İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay HGK: Bono Bedeline Sonradan Onaysız Rakam Eklenmişse Senet Tahrifattan Önceki Miktar İçin Geçerlidir

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Senetteki çıkıntı (ekleme), kazıntı veya silinti ayrıca onanmamışsa borçlu inkâr ettiğinde göz önünde tutulmaz (HMK m.207). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre bononun bedeline sonradan rakam eklendiği kesin kanaat bildiren bilirkişi raporuyla sabitse ve eklenen kısımda düzenleyenin parafı yoksa senet tahrifattan önceki miktar için geçerli sayılır; tahrifatla artırılan kısım ve fer’ileri yönünden borca itiraz kabul edilerek takip durdurulur. Bedelin yazı ve rakamla birbirini doğrulaması bu sonucu değiştirmez; yazıya üstünlük tanıyan kural ancak tahrifat yoksa uygulanır. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verildi.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre bononun bedel kısmına sonradan eklenen ve düzenleyenin imza ya da parafıyla onanmamış rakam ve yazı HMK m.207 uyarınca inkâr hâlinde yok hükmündedir; tahrifat bilirkişi raporuyla sabitse senet tahrifattan önceki miktar için geçerli sayılır, fazlası ve fer’ileri için takip İİK m.169/a-5 uyarınca durdurulur. Tahrifat itirazı borca itiraz niteliğindedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bedel kısmının başına sonradan “1” eklenerek 105.000 TL’den 1.105.000 TL’ye çıkarılan bonoda tahrifat itirazını borca itiraz saydı ve senedi tahrifattan önceki miktar için geçerli kabul etti.

Uyuşmazlık

Alacaklı, borçlu aleyhine bir bonoya dayanarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlattı. Borçlu icra mahkemesine başvurarak senedin rakamla “105.000 TL” olarak düzenlendiğini, sonradan başına “1” eklenerek “1.105.000 TL”ye çevrildiğini ve senedi imzaladığında yalnız 105.000 TL’lik kısmın dolu olduğunu ileri sürdü; takibin 1.000.000 TL’lik kısmının iptalini ve alacaklı aleyhine tazminat istedi. Alacaklı, bedelin rakam ve yazıyla aynı biçimde yazıldığını savundu.

İlk derece mahkemesi önce itirazı reddetti: rakam ve yazı birbirini doğruluyor, senette paraflı ya da parafsız bir düzeltme görünmüyordu. Bölge adliye mahkemesi bilirkişi incelemesi için bu kararı kaldırdı. Adli Tıp Kurumu raporu, rakamdaki “1” ile yazıdaki “Bir milyon” ibaresinin kalem ucu, mürekkep tonu ve satır hizası bakımından sonraki ibarelerden farklı olduğunu ve sonradan eklendiğini bildirdi; ilk derece mahkemesi takibi 1.000.000 TL yönünden durdurdu. Bölge adliye mahkemesi bu kez raporda belirlenen eklemenin tahrifat sayılamayacağını, anlaşmaya aykırı doldurmanın da yazılı delille ispatlanamadığını belirterek itirazı reddetti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu kararı bozdu; bölge adliye mahkemesi, bilirkişi kanaatinin dar yetkili icra mahkemesinde başka delillerle desteklenemeyeceğini belirterek direndi.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu 11.02.2026 tarihinde borçlunun temyiz itirazlarını kabul etti ve direnme kararını Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozdu; dosya bölge adliye mahkemesine gönderildi. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verildi; karşı oy yoktur. Kurul’un benimsediği bozma kararına göre bölge adliye mahkemesi alacaklının istinaf başvurusunu esastan reddetmeliydi.

Gerekçe

Kurul önce kambiyo senetlerine özgü takipte beş günlük borca itiraz süresini hatırlattı; ardından tahrifat itirazının niteliğini ve onanmamış değişikliğin sonucunu açıkladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Borçlunun kambiyo senedinin bedelinde tahrifat yapıldığı itirazı borca itiraz niteliğindedir … Kambiyo senedinin lehtara verilmesinden sonra senet metninde yapılan değişikliklere tahrifat denir. … HMK'nın 207. maddesi hükmü gereğince senetteki düzeltmelerin keşideci tarafından paraf edilmesi gerekir. Senette mevcut olan çıkıntı veya senet metni altındaki hak ve silinti ayrıca tasdik edilmemiş ise inkârı hâlinde yok hükmündedir. … Düzeltmenin paraflı olmaması veya imzanın keşideciye ait olmadığının anlaşılması hâlinde düzeltme yok hükmünde olup senedin düzeltme öncesi durumuna göre değerlendirme yapılması gerekir”

Kurul, yazı ile rakam arasındaki farkta yazıya üstünlük tanıyan kuralın sınırını da çizdi:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“TTK'nın 778. maddesinin göndermesiyle bonolar hakkında da uygulanması gereken aynı Kanun’un 676/1. maddesi gereğince bono bedeli hem yazı ve hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa yazı ile belirlenen bedele itibar olunur. Ancak bu kural rakam ve yazı kayıtlarında tahrifat yapılmamış olması hâlinde uygulanır”

Somut olayda Kurul, kesin kanaat bildiren Adli Tıp raporunu hükme elverişli buldu ve sonucu şöyle bağladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Borçlunun tahrifat iddiası sabit olduğuna ve rakam ilave edilerek tahrif edilen bölümde borçlunun bir paraf imzası da bulunmadığına göre borca itirazın kabulüne ve senedin tahrifattan önceki miktar için geçerli sayılarak tahrifatla değiştirilen kısım ve fer'ileri yönünden İİK'nın 169/a-5 maddesi gereğince takibin durdurulmasına karar verilmesi gerekir.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar üç noktayı netleştiriyor. Birincisi, tahrifat iddiası, “senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu” iddiasından ayrıdır. Bozma kararına göre borçlunun başvurusu senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğuna değil, doldurulmuş bedele sonradan rakam eklendiğine yönelikti; Kurul’un benimsediği bu karar, itirazı yazılı delil aranan bir anlaşmaya aykırı doldurma iddiası gibi değerlendiren gerekçeyi somut uyuşmazlığa uygulanamaz buldu.

İkincisi, bedelin yazı ve rakamla birbirini doğrulaması alacaklıyı kendiliğinden korumaz. Adli Tıp raporuna göre bu dosyada hem rakama “1” hem yazıya “Bir milyon” eklenmişti. Tahrifat varsa TTK m.676/1’deki yazıya üstünlük kuralına başvurulmaz; senet tahrifattan önceki hâline göre değerlendirilir. Kurul, yazıya üstünlük kuralına getirilen bu sınırın daha önceki bir Hukuk Genel Kurulu kararında da benimsendiğini belirtti.

Üçüncüsü, Kurul kesin kanaat bildiren bilirkişi raporunu hükme elverişli saydı. Dosyadaki bir rapor eklemeyi yalnız “kuvvetle muhtemel” görmüştü; Kurul hükmü Adli Tıp raporuna dayandırdı ve bu kanaatin başka delillerle desteklenmesi gerektiği yönündeki direnme gerekçesini kabul etmedi.

Sonuç kısmidir: takip tümüyle iptal edilmez, tahrifattan önceki 105.000 TL yönünden sürer. Kararın tarihinden 07.11.2026’ya kadar Yargıtay kararlarının özetleri üzerinden yapılan taramada bu ölçüden ayrılan bir karara rastlanmadı. Uygulamada itirazın süresinde yapılması ve senet aslı üzerinde belge incelemesi istenmesi önem taşır.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.207 (Senette çıkıntı, kazıntı ve silinti)

“(1) Senetteki çıkıntı, kazıntı veya silinti ayrıca onanmamışsa, inkâr hâlinde göz önünde tutulmaz. Bu tür çıkıntı, kazıntı veya silinti mahkemece senedin geçerliliğine ve anlamına etkili olacak nitelikte görülürse, senet kısmen veya tamamen hükümsüz sayılabilir.”

İlgili Kanun Hükmü — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.676/1 (Poliçe bedelinin çeşitli şekillerde gösterilmesi)

“(1) Poliçe bedeli hem yazı hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa, yazı ile gösterilen bedel üstün tutulur.”

İlgili Kanun Hükmü — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.778/2-c (Bonoya uygulanacak hükümler)

“(2) Ayrıca;

… c) Ödenecek bedele dair çeşitli beyanlar hakkındaki 676 ncı,

… madde hükümleri de bonolara uygulanır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Senette tahrifat nedir?

Hukuk Genel Kurulu’na göre kambiyo senedi lehtara verildikten sonra senet metninde yapılan değişikliktir. Bedel, vade, düzenleme tarihi, ödeme yeri ya da lehtarın adı gibi kayıtlara ilişkin olabilir.

Bonoya sonradan rakam eklenirse borçlu hangi tutardan sorumlu olur?

Hukuk Genel Kurulu’na göre ekleme düzenleyenin imzası ya da parafıyla onanmamış ve tahrifat bilirkişi raporuyla sabitse senet tahrifattan önceki miktar için geçerlidir. Artırılan kısım ve fer’ileri yönünden borca itiraz kabul edilir ve takip durdurulur.

Bono bedelinde tahrifat itirazı nereye ve ne zaman yapılır?

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte tahrifat itirazı borca itiraz niteliğindedir; karara göre ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine bildirilir.

Senette yazı ile rakam farklıysa hangisi geçerlidir?

TTK m.676/1’e göre yazıyla gösterilen bedel üstün tutulur. Hukuk Genel Kurulu’na göre bu kural, rakam ve yazı kayıtlarında tahrifat yapılmamışsa uygulanır.

Tahrifat nasıl ispat edilir?

Bu kararda bilirkişi incelemesiyle. Dosyada eklemeyi yalnız “kuvvetle muhtemel” gören rapor yerine kesin kanaat bildiren Adli Tıp Kurumu raporu hükme esas alındı.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Ticaret ve Şirketler Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: senette tahrifat · bonoda tahrifat · bono bedeline rakam eklenmesi · senette tutar değiştirilmişse · tahrifattan önceki miktar · HMK 207 çıkıntı kazıntı silinti · TTK 676 yazı ve rakam farkı · tahrifat borca itiraz · İİK 169/a · kambiyo takibine itiraz · Adli Tıp raporu tahrifat

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Bono Bedeline Sonradan Onaysız Rakam Eklenmişse Senet Tahrifattan Önceki Miktar İçin Geçerlidir”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/bono-bedeline-sonradan-rakam-eklenirse-tahrifattan-onceki-miktar-gecerli

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›