İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 17 dk okuma

Son gözden geçirme:

Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasın Reddi: Noter mi Sulh Hukuk mu, 3 Aylık Süre, Hükmen Ret, Borçlar

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Yasal mirasçılar mirasçılık belgesini (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alabilir; ancak belge verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse ya da belgeyi yabancılar istiyorsa noter belge veremez ve sulh hukuk mahkemesine başvurulur (TMK m.598, Noterlik Kanunu m.71/B). Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel ve müteselsil olarak sorumlu olduğundan, bu sorumluluktan kurtulmanın başlıca yolu mirasın reddidir (TMK m.599, TMK m.641). Ret, kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlayan üç aylık hak düşürücü süre içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı, kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır (TMK m.606, TMK m.609). Süresi içinde reddetmeyen ya da ret süresi dolmadan tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610). Üç aylık süre kaçırılmışsa ve mirasbırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, alacaklılara karşı açılan ve Yargıtay’a göre süreye tabi olmayan hükmen ret davası yoluna gidilebilir (TMK m.605/2).

Kısaca

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden nasıl alınır, noterin belge veremediği hâller ve belgenin iptali davası (TMK m.598, Noterlik Kanunu m.71/B); mirasın reddi, üç aylık hak düşürücü süre ve başlangıcı, sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız beyan, ret hakkının düşmesi, borca batık terekede hükmen ret, reddin sonuçları ve mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu (TMK m.599, m.605-618); Yargıtay 7. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla.

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ve mirasın reddi rehberi: belgenin noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınması (TMK m.598, 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/B, HMK m.382, HMK m.383), mirasçılık belgesinin iptali davası ve taraf teşkili, mirasın reddi (TMK m.605), üç aylık ret süresi ve başlangıcı (TMK m.606), reddin şekli (TMK m.609), ret hakkının düşmesi (TMK m.610), borca batık terekede hükmen ret, reddin sonuçları (TMK m.611, TMK m.612) ve mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu (TMK m.599, TMK m.641) ile doğrulanmış Yargıtay kararları.

Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir? (TMK m.598)

Mirasçılık belgesi, uygulamada “veraset ilamı” olarak da anılan ve mirasbırakanın mirasçılarını ve miras paylarını gösteren belgedir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre mirasçılık belgesi, mirasçılık sıfatını açıklayan ve ilgililerin tereke üzerindeki haklarını kullanabilmelerini sağlayan açıklayıcı nitelikte bir belgedir; mirasçılık sıfatını kurmaz, mevcut durumu gösterir (Yargıtay HGK, 2025/495 E., 2026/373 K.; ilke kutusu aşağıda).

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.598 (Mirasçılık belgesi)

“Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. … Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.”

Maddenin ikinci fıkrası, vasiyetnameyle atanmış mirasçılar ve vasiyet alacaklıları için ayrı bir belge öngörür: ölüme bağlı tasarrufa, mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, bu kişilere atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduklarını gösteren belgeyi sulh mahkemesi verir (TMK m.598).

Noterden mi, Sulh Hukuk Mahkemesinden mi?

Yasal mirasçılar mirasçılık belgesini noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alabilir (TMK m.598). Noterlerin bu yetkisi 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/A’da düzenlenmiştir. Mahkemeden istendiğinde mirasçılık belgesi verilmesi bir çekişmesiz yargı işidir (HMK m.382) ve çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.383). Ancak noterin yetkisi sınırlıdır:

İlgili Kanun Hükmü — 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/B (Uygulanacak usul)

“… Mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının mirasçılık belgesi verilmesi konusunda yeterli olmaması veya mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda, mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez. …”

Bu hâllerde belge sulh hukuk mahkemesinden istenmelidir. Noterin verdiği mirasçılık belgesi hakkında, menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itirazda bulunabilir (1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/C).

Mirasçılık Belgesinin İptali Davası

Kanun, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini öngörür (TMK m.598). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da belgenin maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini ve mirasçılık durumunun aksinin her zaman ileri sürülebileceğini kabul etmekle birlikte, iptal davalarında genel dava şartlarının, hukuki yararın ve kesin hükmün gözetilmesinin zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Kurul, kesinleşmiş bir kararla iptal edilmiş bir belgenin ikinci kez iptal edilemeyeceğine, davacının kendi lehine düzenlenmiş belgenin iptalini istemekte hukuki yararı bulunmadığına ve gerçek mirasçıları gösteren bir belgenin yalnız önceki belgelerle çeliştiği için iptal edilemeyeceğine karar vermiştir (Yargıtay HGK, 2025/495 E., 2026/373 K.).

Taraf teşkili: İptal davalarında mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır; iptali istenen belgede mirasçı gösterilen kişiler, ölmüşlerse onların mirasçıları davada yer almalıdır. Taraf teşkili kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Davacı, mirasbırakanın mirasçısı olduğunu ve belgenin kendisini hiç ya da eksik payla gösterdiğini kanıtlamalıdır; diğer mirasçıları ve payları belirlemek ise hâkimin görevidir (Yargıtay 7. HD, 2024/4349 E., 2024/5285 K.; ilke kutusu aşağıda). Aktarılan kararlarda iptal davalarının asliye hukuk mahkemelerinde, belgede mirasçı gösterilen kişilere karşı açılarak görüldüğü anlaşılmaktadır.

Mirasın Reddi ve Mirasçıların Borçlardan Sorumluluğu

Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanır ve kanundaki ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599); tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m.641). Yargıtay’ın ifadesiyle yasal ve atanmış mirasçılar, murisin terekesinden müteselsilen, başka bir deyişle kendi malvarlıklarıyla sınırsız olarak sorumludur ve kanun koyucu bu sorumluluğu ortadan kaldırabilecek kurumlar öngörmüştür (Yargıtay 7. HD, 2023/3309 E., 2023/4023 K.). Bunların başında mirasın reddi gelir:

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.605 (Ret hakkı)

“Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler. Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.”

Maddenin birinci fıkrası mirasçının reddetme hakkını (gerçek ret), ikinci fıkrası ise ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş mirasbırakanın mirasının reddedilmiş sayılmasını (hükmen ret) düzenler. Yargıtay da yasal koşulların gerçekleşmesi hâlinde mirasçıların TMK m.605/1’e dayalı dava açabilecekleri gibi TMK m.605/2’ye dayalı dava da açabileceklerini belirtmektedir (Yargıtay 7. HD, 2025/3699 E., 2026/1459 K.).

Üç Aylık Ret Süresi ve Başlangıcı (TMK m.606)

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.606 (Süre)

“Miras, üç ay içinde reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar.”

Süre hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir (Yargıtay 7. HD, 2021/8299 E., 2022/406 K.). Yasal mirasçılar için başlangıç kural olarak ölümün öğrenildiği tarihtir; mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden mirasçı için süre bu öğrenmeden başlar. Kanun özel başlangıç anları da öngörür: mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer; ret sonucunda miras daha önce mirasçı olmayanlara geçerse, bunlar için süre önceki mirasçıların mirası reddettiğini öğrendikleri tarihten işlemeye başlar (TMK m.608). Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m.615).

Reddin Şekli: Sulh Hukuk Mahkemesine Kayıtsız ve Şartsız Beyan (TMK m.609)

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.609 (Reddin şekli)

“Mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Sulh hâkimi, sözlü veya yazılı ret beyanını bir tutanakla tespit eder. Süresi içinde yapılmış olan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir. …”

Mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili de çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır (HMK m.382). Yargıtay’a göre gerçek ret isteminde görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; mirasçıların kayıtsız şartsız ret beyanı yeterlidir ve talep edenler herhangi bir alacaklıya husumet yöneltmeden mirası hak düşürücü süre içinde reddeder. Dilekçede terekenin borca batık olduğunun belirtilmesi, talebi hükmen ret istemine dönüştürmez (Yargıtay 7. HD, 2025/3699 E., 2026/1459 K.; ilke kutusu aşağıda).

Sulh hâkiminin görevi, reddin süresinde olup olmadığını ve reddedenin mirasçılık sıfatını incelemek, bu koşullar varsa ret beyanını tespit ve tescil etmektir. Kayıtsız ve şartsız ret beyanı sulh hukuk mahkemesine ulaştıktan sonra bu beyandan tek taraflı olarak dönülemez (Yargıtay 7. HD, 2021/8299 E., 2022/406 K.).

Ret Hakkının Düşmesi: Terekeye Karışan Mirasçı (TMK m.610)

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.610 (Ret hakkının düşmesi)

“Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez. Zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasına engel olmak için dava açılması ve cebrî icra takibi yapılması, ret hakkını ortadan kaldırmaz.”

Bu nedenle Yargıtay, hükmen ret davalarında da mirasçıların terekeyi kabul anlamına gelen işlemler yapıp yapmadığının araştırılmasını aramaktadır (Yargıtay 7. HD, 2025/109 E., 2025/688 K.). Ancak her işlem benimseme değildir: mirasbırakanın kredi borcunun kalan kısmının vefat nedeniyle hayat sigortasından karşılanması ve kalan sigorta tazminatının mirasçılara ödenmesi terekeyi benimseme sayılmamıştır; Daireye göre bu tazminat hak sahipliği sıfatından doğar ve terekeye dahil değildir (Yargıtay 7. HD, 2021/2357 E., 2022/1355 K.).

Borca Batık Terekede Hükmen Ret (TMK m.605/2)

Üç aylık süre kaçırılmışsa mirasçının başvurabileceği temel yol, TMK m.605/2’ye dayanan hükmen rettir. Yargıtay’a göre bu istem süreye tabi değildir ve mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının önemi yoktur. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir: ölüm tarihindeki tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları pasifini oluşturur ve pasifin aktiften fazla olması terekenin borca batık olduğunu gösterir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmişse tereke borca batık kabul edilir; aksi hâlde murisin malvarlığı bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü gibi kurumlardan sorulmalı, alacak ve borçları araştırılmalıdır (Yargıtay 7. HD, 2025/109 E., 2025/688 K.; ilke kutusu aşağıda).

Gerçek retten farklı olarak hükmen ret davası alacaklılara husumet yöneltilerek görülür; TMK m.606’daki süre bu davada uygulanmaz ve mirasçı, TMK m.610’daki davranışlarla mirası zımnen kabul etmiş duruma düşmedikçe her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. Yargıtay’a göre bu davada yetkili mahkeme, alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgâhı mahkemesidir; hükmen ret talebi, davanın niteliği gereği menfi tespit ve icra takibinin iptali talepleriyle birlikte görülemez ve bunların ayrılması gerekir (Yargıtay 7. HD, 2021/2357 E., 2022/1355 K.). Daire ayrıca bu davalarda mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulmasını zorunlu saymakta; davalı alacaklıların terekenin borca batık olduğunu bilmemeleri ve bilmelerinin de mümkün olmaması hâlinde yargılama gideri ve harçtan davacı mirasçıların sorumlu tutulmasını ve davacılar lehine vekalet ücretine hükmedilmemesini aramaktadır (Yargıtay 7. HD, 2025/109 E., 2025/688 K.).

Reddin Sonuçları: Pay Kime Geçer, Tereke Nasıl Tasfiye Edilir?

Geçerli ret, reddeden mirasçıyı tereke borçlarından kurtarır; ancak reddedilen payın kime geçeceği, mirasçılardan birinin mi yoksa en yakın mirasçıların tamamının mı reddettiğine göre değişir:

  • Mirasçılardan biri reddederse: Reddeden yasal mirasçının payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Örneğin mirasbırakanın çocuklarından biri reddederse, mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini halefiyet yoluyla kendi altsoyları aldığından (TMK m.495) onun payı kendi altsoyuna geçer. Bu yolla mirasçı olanlar için ret süresi, önceki mirasçıların mirası reddettiğini öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.608).
  • Altsoyun tamamı reddederse: Altsoyun payı sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).
  • En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse: Miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.612 (En yakın mirasçıların tamamı tarafından ret)

“En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu ayrımın sonuçlarını açıkça ortaya koymuştur: en yakın mirasçılardan maksat, mirasbırakanın ölümünde doğrudan mirasçılık sıfatını kazanan yasal mirasçılardır; bunların tamamı mirası reddederse miras sonraki zümredeki mirasçılara geçmez, sulh hukuk hâkimi kendiliğinden resmî tasfiye yoluna gider ve tasfiyeden arta kalan değerler sonraki mirasçılara veya Hazineye değil, mirası reddeden hak sahiplerine verilir. Kurul bu nedenle, mirası reddeden mirasçıların altsoyunun hükmen ret davasında taraf sıfatı bulunmadığına karar vermiştir (Yargıtay HGK, 2023/1071 E., 2025/35 K.; ilke kutusu aşağıda).

Reddeden mirasçının sınırlı sorumluluğu: Ödemeden âciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, onun alacaklılarına karşı, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olur; olağan eğitim ve öğrenim giderleriyle âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır ve iyiniyetli mirasçılar ancak geri verme zamanındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumludur (TMK m.618). Mirası reddetmeyen mirasçılar ise tereke borçlarından kişisel ve müteselsil olarak sorumlu kalır (TMK m.599, TMK m.641).

Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar veri tabanından tam metinleriyle doğrulanmıştır; kararlar, verildikleri tarihteki iş bölümüne göre ilgili daire ve kurullarca verilmiştir.

Mirasçılık belgesi açıklayıcıdır, kesin hüküm oluşturmaz; iptal davasında dava şartları gözetilir

Yargıtay Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/495 E., 2026/373 K., 10.06.2026 (Hukuk Genel Kurulu gerekçesi; direnme kararı bozulmuştur)

“Bilindiği üzere mirasçılık belgesi, mirasçılık sıfatını açıklayan ve ilgililerin tereke üzerindeki haklarını kullanabilmelerini sağlayan açıklayıcı nitelikte bir belgedir. Bu belge maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez ise de, mirasçılık durumunun aksinin her zaman ileri sürülebilmesi mümkündür. Bununla birlikte mirasçılık belgesinin iptaline ilişkin davalarda da genel dava şartları ile hukuki yarar ve kesin hüküm ilkelerinin gözetilmesi zorunludur. … Mirasçılık belgesinin iptali davasının amacı, gerçeğe aykırı mirasçılık durumunun düzeltilmesi olup, sırf farklı içerikte birden fazla mirasçılık belgesinin bulunması tek başına tüm belgelerin iptalini gerektirmez. Esas olan maddi gerçeğe uygun mirasçılık durumunun tespitidir. … Mirasçılık belgesinin gerçeğe aykırı düzenlendiği veya mirasçı olmayan kişilere pay verildiği ortaya konulamadığı sürece, yalnızca önceki veraset ilâmları ile çeliştiğinden bahisle bu belgenin iptaline karar verilmesi mümkün değildir.”

İptal davasında belgede mirasçı gösterilen herkes davada yer almalıdır

Yargıtay Kararı

“Mirasçılık belgesinin iptali davalarında, mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Dava sonucunda verilecek hükümle hukuksal durumları etkilenebileceğinden bu tür davalarda iptali istenilen mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilen kişiler ile ölmüşlerse bunların mirasçılarının davada taraf olmaları zorunludur. Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup taraflarca öne sürülmese dahi mahkemelerce kendiliğinden incelenmesi gerekir. Mirasçılık belgesinin iptali davalarında da davacı taraf miras bırakanın mirasçısı olduğunu, iptali istenilen mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilmediğini ve pay verilmediğini veya mirasçı gösterilmesine rağmen mirastan kendisine olması gerekenden daha az pay verildiğini, bu nedenle önceki günlü mirasçılık belgesinin hatalı olduğunu kanıtlamak zorundadır. Bu tür davalarda da miras bırakanın diğer mirasçılarını tespit etmek ve mirasçıların miras paylarını belirlemek hakimin görevidir ve re’sen araştırma ilkesi uyarınca, davanın ispatı için gerekli bütün delillere başvurabilir.”

Gerçek ret sulh hukuk mahkemesine yapılır; alacaklılara husumet yöneltilmez

Yargıtay Kararı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/3699 E., 2026/1459 K., 23.03.2026 (Dairenin bozma gerekçesi; sulh hukuk mahkemesinin görevsizlik kararı bozulmuştur)

“TMK’nın 609. maddesi uyarınca, mirasın gerçek reddi isteminde görevli mahkeme, sulh hukuk mahkemesidir. … Mirasın gerçek reddinde, mirasçıların, mirası kayıtsız şartsız reddettiğine ilişkin sözlü veya yazılı beyanı yeterli olup, talep edenler herhangi bir alacaklıya husumet yöneltmeden mirası kayıtsız şartsız hak düşürücü süre içinde reddederler. Terekenin borca batık olduğunu belirtmek mirasın hükmen reddi istemi olarak anlaşılamaz. Mahkemece, işin esasına girilerek inceleme araştırma yapılıp, bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile görevsizlik kararı verilmesi isabetsiz olup hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.”

Hükmen ret süreye tabi değildir; borca batıklık ölüm tarihine göre belirlenir

Yargıtay Kararı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/109 E., 2025/688 K., 12.02.2025 (Dairenin bozma gerekçesi; bilirkişi raporundaki eksiklik ve çelişkiler nedeniyle bozma)

“TMK’nın 605/2 nci maddesine dayanan mirasın reddi istemi süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2). … İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü vb. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.”

En yakın mirasçıların tamamı reddederse miras sonraki zümreye geçmez, tasfiye edilir

Yargıtay Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/1071 E., 2025/35 K., 12.02.2025 (Hukuk Genel Kurulu gerekçesi; direnme kararı bozulmuştur)

“Görüldüğü üzere kural olarak yasal mirasçılardan biri mirası reddederse reddeden mirasçı miras bırakandan önce ölmüş gibi değerlendirme yapılır. Onun payı miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer. … Bu yasal düzenlemeye göre en yakın mirasçılardan maksat, miras bırakanın ölümünde doğrudan doğruya mirasçılık sıfatını kazanan yasal mirasçılardır. Başka bir ifadeyle mirasın birinci derecedeki mirasçıların tamamı tarafından reddi hâlinde miras, daha sonraki zümrede yer alan, ikinci derecedeki mirasçılara geçmez. … En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edildikten sonra arta kalan bir değer bulunuyorsa bu kısım mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verileceğinden miras daha sonraki derecede bulunan mirasçılara veya Hazineye geçmez.”

Borca batık mirasçı alacaklılarına zarar vermek için mirası reddederse alacaklı reddin iptalini isteyebilir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Kurulun gerekçesi)

“Söz konusu hüküm, aciz hâlinde olan veya iflas etmiş mirasçının alacaklılarının zarar görmesini engellemek amacıyla getirilmiştir. … Mirasın reddinin iptal edilebilmesi için öncelikle mirası reddeden mirasçının mevcudunun borçlarından az olması gerekir. Kanun bu hüküm bakımından açıkça borca batıklığı aramaktadır. Bu davanın açılabilmesi için diğer önemli bir koşul ise mirasçının sırf alacaklılarına zarar verme kastı ile mirası reddetmiş olmasıdır. Zarar verme kastını ispat yükü alacaklıdadır. … Dolayısıyla hakkında borç ödemeden aciz vesikası düzenlenmiş bir borçlu aleyhine alacaklı; hüküm ile elde etmek istediği sonuca göre mirası reddin iptali veya tasarrufun iptali davalarından hangisine başvuracağına karar vermelidir.”

Olayda alacaklı, borçlusunun annesinden kalan mirası alacaklılarından mal kaçırmak için reddettiğini ileri sürerek önce TMK m.617’ye dayanıp reddin iptalini istemiş, ardından ıslahla dava sebebini İİK m.277 ve devamındaki tasarrufun iptali olarak değiştirmiştir. TMK m.617’ye göre malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir. Kurul, bu hükmün mirasbırakanın değil mirasçının alacaklılarını koruduğunu (mirasbırakanın alacaklıları için TMK m.618) ve iki dava hakkının yarıştığını belirtmiştir: reddin iptalinde yaptırım resmî tasfiyedir, tasarrufun iptalinde ise işlemden yararlananın yükümlülüğü davacı alacaklının alacağını karşılayacak miktarla sınırlı cebri icraya katlanmaktır. Dava ıslahla tasarrufun iptaline dönüştürüldüğü ve bu yöndeki bozmaya uyulduğu için, davayı TMK m.617 davası sayıp altı aylık hak düşürücü süre geçtiği gerekçesiyle reddeden direnme kararı oy birliğiyle bozulmuştur; hüküm, 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun hükümlerine göre verilmiştir. Kurul ret beyanının somut olayda iptal koşullarını taşıyıp taşımadığına karar vermemiş, bu inceleme ilk derece mahkemesine bırakılmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) nereden alınır?

Yasal mirasçılar belgeyi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alabilir (TMK m.598). Ancak belge verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belgeyi yabancılar talep ediyorsa noter belge veremez; bu durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulur (1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/B). Vasiyetnameyle atanmış mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına belgeyi sulh mahkemesi verir.

Mirasçılık belgesi hatalıysa ne yapılır?

Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598). Yargıtay’a göre belge maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; ancak iptal davasında hukuki yarar ve kesin hüküm gibi dava şartları gözetilir ve belgede mirasçı gösterilen herkes davada yer almalıdır. Noterden alınan belge hakkında, menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir.

Mirası reddetmek için ne kadar süre var?

Miras üç ay içinde reddedilebilir. Süre yasal mirasçılar için kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten, mirasçı olunduğu daha sonra öğrenilmişse ve bu ispat edilirse o tarihten; vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için tasarrufun resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m.606). Süre hak düşürücüdür; önemli sebeplerin varlığında sulh hâkimi süreyi uzatabilir (TMK m.615).

Miras nasıl reddedilir?

Mirasın reddi, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır (TMK m.609). Bu gerçek ret için alacaklılara husumet yöneltilmez. Ret beyanı mahkemeye ulaştıktan sonra tek taraflı olarak geri alınamaz.

Üç aylık süre geçtiyse borçlardan kurtulmak mümkün mü?

Terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğu ispatlanabiliyorsa hükmen ret yoluna gidilebilir (TMK m.605/2). Yargıtay’a göre bu istem süreye tabi değildir ve alacaklılara karşı açılan davada ileri sürülür; ancak mirasçı terekeye karışmış, tereke mallarını gizlemiş veya kendine mal etmişse mirası reddedemez (TMK m.610).

Mirası reddedersem çocuklarım mirasçı olur mu?

Mirasçılardan biri reddederse onun payı, kendisi miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611); mirasbırakanın çocuklarından birinin reddettiği pay bu nedenle kural olarak onun altsoyuna geçer (TMK m.495) ve bu yolla mirasçı olanlar için ret süresi, önceki mirasçıların reddettiğini öğrendikleri tarihten başlar. Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613). En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse ise miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre sonraki zümredeki mirasçılara geçmez (TMK m.612).

Mirasçılık belgesi, mirasın reddi ve tereke uyuşmazlıkları büromuzun Miras Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Miras Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Miras Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: mirasçılık belgesi · veraset ilamı · veraset ilamı nereden alınır · noterden mirasçılık belgesi · sulh hukuk mahkemesi mirasçılık belgesi · mirasçılık belgesinin iptali · mirasçılık belgesine itiraz · mirasın reddi · reddi miras · mirasın reddi süresi · üç aylık ret süresi · mirasın hükmen reddi · borca batık tereke · terekenin borca batıklığının tespiti · ret hakkının düşmesi · mirasçıların borçlardan sorumluluğu

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasın Reddi: Noter mi Sulh Hukuk mu, 3 Aylık Süre, Hükmen Ret, Borçlar”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/mirascilik-belgesi-ve-mirasin-reddi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›