İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 17 dk okuma

Son gözden geçirme:

Adi Ortaklığın Feshi ve Tasfiyesi: Sona Erme Sebepleri, Tasfiye Davası, Ortaklık Malına Haciz (TBK m.620-645)

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Adi ortaklık; amacın gerçekleşmesi veya imkânsızlaşması, sözleşmede aksine hüküm yoksa ortağın ölümü, kısıtlanması veya iflası, oybirliğiyle karar, sürenin bitmesi, fesih bildirimi ya da haklı sebeple mahkeme kararıyla sona erer (TBK m.639); belirsiz süreli ortaklıkta fesih bildirimi altı ay önceden yapılır (TBK m.640). Sona eren ortaklık kendiliğinden tasfiye aşamasına girer; ortaklar tasfiyeyi anlaşarak yapabilir, anlaşamayıp tasfiye istemiyle mahkemeye başvururlarsa tasfiyeyi mahkeme bizzat yapar. Hukuk Genel Kurulu’na göre mahkeme önce ortaklık malvarlığını belirler, sonra paraya çevirir, ardından ortaklık borçlarını ödeyip avansları, giderleri ve katılım paylarını geri verir ve sonuç bilançosuna göre hüküm kurar. Ortaklık borcu için ortaklığa elbirliğiyle ait mal ve alacaklara doğrudan haciz konulup konulamayacağı konusunda Hukuk Genel Kurulu’nun 2021 ve 2025 tarihli kararları farklı yöndedir; daha yeni olan 2025 kararı doğrudan haczi kabul etmemiştir. Ortaklar tacir değilse fesih ve tasfiye davası asliye hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.2).

Kısaca

Adi ortaklığın feshi ve tasfiyesi rehberi: TBK m.620’deki tanım ve unsurlar, TBK m.638’deki elbirliği esası ve ortakların müteselsil sorumluluğu, TBK m.639’daki sona erme sebepleri ve haklı sebeple fesih, TBK m.640’taki altı ay önceden fesih bildirimi, TBK m.642-644’e göre tasfiyenin ortakların anlaşmasıyla ya da mahkeme eliyle yapılması ve Hukuk Genel Kurulu’nun tarif ettiği üç aşamalı tasfiye, ortağın tasfiyeden önce pay ve ortaklık alacağı talepleri, ortaklık borcu için ortaklık mal ve alacaklarına haciz konusunda Hukuk Genel Kurulu’nun 2021 ve 2025 tarihli farklı yöndeki kararları, görevli mahkeme, Yargıtay’da görevli daire, ispat ve doğrulanmış Yargıtay kararları.

Adi ortaklığın feshi ve tasfiyesi: tanım ve unsurlar (TBK m.620), elbirliği ve ortakların sorumluluğu (TBK m.638), sona erme sebepleri ve haklı sebeple fesih (TBK m.639 ve TBK m.640), anlaşmayla veya mahkeme eliyle tasfiye (TBK m.642-644), ortağın pay ve ortaklık alacağı talepleri, ortaklık malvarlığına haciz konusunda Hukuk Genel Kurulu kararları arasındaki ayrışma, görevli mahkeme, Yargıtay’da görevli daire, ispat ve doğrulanmış Yargıtay kararları.

Adi Ortaklık Nedir? Tanım ve Unsurlar (TBK m.620)

Adi ortaklık, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen bir sözleşme ilişkisidir (TBK m.620-645). Hukuk Genel Kurulu’na göre adi ortaklık ticaret ortaklığı olmadığından ona Türk Ticaret Kanunu değil Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır (Yargıtay HGK, 2024/787 E., 2025/367 K.).

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.620 (Adi ortaklık sözleşmesinin tanımı)

“Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Bir ortaklık, kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa, bu bölüm hükümlerine tabi adi ortaklık sayılır.”

Kurul tanımdan beş unsur çıkarır: kişiler, sözleşme, katılım payı, ortak amaç ve bu amaca ulaşmak için birlikte çalışma. Gerçek ya da tüzel kişiler ortak olabilir; haciz konusunda aşağıda incelenen iki Kurul kararı da şirketlerin yapım işleri için kurduğu ortaklıklara ilişkindir. Her ortak para, alacak, başka bir mal ya da emek olarak katılım payı koymakla yükümlüdür (TBK m.621); aksi kararlaştırılmamışsa ortakların kazanç ve zarardaki payları eşittir (TBK m.623).

Adi ortaklığın tüzel kişiliği yoktur; Kurul’a göre bu nedenle taraf, dava ve takip ehliyeti de bulunmaz. Ortaklık borcu tek tek bütün ortakların borcudur ve her ortak alacaklıya karşı tüm malvarlığıyla sınırsız ve müteselsil olarak sorumludur (Yargıtay HGK, 2024/787 E., 2025/367 K.).

Elbirliği Esası ve Ortakların Sorumluluğu (TBK m.638)

Ortaklık için edinilen şeyler, alacaklar ve ayni haklar elbirliği hâlinde bütün ortaklara aittir. Elbirliği mülkiyetinde belirlenmiş paylar yoktur; her ortağın hakkı malların tamamına yaygındır ve aksine hüküm yoksa yönetim ve tasarruf işlemleri oybirliği gerektirir (TMK m.701 ve TMK m.702/2). Kurul’a göre bu düzenleme yedek nitelikte olduğundan ortaklar sözleşmede paylı hak sahipliğini de seçebilir (Yargıtay HGK, 2024/787 E., 2025/367 K.).

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.638 (Temsilin sonuçları)

“Ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen şeyler, alacaklar ve ayni haklar, ortaklık sözleşmesi çerçevesinde elbirliği hâlinde bütün ortaklara ait olur. Ortaklık sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça, bir ortağın alacaklıları, haklarını ancak o ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilirler. Ortaklar, birlikte veya bir temsilci aracılığı ile, bir üçüncü kişiye karşı, ortaklık ilişkisi çerçevesinde üstlendikleri borçlardan, aksi kararlaştırılmamışsa müteselsilen sorumlu olurlar.”

İkinci fıkra ortağın kişisel alacaklılarını tasfiye payıyla sınırlar; üçüncü fıkra ise ortaklık ilişkisi çerçevesinde üstlenilen borçlardan müteselsil sorumluluğu kurar. Bu ikili yapı, aşağıdaki haciz tartışmasının merkezindedir.

Adi Ortaklığın Sona Erme Sebepleri (TBK m.639)

Hukuk Genel Kurulu’nun ifadesiyle adi ortaklık; ortak amacın kalmaması, ölüm, kısıtlanma, iflas veya sürenin dolmasıyla kendiliğinden, ortakların iradesiyle ya da haklı nedene dayanan istemin yerinde görülmesi üzerine mahkeme kararıyla sona erebilir (Yargıtay HGK, 2017/1019 E., 2020/25 K.).

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.639 (Sona erme sebepleri)

“Ortaklık, aşağıdaki durumlarda sona erer: 1. Ortaklık sözleşmesinde öngörülen amacın gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız duruma gelmesiyle. 2. Sözleşmede ortaklığın mirasçılarla sürdürülmesi konusunda bir hüküm yoksa, ortaklardan birinin ölmesiyle. 3. Sözleşmede ortaklığın devam edeceğine ilişkin bir hüküm yoksa, bir ortağın kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebrî icra yoluyla paraya çevrilmesiyle. 4. Bütün ortakların oybirliğiyle karar vermesiyle. 5. Ortaklık için kararlaştırılmış olan sürenin bitmesiyle. 6. Ortaklık sözleşmesinde feshi bildirme hakkı saklı tutulmuş veya ortaklık belirsiz bir süre için ya da ortaklardan birinin ömrü boyunca kurulmuşsa, bir ortağın fesih bildiriminde bulunmasıyla. 7. Haklı sebeplerin bulunması hâlinde, her zaman başkaca koşul aranmaksızın, fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla.”

Sözleşmede ortaklığın diğer ortaklarla devam edeceği kararlaştırılmışsa, bu sebeplerin bir kısmında ilgili ortak ortaklıktan çıkabilir veya yazılı bildirimle çıkarılabilir (TBK m.633); ortaklık diğerleriyle devam eder ve çıkan ortağa, o tarihte ortaklık tasfiye edilmiş olsaydı ödenecek tasfiye payı ödenir (TBK m.634).

Haklı Sebeple Fesih ve Fesih Bildirimi (TBK m.639/7, m.640)

Haklı sebeple fesih: Haklı sebep varsa ortaklık, her zaman ve başkaca koşul aranmaksızın fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla sona erer (TBK m.639/7); Kanun haklı sebebi tanımlamaz. Yargıtay’ın onadığı bir dosyada ortaklığın devamının imkânsızlaşması, tarafların devamda menfaatinin kalmaması ve güven unsurunun ortadan kalkması feshi haklı kılmıştır (Yargıtay 3. HD, 2023/5075 E., 2024/3041 K.). Adi ortaklık karşılıklı borç doğuran bir sözleşme olmadığından, Kurul’a göre bir ortağın sermaye koyma borcunu yerine getirmemesi diğerine yalnızca feshi isteme yetkisi verir (Yargıtay HGK, 2017/1019 E., 2020/25 K.).

Fesih bildirimi: Belirsiz süreli veya bir ortağın ömrü boyunca kurulan ortaklıkta her ortak altı ay önceden fesih bildiriminde bulunabilir; bildirim ancak hesap yılı sonunda hüküm ifade eder.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.640 (Belirsiz süreli ortaklık)

“Ortaklık, belirsiz süre için veya ortaklardan birinin ömrü boyunca sürmek üzere kurulmuşsa, ortaklardan her biri, altı ay önceden fesih bildiriminde bulunabilir. Fesih bildirimi, dürüstlük kurallarına aykırı olarak ve özellikle uygun olmayan bir zamanda yapılamaz. Fesih bildirimi, ancak hesap yılı sonunda hüküm ifade eder. Sözleşmede öngörülmüş olan sürenin bitiminden sonra ortaklık, ortakların örtülü iradesiyle sürdürülürse, belirsiz süreli ortaklığa dönüşür.”

Sona Ermenin Sonuçları ve Tasfiye: Anlaşma ya da Mahkeme (TBK m.641-645)

Sona erme sebebi gerçekleşince ortaklık hemen ortadan kalkmaz, tasfiye aşamasına girer; ortaklar arasındaki hukuki bağ tasfiyenin tamamlanmasıyla sona erer. Ortaklar istemese bile ortaklık, sona ermekle kendiliğinden tasfiye aşamasına girer (Yargıtay 3. HD, 2014/10634 E., 2014/10876 K., 02.07.2014). Fesih bildirimi dışındaki sona ermelerde ortağın yönetim yetkisi, sona ermeyi öğrendiği veya özen gösterseydi öğrenebileceği zamana kadar devam eder (TBK m.641); sona erme, üçüncü kişilere karşı yükümlülükleri değiştirmez (TBK m.645).

Tasfiye kimin eliyle yapılır? Yargıtay’a göre ortaklar tasfiyeyi kendi aralarında anlaşarak yapabilir; anlaşamayıp tasfiye istemiyle mahkemeye başvururlarsa tasfiyenin mutlaka mahkeme tarafından bizzat yapılması gerekir. Tasfiye ya ortakların anlaşmasıyla ya da bizzat mahkemece yapılır; başka bir olanak yoktur. Bu nedenle TBK m.644 karşısında mahkemenin tasfiye yapma olanağının kalmadığı değerlendirmesiyle verilen “karar verilmesine yer olmadığı” hükmü bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 2014/10634 E., 2014/10876 K.).

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.642 (Katılım payı için yapılacak işlem)

“Katılım payı olarak bir şeyin mülkiyetini koyan ortak, ortaklığın sona ermesi üzerine yapılacak tasfiye sonucunda, o şeyi olduğu gibi geri alamaz; ancak koyduğu katılım payına ne değer biçilmişse, o değeri isteyebilir. Bu değer belirlenmemişse, geri alma, o şeyin katılım payı olarak konduğu zamandaki değeri üzerinden yapılır.”

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.643 (Kazanç ve zararın paylaşımı)

“Ortaklığın borçları ödendikten ve ortaklardan her birinin ortaklığa verdiği avanslar ile ortaklık için yaptığı giderler ve koymuş olduğu katılım payı geri verildikten sonra bir şey artarsa, bu kazanç, ortaklar arasında paylaşılır. Ortaklığın, borçlar, giderler ve avanslar ödendikten sonra kalan varlığı, ortakların koydukları katılım paylarının geri verilmesine yetmezse, zarar ortaklar arasında paylaşılır.”

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.644 (Tasfiye usulü)

“Ortaklığın sona ermesi hâlinde tasfiye, yönetici olmayan ortaklar da dâhil olmak üzere, bütün ortakların elbirliğiyle yapılır. Ancak, ortaklık sözleşmesinde, ortaklardan biri tarafından kendi adına ve ortaklık hesabına belirli bazı işlemlerin yapılması öngörülmüşse, bu ortak, ortaklığın sona ermesinden sonra da o işlemleri tek başına yapmak ve diğerlerine hesap vermekle yükümlüdür. Ortaklar, tasfiye işlerini yürütmek üzere tasfiye görevlisi atayabilirler. Bu konuda anlaşamamaları hâlinde, ortaklardan her biri, tasfiye görevlisinin hâkim tarafından atanması isteminde bulunabilir. … Tasfiye usulüne veya tasfiye sonucunda her bir ortağa dağıtılacak paya ilişkin olarak doğabilecek uyuşmazlıklar, ilgililerin istemi üzerine hâkim tarafından çözüme bağlanır.”

Tasfiye edilecek malvarlığı yoksa mahkeme feshe karar verip tasfiye talebini reddedebilir; Yargıtay bu yöndeki kararı onamış, aynı dosyada davacının kâr payı ayrıca hüküm altına alınmıştır (Yargıtay 3. HD, 2023/5075 E., 2024/3041 K.).

Tasfiye Davasında Mahkemenin Görevi: Üç Aşamalı Tasfiye

Hukuk Genel Kurulu, mahkeme eliyle yapılacak tasfiyeyi üç aşamada tarif etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1019 E., 2020/25 K., 16.01.2020):

  1. Malvarlığının belirlenmesi: Taraflarca veya anlaşamazlarsa mahkemece atanacak tasfiye memuru, sona erme tarihi itibarıyla aktif ve pasifleri gösteren malvarlığı bilançosunu hazırlar; bilanço taraflara tebliğ edilir, itirazlar delillere göre değerlendirilir.
  2. Paraya çevirme: Ortaklık malvarlığı satılarak nakde çevrilir.
  3. Ödeme ve paylaştırma: Önce ortaklık borçları ödenir, sonra her ortağın avansları, giderleri ve katılım payı geri verilir; artan kazanç veya zarar için son bilanço düzenlenir.

Hâkim, sonuç bilançosuna göre tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyerek tasfiyeyi sonlandırır ve hükmünü buna göre kurar. Kurul’a göre her safha için ayrı davalar açılması yerine tek davada ortaklık mallarının satışına ve hesap durumunun tespitine karar verilmesi Kanun’un ruhuna daha uygundur.

Tasfiyeden Önce Ortak, Payını veya Ortaklık Alacağını Tek Başına İsteyebilir mi?

Üçüncü kişideki ortaklık alacağı: Ortaklık alacakları elbirliğiyle bütün ortaklara ait olduğundan (TBK m.638/1) dava ve icra takibi ortakların tümünce birlikte yapılmalıdır; mecburi dava ve takip arkadaşlığı vardır (HMK m.59 ve HMK m.60). Tek başına dava açılmışsa diğer ortakların muvafakati alınmalı, muvafakat vermeyen ortak hakkında da dava açılarak taraf ehliyeti tamamlanmalıdır; aksi hâlde dava dinlenemez. İcra takibinde tüm ortakların yer almaması ise itirazın iptali davasında giderilemez. Yönetici ortak da dava açmak için diğer ortaklardan özel yetki almalıdır (Yargıtay 3. HD, 2024/1200 E., 2025/2619 K., 06.05.2025).

Diğer ortaktan pay talebi: Kurul’a göre ortağın, ortaklık payına karşılık diğer ortaktan para istemesi aynı zamanda fesih ve tasfiye talebini de kapsar; mahkeme üç aşamalı tasfiyeyi izleyip talep edilen miktarı da gözeterek karar vermelidir (Yargıtay HGK, 2017/1019 E., 2020/25 K.). Pay talebi, tasfiyeden bağımsız bir alacak davası gibi sonuçlandırılmaz.

Dönemsel kazanç payı: Yönetici ortaklar yılda en az bir defa hesap vermek ve kazanç paylarını ödemekle yükümlüdür (TBK m.630/3); Kurul, ortağın kişisel alacaklısının bu hesap sonucunda ortağa düşecek kâr payını haczettirebileceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2024/787 E., 2025/367 K.).

Ortaklık Borcu İçin Ortaklık Mal ve Alacaklarına Haciz: HGK Kararları Arasındaki Ayrışma

Sözleşmede aksine hüküm yoksa, ortağın kişisel borcu için alacaklı ortaklık malvarlığına gidemez, ancak borçlu ortağın tasfiyedeki payına haciz koydurabilir (TBK m.638/2). Tartışma, borç ortaklığın kendi faaliyetinden doğduğunda ortaklığa elbirliğiyle ait mal ve alacaklara doğrudan haciz konulup konulamayacağıdır; Hukuk Genel Kurulu’nun iki kararı farklı yöndedir:

  • 2021 — haciz konulabilir: TBK m.638/2 yalnız ortakların şahsi borçları için uygulanır; ortaklar ortaklık borcundan müteselsilen sorumlu olduğundan ve malvarlığı elbirliğiyle idare edildiğinden ortaklığa ait mal veya alacağa haciz konulabilir. Kurul bu yaklaşımın önceki bir Kurul kararında da benimsendiğini belirtmiş; karar oy çokluğuyla verilmiştir (Yargıtay HGK, 2018/167 E., 2021/644 K., 01.06.2021).
  • 2025 — doğrudan haciz konulamaz: Kanunda hisse haczi (İİK m.94) ve tasfiye payı haczi (TBK m.638/2) düzenlenmiş olup ortaklığa elbirliğiyle ait mal, hak ve alacaklara münferiden haciz konulmasına imkân veren bir hüküm yoktur; borcun ortağın kişisel borcu olmasıyla ortaklığın faaliyetinden doğması arasında ayrım yapılmamıştır. Kurul, devredilemeyen ortaklık alacağının haczedilemeyeceğini vurgulamış ve bu ilkelerin önceki Kurul kararlarında da benimsendiğini belirtmiştir. Karar oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiş, karşı oy yazılmıştır (Yargıtay HGK, 2024/787 E., 2025/367 K., 18.06.2025).

Uygulama notu: 2025 tarihli karar daha yeni ve kesindir; ancak iki görüş de Kurul içinde taraftar bulduğundan haciz talebi veya şikâyet öncesinde Kurul’un en güncel kararı ayrıca kontrol edilmelidir. 2025 tarihli kararda, taraf kısmına tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık yazılarak düzenlenen haciz müzekkeresinin şeklen de usulsüz olduğu belirtilmiştir.

Görevli Mahkeme ve Yargıtay’da Görevli Daire

Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Yargıtay, lokanta işletmesi için yapılan adi ortaklık sözleşmesinin feshinden doğan tazminat davasında, tarafların tacir olmaması ve adi ortaklığın TTK’da düzenlenmemesi nedeniyle davanın asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 20. HD, 2020/1409 E., 2020/1604 K., 04.06.2020). Kararda tarafların tacir olmaması belirleyici tutulduğundan, tacir ortaklar arasında ticari işletmeyi ilgilendiren uyuşmazlıklarda görev ayrıca değerlendirilmelidir; nitekim Yargıtay 3. HD, 2023/5075 E., 2024/3041 K. sayılı onama kararına konu dava asliye ticaret, Yargıtay 3. HD, 2014/10634 E., 2014/10876 K. sayılı bozma kararına konu dava ise asliye hukuk mahkemesinde görülmüştür.

Yargıtay’da görevli daire: Aktarılan kararlar farklı daire ve kurullardan çıkmıştır: Haciz konusundaki HGK kararları 12. Hukuk Dairesinin bozmalarına karşı direnme üzerine, görev kararı 20. Hukuk Dairesince, fesih ve tasfiye kararları 3. Hukuk Dairesince verilmiştir. Güncel durumda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, adi ortaklığın feshi ve tasfiyesine ilişkin bir dosyayı, Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 26.06.2025 tarihli ve 2025/1 sayılı iş bölümü kararı uyarınca inceleme görevinin 3. Hukuk Dairesine ait olduğu gerekçesiyle bu Daireye göndermiştir (Yargıtay 11. HD, 2025/5337 E., 2025/6096 K., 10.10.2025). İş bölümü değişebildiğinden temyiz aşamasında yürürlükteki karar kontrol edilmelidir.

İspat: Yazılı Sözleşme, Senetle İspat ve Tanık

Adi ortaklık sözleşmesi sözlü de yapılabilir. Hukuk Genel Kurulu’na göre şekil serbestisi geçerlilik bakımındandır; uyuşmazlıkta ispat yükü ortaklığın varlığını iddia edene düşer ve yazılı sözleşme bir ispat aracıdır. Bu nedenle HMK m.200’deki parasal sınırı aşan işlemlerde senetle ispat kuralı uygulanır; karşı tarafın açık muvafakatiyle tanık dinlenebilir ve altsoy ile üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemlerde senetle ispat zorunluluğu yoktur (HMK m.203). Kurul, yazılı sözleşmesi olmayan iki kardeş arasındaki ortaklığın tanık beyanlarıyla ispatlandığını kabul etmiştir. Katılım payı olarak taşınmaz, motorlu taşıt veya fikri bir hak konuluyorsa devrin geçerliliği kanuni şekle bağlıdır (Yargıtay HGK, 2017/1019 E., 2020/25 K.).

Ortaklığın kuruluş tarihi de ispat konusudur: Yargıtay, ortaklığın vergi dairesi kaydındaki tarihten önce kurulduğu iddiasının kanıtlanamadığı gerekçesine dayanan kararı onamıştır (Yargıtay 3. HD, 2023/5075 E., 2024/3041 K.). Delil toplamada her ortağın, yönetim yetkisi olmasa bile, bilgi alma ve defter ve kayıtları inceleme hakkı vardır; aksine sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.631).

Yargıtay Kararları

Güven unsurunun ortadan kalkması haklı fesih sebebidir; tasfiyeyi gerektiren malvarlığı yoksa tasfiye talebi reddedilir

Yargıtay Kararı (onanan ilk derece gerekçesi ve Dairenin onama gerekçesi)
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2023/5075 E., 2024/3041 K., 14.10.2024 (onanan belirleme: ilk bölüm İlk Derece Mahkemesinin gerekçesidir, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş ve Daire kararı onamıştır; son bölüm Dairenin onama gerekçesidir)

“02.01.2014 tarihinde kurulan adi ortaklığın devamının imkansız hale geldiği, ortaklığın devamında tarafların bir menfaatinin kalmadığı, taraflar arasındaki iç ilişkide güven unsurunun ortadan kalktığı anlaşıldığından davacının adi ortaklığın feshi talebinde haklı olduğu gerekçesiyle; adi ortaklığın feshine, adi ortaklığa özgülenmiş malvalığı ve borç bulunmadığından adi ortaklığın tasfiyesi talebinin reddine … ayrıca ortaklığın tasfiyeyi gerektirir bir malvarlığının bulunmadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.”

Ortağın pay talebi fesih ve tasfiyeyi de kapsar; hâkim tasfiyeyi sonuç bilançosuna göre sonlandırır

Yargıtay Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/1019 E., 2020/25 K., 16.01.2020 (Kurulun gerekçesi; direnme kararı değişik gerekçeyle oy birliğiyle bozulmuştur)

“Bu aşamalardan sonra ise; tasfiye memurunun yaptığı tasfiye işleminin sonuç bilançosuna göre hâkim, tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyip, tasfiye işlemini sonlandırmalı ve bu doğrultuda hüküm oluşturmalıdır. … ortaklık payına karşılık 10.000TL’nin davalıdan tahsilini istediğine göre, bu talebin aynı zamanda adi ortaklığın fesih ve tasfiyesini de kapsadığının kabulünü gerektirmektedir.”

Ortaklık alacağı için dava ve icra takibi bütün ortaklarca birlikte yapılmalıdır

Yargıtay Kararı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2024/1200 E., 2025/2619 K., 06.05.2025 (Dairenin gerekçesi; İlk Derece Mahkemesinin usulden ret kararı onanmıştır)

“Adi ortaklıkta davaların tüm ortaklar tarafından açılması gereklidir. Birlikte dava açılmadığı takdirde dava açan dışında kalan diğer ortaktan açılan davaya muvafakat alınması, muvafakat vermeyen ortak olursa onun hakkında da dava açılması suretiyle taraf ehliyetinin tamamlanması gerekir. Aksi takdirde davada davacının aktif taraf ehliyeti sağlanmayacağından bu davanın dinlenme imkânı yoktur. Adi ortaklığın alacaklarının tahsili için yapacağı icra takiplerinde de mecburi takip arkadaşlığına göre tüm ortakların birlikte hareket etmesi gerekir.”

HGK 2021: Ortaklık borcu için ortaklığa ait mal ve alacağa haciz konulabilir

Yargıtay Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2018/167 E., 2021/644 K., 01.06.2021 (Kurulun gerekçesi; direnme kararı oy çokluğuyla onanmıştır — 2025 tarihli Kurul kararı farklı yöndedir)

“TBK’nın 638. maddesinin 2. fıkrasındaki düzenlemenin amacı, adi ortağın şahsi borcunun diğer ortağın da elbirliğiyle malik olduğu adi ortaklık malvarlığından ödenmemesi, ortaklık mallarının korunmasıdır. Bu durumda borcun adi ortaklığa ait olması hâlinde TBK’nın 638. maddesinin 2. fıkrası uygulanmaz. … O hâlde, adi ortaklığın borcu nedeniyle ortaklar müteselsilen sorumlu olduklarına ve ortaklığın mal varlığı elbirliğiyle idare edildiğine göre, birlikte sorumluluk gereği adi ortaklığın borcu nedeniyle adi ortaklığa ait mal veya alacağa haciz konulabilir ve alacaklı tarafından ortaklığın mal varlığından tahsilat yapılabilir.”

HGK 2025: Ortaklığa elbirliğiyle ait alacağa doğrudan haciz konulamaz; borcun ortaklık borcu olması sonucu değiştirmez

Yargıtay Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2024/787 E., 2025/367 K., 18.06.2025 (Kurulun gerekçesi; direnme kararı oy çokluğuyla ve kesin olarak bozulmuştur, karşı oy vardır — 2021 tarihli Kurul kararından farklı yöndedir)

“Alacaklı, borçlu ortağın elbirliği mülkiyeti payı üzerine haciz koyduramaz, ancak borçlu ortağın tasfiyedeki payına (borçlusunun âdi ortaklıktaki tasfiye sonundaki payına) haciz koydurabilir (TBK md. 638). … Takip konusu borcun ortaklığın borcu olması hâlinde, ortaklığa elbirliğiyle ait mal, hak ve alacaklar üzerine münferiden haciz konulabileceğine ilişkin bir düzenleme öngörülmediğinden, adi ortaklığın yaptığı iş nedeniyle üçüncü kişi nezdindeki ya da başka bir takip dosyasındaki alacaklarına doğrudan müzekkere ile haciz konulamaz. Takip konusu borcun ortaklardan birinin üçüncü kişiye olan borcu olması ile borcun adi ortaklığın bizzat faaliyetinden kaynaklanması arasında bir fark olmayıp, kanunda da böyle bir ayrıma gidilmemiştir.”

Gerilim notu: Son iki karar aynı soruya farklı cevap vermektedir. 2025 tarihli karar daha yeni ve kesindir; ancak oy çokluğuyla verilmiş ve karşı oyda, ortaklık borcu nedeniyle ortaklığa ait mal veya alacağa haciz konulabileceği görüşü savunulmuştur. Somut bir haciz veya şikâyet işleminde Hukuk Genel Kurulu’nun en güncel kararı ayrıca kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Adi ortaklık hangi hâllerde sona erer?

Amacın gerçekleşmesi veya imkânsızlaşması; sözleşmede devam hükmü yoksa ortağın ölümü, kısıtlanması, iflası veya tasfiye payının cebrî icrayla paraya çevrilmesi; oybirliğiyle karar; sürenin bitmesi; fesih bildirimi ve haklı sebeple mahkeme kararı ile sona erer (TBK m.639). Belirsiz süreli ortaklıkta fesih bildirimi altı ay önceden yapılır (TBK m.640).

Adi ortaklığın tasfiyesini kim yapar?

Ortaklar anlaşarak tasfiye edebilir ve tasfiye görevlisi atayabilir; anlaşamazlarsa görevliyi hâkim atar (TBK m.644). Tasfiye istemiyle dava açılmışsa tasfiyeyi mahkeme bizzat yapar ve sonuç bilançosuna göre hüküm kurar (Yargıtay HGK, 2017/1019 E., 2020/25 K.).

Ortak, tasfiye yapılmadan ortaklık alacağını tek başına isteyebilir mi?

Kural olarak hayır. Ortaklık alacakları elbirliğiyle bütün ortaklara aittir; dava ve icra takibi birlikte yapılmalı, dava açmayan ortakların muvafakati alınmalı ya da davaya katılmaları sağlanmalıdır (Yargıtay 3. HD, 2024/1200 E., 2025/2619 K.). Diğer ortaktan pay talebi ise fesih ve tasfiye talebini de kapsar.

Ortaklık borcu için ortaklığın alacaklarına haciz konulabilir mi?

Hukuk Genel Kurulu’nun 2021 tarihli kararı buna izin vermiş; 2025 tarihli ve kesin kararı ise ortaklığa elbirliğiyle ait alacağa doğrudan haciz konulamayacağını, borçlu ortağın tasfiye payının haczedilebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2024/787 E., 2025/367 K.). Güncel HGK kararı kontrol edilmelidir.

Adi ortaklığın feshi ve tasfiyesi davası hangi mahkemede açılır?

Ortaklar tacir değilse asliye hukuk mahkemesinde (HMK m.2; Yargıtay 20. HD, 2020/1409 E., 2020/1604 K.); tacir ortaklar arasındaki ticari uyuşmazlıklarda görev ayrıca değerlendirilir. Temyiz incelemesi, 11. Hukuk Dairesinin gönderme kararına göre 26.06.2025 tarihli iş bölümü uyarınca 3. Hukuk Dairesine aittir (Yargıtay 11. HD, 2025/5337 E., 2025/6096 K.).

Yazılı sözleşme yoksa adi ortaklık nasıl ispat edilir?

Sözleşme şekle bağlı değildir; ancak ispat yükü ortaklığı iddia edene düşer ve parasal sınırı aşan işlemlerde senetle ispat kuralı uygulanır (HMK m.200). Karşı tarafın açık muvafakatiyle tanık dinlenebilir; kardeşler, eşler, altsoy ve üstsoy arasındaki işlemlerde senetle ispat zorunluluğu yoktur (HMK m.203).

Adi ortaklık uyuşmazlıkları büromuzun Ticaret ve Şirketler Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Ticaret ve Şirketler Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: adi ortaklığın feshi · adi ortaklığın tasfiyesi · adi ortaklığın feshi ve tasfiyesi davası · adi ortaklık nedir · adi ortaklık sözleşmesi · TBK 620 · TBK 638 · TBK 639 · TBK 640 · TBK 642 · TBK 643 · TBK 644 · TBK 645 · haklı sebeple fesih · güven unsurunun ortadan kalkması · adi ortaklıkta fesih bildirimi

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Adi Ortaklığın Feshi ve Tasfiyesi: Sona Erme Sebepleri, Tasfiye Davası, Ortaklık Malına Haciz (TBK m.620-645)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-08, https://capar.av.tr/makale/adi-ortakligin-feshi-ve-tasfiyesi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›