatıracağı masrafa bağlıdır (İİK m.88/2, İİK m.95). Yönetmelik avansın en az altı aylık muhafaza giderine göre hesaplanacağını ve yetersiz kalması hâlinde memurun makul süre verebileceğini düzenler:
“(1) İcra ve iflâs daireleri, Bakanlığın belirlediği ücret tarifesine göre Kanunun 59 uncu maddesi, 88 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 90 ıncı maddesi gereğince takdir edeceği muhafaza avansını alacaklıdan peşin olarak tahsil eder. (2) Muhafaza avansı hesaplanırken malın en az altı aylık muhafaza gideri dikkate alınır. (3) Muhafaza avansının yeterli olmadığı durumlarda haczi yapan memur, avansın tamamlanması için alacaklıya makul bir süre verebilir.”
Muhafaza ve diğer lisans hizmetlerinin masrafları takip giderlerinden sayılır ve alacaklıdan peşin alınan avanstan karşılanır (Yönetmelik m.22); takip masrafları sonunda borçluya aittir (İİK m.59). Avans yatırılmadan muhafaza talebinin karşılanmaması uygulamada sık görülür. Talimatla yapılan bir hacizde alacaklı vekili malların depoya kaldırılmasını istemiş ve bölgedeki bir lojistik firmasının malları yediemin olarak almaya hazır olduğunu bildirmiş; memur ise depo temin edilmediği ve altı aylık yediemin ücreti yatırılmadığı için malları haciz mahallindeki şirket yetkilisine yediemin olarak bırakmıştır. İlk derece mahkemesi alacaklının ücreti önceden veya haciz sırasında yatırmadığını belirterek şikâyeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi muhafaza talebinin reddine ilişkin kararın istinafa tabi olmadığını kabul etmiş, Yargıtay da temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararı onamıştır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2023/5278 E., 2023/5546 K., 02.10.2023). Daire esasa ilişkin bir değerlendirme yapmamıştır; ancak karar, masraf yatırılmadan yapılan muhafaza talebinin uygulamadaki karşılığını göstermektedir. Hacze çıkmadan önce muhafaza avansı, nakliye ve çekici giderleri dosyaya yatırılmalıdır.
Araçlarda Yakalama, Otopark ve Depo
Araçların haczi kural olarak trafik siciline işletilerek yapılır; aracın fiilen muhafazası için icra dairesi kayda yakalama şerhi koydurur. Satış aşamasında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılmalı ve giderleri birlikte peşin yatırılmalıdır (İİK m.106). Kolluğun yakaladığı araçlar en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir ve bu müdürlük yakalamayı isteyen müdürlüğe bildirimde bulunur (İİK m.88/7). Yönetmelik ise fiilî teslimi lisanslı depo üzerinden kurgular:
“(1) İcra daireleri tarafından kayıtlarına yakalama şerhi konulup kolluk birimleri tarafından yakalanan araçlar, aracı yakalayan kolluk görevlisinin talebi üzerine depo görevlisi tarafından bulunduğu yerden alınarak depoya götürülür. Depo görevlisi tarafından en geç üç iş günü içerisinde alınmaması durumunda araç kolluk görevlisi tarafından başka bir lisanslı yediemin deposuna teslim edilir. … (4) Yakalanan aracı teslim alan yediemin deposu bu durumu en geç teslimatı takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar yetki alanında hizmet verdiği icra dairesine bildirir.”
Kolluğun gerçek veya tüzel kişilerin işlettiği otoparklara çektiği araçların çekici ücretleri ile depo görevlisine teslimine kadar geçen süredeki otopark ücretleri de lisans hizmeti ücretleri kapsamında değerlendirilir (Yönetmelik m.27/5). Uygulamadaki otopark sorunu çoğunlukla burada doğar: Araç yakalanır, fakat depo görevlisi aracı süresinde almaz. Yönetmelik bu durumda kolluğa aracı başka bir lisanslı depoya teslim etme yolunu açar; alacaklı vekili de icra dairesinden durumu depo işleticisine ve kolluğa bildirmesini istemelidir.
Mal Kaçırma Riskine Karşı Önlemler
Muhafazanın gecikmesi borçluya malı elden çıkarma fırsatı verir. Haciz talebinde malların bulunduğu yer ve cinsi açıkça yazılmalı, gerekiyorsa kolluk ve çilingir desteği istenmeli, borçlunun mal kaçırdığına dair somut bulgu varsa gece haczi talep edilmelidir (İİK m.51). Mal yerinde bırakılırsa borçluya tasarruf yasağının ve cezai sonuçlarının ihtar edildiği tutanağa yazdırılmalıdır (İİK m.86). Borçlu ya da malı onunla birlikte elinde bulunduranlar, mal üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin hakkı ya da başka bir haciz bulunduğunu memura beyan etmek zorundadır ve bu beyan tutanağa geçirilir (İİK m.85/2). Mal hacizden önce başkasına devredilmişse çözüm muhafaza değil, tasarrufun iptali davasıdır.
İcra Müdürlüğü İşlemlerine Karşı Şikâyet ve Kesinlik
Muhafaza ve yedieminlikle ilgili kararlar icra müdürlüğü işlemidir. Kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemler öğrenmeden itibaren yedi gün içinde, bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması ise her zaman icra mahkemesine şikâyet edilebilir (İİK m.16). Muhafaza talebinin reddi, alacaklının muvafakati olmadan malın borçluda bırakılması, yediemin seçimi veya değiştirilmesi gibi işlemler öğrenmeden itibaren yedi gün içinde şikâyet edilmelidir; alacaklı veya vekili hacizde hazırsa öğrenme kural olarak o gündür. Muhafaza için gün verilmemesi ya da talebin hiç işleme konulmaması ise süresiz şikâyete konu olabilir. Talimatla yapılan hacizde şikâyet, talimat yazılan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılmalıdır; Yargıtay bunu kesin yetki kuralı olarak görmektedir (İİK m.79/2).
Kanun yolu sınırlıdır: İcra mahkemesinin yediemin ücreti, yediemin değiştirilmesi ve hacizli taşınır malların muhafaza şekline ilişkin kararları istinafa tabi değildir (İİK m.363/1). Bu nedenle şikâyet dilekçesi ilk seferde eksiksiz hazırlanmalı; masrafın yatırıldığı, depo veya alternatif yediemin önerildiği ve memurun bunları neden kabul etmediği belgelenmelidir. Malın kimin elinde haczedildiğine ilişkin şikâyetlerde icra mahkemesi, haciz mahallindeki ilk duruma göre malın kimin elinde bulunduğunu tespit etmekle yetinir; mülkiyet tartışması istihkak davasında yapılır. Bu tespit muhafaza bakımından da belirleyicidir, çünkü üçüncü kişinin elinde haczedilen mal, yedieminlik kabul edilirse muhafaza altına alınmaz.
Haczi Kalkan Malların Tasfiyesi
Muhafazanın dayanağı olan haciz kalktığı hâlde yedieminde kalan mallar, 7445 sayılı Kanunla eklenen İİK m.88/a uyarınca takibin yapıldığı yer icra dairesince resen tasfiye edilir. Mallar UYAP’ta duyurulur; borçluya yedieminlik ücretini ödeyerek malı on gün içinde teslim alabileceği, almazsa rehin hakkı sahibine on gün içinde hakkını kullanması bildirilir. Sonuç alınamazsa sicile kayıtlı mallar elektronik ortamda resen satılır; ardından sırasıyla yediemine kıymetin yüzde kırkı üzerinden devir, sicile kayıtlı mallarda Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketine hurda bedeliyle devir ve son olarak Türkiye Kızılay Derneğine bedelsiz devir yoluna gidilir. Mülkiyetin devrine icra mahkemesi on gün içinde dosya üzerinden kesin olarak karar verir. Yediemin, ücret alacağına dayanarak devre karşı hapis hakkı kullanamaz; ücretin ödenmemiş olması devri engellemez.
Usul, 27.12.2025 tarihli Tasfiye Yönetmeliği ile ayrıntılandırılmıştır: Duyuru, tebligatlara başlanmadan en az bir ay önce yapılır (Tasfiye Yönetmeliği m.6/3); 6183 sayılı Kanun uyarınca yakalama şerhi bulunan sicile kayıtlı mal tasfiyeye alınmaz ve durum tahsil dairesine bildirilir (Tasfiye Yönetmeliği m.7/4); yedieminlik ücreti, tasfiye masrafı olarak dosyadaki avanstan veya Bakanlık bütçesinden karşılanamaz (Tasfiye Yönetmeliği m.21/2).
2023 ve Sonrasındaki Değişiklikler
Resmî Gazete tarihine göre taranan düzenlemeler aşağıdadır; 2021 tarihli 7343 sayılı Kanunun getirdiği kurallar da hâlâ belirleyicidir.
| Düzenleme (RG tarihi) | Getirdiği yenilik |
|---|---|
| 7445 sayılı Kanun (05.04.2023) | Konutta haciz için icra mahkemesi onayı (İİK m.79/a); haczi kalkan malların tasfiyesi (İİK m.88/a); İİK m.88’in eski altıncı fıkrasının yürürlükten kaldırılması |
| Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği değişikliği (21.12.2023; yürürlük 01.01.2024) | Depo ücretinin, muhafazanın sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarifeye göre hesaplanması (Yönetmelik m.26/3 ve geçici m.4) |
| 7571 sayılı Kanun (25.12.2025) | İİK m.363 ve İİK m.364’teki parasal sınırların uygulanmasında şikâyetin yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktarın esas alınması (İİK ek m.1) |
| Tasfiye Yönetmeliği (27.12.2025) | İİK m.88/a’nın uygulama usulü |
| 7589 sayılı Kanun (31.07.2026) | İİK m.114’te değişiklik; bu yazıda ele alınan haciz ve muhafaza maddelerinin güncel metninde bu Kanuna dayanan bir değişiklik notu bulunmamaktadır |
Alacaklı ve Borçlu İçin Kontrol Listesi
Alacaklı ve vekili için
- Hacze çıkmadan muhafaza avansını (en az altı aylık muhafaza gideri), nakliye ve çekici giderlerini yatırın; yetki çevresindeki lisanslı depoyu ve fiilen hizmet verip vermediğini öğrenin.
- Haciz yeri konutsa icra mahkemesi onayının alındığını kontrol edin (İİK m.79/a).
- Talepte kolluk ve çilingir desteği isteyin; mal kaçırma bulgusu varsa gece haczini gerekçelendirin.
- Depo görevlisi gelmezse veya malı almazsa bunu tutanağa yazdırın; icra müdürlüğünden depo işleticisine yazı ve yeni muhafaza günü isteyin.
- Malın borçluda bırakılmasına muvafakat edip etmediğinizi ve yedieminin adı, sıfatı, adresi ile ücretini tutanağa yazdırın (İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m.41).
- Bir yıllık satış isteme süresini takvime işleyin; araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderlerini birlikte yatırın (İİK m.106).
- Memurun ret işlemlerine karşı yedi günlük şikâyet süresini kaçırmayın (İİK m.16).
Borçlu için
- Konut olduğu anlaşılan bir yerde mahkeme onayı yoksa ve rıza göstermezseniz haciz işlemine son verilir (İİK m.79/a).
- Haczedilemeyen eşyayı (ailenin ortak kullanımındaki ev eşyası, bedenî çalışmaya dayanan mesleğin araç gereci, hâle münasip ev gibi) tutanağa geçirtin; haczedilmişse kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde şikâyet edin (İİK m.82, İİK m.16).
- Mal size yediemin olarak bırakılırsa satmayın, başka yere taşımayın ve özenle koruyun; aksi hâlde cezai sorumluluk doğar (İİK m.86, TCK m.289).
- Haczedilen mal başkasına aitse sahibinin yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunması gerektiğini ona bildirin (İİK m.96).
- Haciz kalktığı hâlde mal depoda kaldıysa tasfiye tebligatını izleyin; on günlük teslim alma süresi kaçırılırsa mal tasfiye edilir (İİK m.88/a).
Yargıtay Kararları
Lisanslı depo kurulmamış yerde yediemin listesinden seçilen yedieminde kaybolan mal
“Temyiz olunan karardaki gerekçeye, İİK m.5 kapsamında Devletin tazminat sorumluluğunun doğması için icra dairesi görevlilerinin kusurlu davranışının bulunmasının gerekmesine, somut olayda haczedilen malların yediemine teslim edildikten sonra kaybolduğunun çekişmesiz olmasına, söz konusu yedieminin, yediemin listesinden seçilmiş olup, icra memurunun yediemine sorumluluğunu hatırlatmak dışında onu denetleme görevinin bulunmamasına, dolayısıyla meydana gelen zararda icra dairesi görevlilerinin kusurunun bulunmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.”
Yerinde bırakılan malın başka dosyada ikinci bir yediemine teslimi
“mahcuzların başka dosyadan haczedilip 2. Bir yediemine teslim edilmesi ile şikayetçi yediemine atfedilecek bir kusur bulunmadığından, şikayetçi yediemin hakkında İİK'nun 358.maddesinin uygulama imkanı bulunmamaktadır. Bu durumda mahkemece şikayetin kabulüne karar vermek gerekirken yazılı şekilde şikayetin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsiz olup”
Talimatla yapılan hacizde şikâyet: Kesin yetki
“haczolunacak mallar başka yerde ise icra müdürü haczin yapılmasını malların bulunduğu yerin icra dairesine yazacağı talimat ile sağlar. Bu durumda hacizle ilgili şikayetler, talimat icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesince çözümlenir. Anılan husus kesin yetki kuralı olup re'sen uygulanması gerekir.”
Malın kimin elinde haczedildiği: Şikâyette ilk duruma göre tespit
“Hemen belirtmek gerekir ki, icra mahkemesi şikayet üzerine haciz mahallindeki ilk duruma göre mahcuzun kimin elinde olduğunu tespiti ile yetinmelidir. … Haciz mahallinde borçlu adına evrak bulunmamıştır, haciz 3. kişinin ticaret sicil adresinde yapılmıştır. Bu hali ile haciz tarihi itibariyle menkullerin üçüncü kişinin elinde haczedildiğinin kabulü gerekir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Yediemin deposu yoksa haciz yapılamaz mı?
Yapılır. Taşınır mal, haciz tutanağına geçirilmekle haczedilmiş olur; muhafaza ayrı bir aşamadır. Depo yoksa mal alacaklının muvafakatiyle geçici olarak borçluda veya bir üçüncü kişide bırakılabilir ya da bölgede depo hizmetini yürütmekle görevlendirilen kuruma teslim edilir. Ancak satış aşamasında mal muhafaza altına alınmalı veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilmelidir (İİK m.88/2).
İcra memuru haczedilen malı alacaklının rızası olmadan borçluya bırakabilir mi?
Borçlunun elindeki mal kanun gereği ancak alacaklının muvafakatiyle geçici olarak borçluda bırakılabilir (İİK m.88/2). Muvafakat olmadan bırakılırsa bu işlem öğrenmeden itibaren yedi gün içinde şikâyet edilebilir. Bununla birlikte muhafaza masrafı peşin yatırılmamışsa muhafaza yapılmaz ve bu durumun sonucuna alacaklı katlanır.
Lisanslı depo malı teslim almıyorsa ne yapılmalı?
Lisans sahibi, icra dairesinin muhafazasına karar verdiği malları kabul etmek zorundadır. Durum tutanağa geçirilmeli, icra müdürlüğünden depo işleticisine yazı ve yeni muhafaza günü istenmelidir. Talep işleme konulmazsa süresiz, açıkça reddedilirse yedi gün içinde şikâyet yoluna gidilir (İİK m.16). Depolar Cumhuriyet başsavcılığının ve Bakanlığın denetimine tabidir.
Muhafaza ve depo ücretini kim öder?
Alacaklı muhafaza avansını peşin yatırır; avans en az altı aylık muhafaza giderine göre hesaplanır. Bu masraflar takip giderlerinden sayılır ve sonunda borçludan tahsil edilir (İİK m.59). Depo ücreti, muhafazanın sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarifeye göre hesaplanır.
Haciz kalktığı halde aracım otoparkta duruyor; ne olacak?
Haczi kalkmış ama yedieminde kalan mallar icra dairesince resen tasfiye edilir (İİK m.88/a). Borçluya on gün içinde yedieminlik ücretini ödeyerek aracı teslim alabileceği bildirilir; teslim alınmazsa sırasıyla rehin hakkı sahibi, elektronik satış, yediemine devir, Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketine hurda olarak devir ve son olarak Türkiye Kızılay Derneğine bedelsiz devir aşamaları işletilir.
Muhafaza talebimin reddine ilişkin icra mahkemesi kararına karşı istinafa gidebilir miyim?
Hayır. İcra mahkemesinin yediemin ücreti, yediemin değiştirilmesi ve hacizli taşınır malların muhafaza şekline ilişkin kararları istinafa tabi değildir (İİK m.363/1). Bu nedenle şikâyet dilekçesini masrafın yatırıldığını ve önerilen depo veya yediemini belgeleyerek ilk seferde eksiksiz hazırlamak gerekir.
Haciz, muhafaza ve icra şikâyetlerine ilişkin çalışma alanımız için İcra ve İflas Hukuku sayfamıza; haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu durumlar için İcra Takibinde İstihkak Davası yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili Makaleler
- İcra Takibinde İstihkak Davası (İİK m.96-99): Mülkiyet Karinesi, İspat Yükü, Organik Bağ, Yedi Günlük Hak Düşürücü Süre ve Tazminat
- Tasarrufun İptali Davası (İİK m.277-284)
- İhtiyati Haciz
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli icra Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İcra ve İflas Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Tehir-i İcra (İcranın Geri Bırakılması) Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç, Teminat ve Süreler
- Yurt Dışındaki Kişiye Tebligat: Konsolosluk, İlanen Tebligat ve Habersiz Kesinleşen Karar ve Takipler
- Yargıtay HGK: Kabul Edilen Menfi Tespitte Vekâlet Ücreti Kesinleşmeden İcraya Konulamaz, Şikâyet Süresiz
- Yargıtay HGK: Tapu İptali ve Tescil, Olmazsa Tazminat Davasında Tazminat Kesinleşmeden İcraya Konulabilir
Anahtar kavramlar: yediemin bulunmadığında fiili haciz · fiili haciz nasıl yapılır · lisanslı yediemin deposu · yediemin deposu yok · muhafaza altına alma · muhafaza avansı · İİK m.88 · İİK m.88/a · İİK m.79/a konutta haciz · İİK m.85 · İİK m.106 · İİK m.16 şikâyet · İİK m.363 kesinlik · Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği m.18 · m.19 · m.21
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yediemin Bulunmadığında Fiili Haciz: Lisanslı Depo Yoksa ya da Malı Kabul Etmiyorsa Muhafaza (İİK m.88)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-25, https://capar.av.tr/makale/yediemin-bulunmadiginda-fiili-haciz

























