İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Hukuk Genel Kurulu: Satış Pazarlığına Katılıp Onay Veren Paydaş Önalım Hakkını Kullanamaz

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Önalım hakkından feragat resmî şekle ve tapu kütüğüne şerhe, belirli bir satışta vazgeçme ise yazılı şekle bağlıdır (TMK m.733/2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21.01.2026 tarihli kararında feragatin şekline girmeden sonucu TMK m.2’ye dayandırdı: satış öncesi pazarlığa katılıp payın davalıya satışına onay veren, satılan payda hak iddia etmeyen paydaşın iki yıllık hak düşürücü sürenin son günü açtığı önalım davası korunmaz. Kurul, kötüniyet itirazının her aşamada ileri sürülebileceğini ve kendiliğinden gözetileceğini vurgulayarak direnme kararını oybirliğiyle ve kesin olarak bozdu. Bölge adliye mahkemesi bozmaya uydu; yeni hükmün temyizi için dosya 16.09.2026’da Yargıtay 7. Hukuk Dairesine gönderildi; dava kesinleşmemiş olabilir.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, satış pazarlığına katılıp payın davalıya satışına onay veren ve satılan payda hak iddia etmeyen paydaşın sonradan açtığı önalım davasını TMK m.2’ye aykırı buldu. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verildi; dosya yeni hükmün temyizi için 7. Hukuk Dairesine gönderildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, satış pazarlığına katılıp payın üçüncü kişiye satışına onay veren ve satılan payda hak iddia etmeyen paydaşın sonradan açtığı önalım davasını dürüstlük kuralına aykırı buldu.

Uyuşmazlık

Davacı, Ankara Etimesgut’taki bir parselde paydaştır. Dava dışı bir paydaşın 4700/14591 payı 14.11.2017’de 500.000 TL bedelle davalı kooperatife satıldı; davacı önalım hakkına (TMK m.732) dayanarak tapu iptali ve tescil istedi.

Davalı; davacının 08.11.2017 tarihli satış protokolünü diğer paydaşı da temsilen imzaladığını, kendi kısmı için çalışanına 720.000 TL ödendiğini ve imar işlemleri için kooperatife vekâletname verdiğini belirterek önalım hakkından feragat ettiğinin kabulü gerektiğini savundu.

İlk derece mahkemesi, davacının satıştan haberdar olduğu ve satışa aracı olarak onay gösterdiği gerekçesiyle davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesi ise resmî şekilde yapılmayan satış vaadi sözleşmesinin geçersiz olduğunu, kanunun verdiği hakkı kullanan davacının kötüniyetli sayılamayacağını belirterek davayı kabul etti. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı oy çokluğuyla bozdu; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi oy çokluğuyla direndi.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu 21.01.2026’da davalının temyiz itirazlarını kabul ederek direnme kararını, Özel Daire bozma kararında açıklanan gerekçe ve nedenlerle bozdu. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verildi.

Bölge adliye mahkemesi bozmaya uyarak yeni karar verdi (2026/388 E., 2026/916 K.). Bu karar temyiz edilince Kurul, kendisince yapılacak bir işlem bulunmadığını belirterek dosyayı, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için oy birliğiyle Yargıtay 7. Hukuk Dairesine gönderdi (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2026/606 E., 2026/510 K., 16.09.2026). Bu yazının hazırlandığı tarihte Dairenin bu dosyada verdiği bir karara ulaşılamamıştır; dosya kesinleşmemiş olabilir.

Gerekçe

Kurul, önalımın paydaşlar arasına yabancı girmesini engelleme amacını hatırlatarak ölçüyü şöyle koydu:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Bu doğrultuda önalım davasına konu payın bulunduğu taşınmazda satış öncesi işlemlerine bizzat katılarak onay veren, davalıya devredilen hissede hak iddia etmeyen paydaşın tapuda yapılan satıştan sonra önalım hakkını kullanması TMK’nın 2. maddesinde yer alan dürüst davranma kuralı ile bağdaşmaz. Kötüniyet iddiası Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 14.02.1951 tarihli ve 1951/17 Esas, 1951/1 Karar sayılı kararı uyarınca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir.”

Kurul, protokol, vekâletname ve tanık anlatımlarına göre somut olayda bu koşulların gerçekleştiğini kabul etti:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“…davacının satış öncesi pazarlık işlemlerine katılarak taşınmazda davaya konu payın davalıya satışına onay verdiği, satılan hisse üzerinde hak iddia etmediği, … olayların oluş şekli nazara alındığında davacının önalım hakkını kullanmasında paydaşlar arasına yabancı bir kişinin girişini engellemek amacı olduğunun söylenemeyeceği…”

Kurulun benimsediği Özel Daire bozma kararı, davacının protokolle metrekaresini 800 TL’den satmayı vadettiği taşınmazı önalım yoluyla yaklaşık 107 TL’den almak istemesine de dikkat çekmişti.

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, şekle bağlı bir feragat ya da vazgeçme aranmadan, paydaşın satış sürecindeki kendi davranışının TMK m.2 üzerinden önalım davasının önüne geçebileceğini gösteriyor.

Kurul 2023’te, ihtiyari ihaleye katılıp pey süren paydaşın ihale başkasında kaldıktan sonra önalım hakkını kullanabileceğine oy çokluğuyla karar vermişti (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2022/711 E., 2023/436 K., 10.05.2023). İki karar birlikte okunduğunda satış sürecinden haberdar olmak ya da ona katılmak tek başına yeterli görülmüyor; 2026 kararında belirleyici olan, payın o alıcıya satışına onay verilmesi ve satılan payda hak iddia edilmemesiydi.

Yargıtay aynı dürüstlük ölçüsünü fiili taksim savunmalarında da uyguluyor. Alıcı yönünden sağlam yol, TMK m.733/2’deki yazılı vazgeçmeyi almaktır; Kurulun da belirttiği gibi hakkın kötüye kullanılması yasağı istisnai hâller içindir ve dayanılan olgular protokol, vekâletname, tanık gibi delillerle ispatlanmalıdır.

7571 sayılı Kanun (24.12.2025) hak düşürücü üst süreyi iki yıldan bir yıla indirdi; bu değişiklik önceki satışlara uygulanmaz. Önalım bedeli de tapudaki satış bedeli yerine hâkimin belirleyeceği rayiç bedel oldu (TMK m.734/2) ve bu kural açılmış davalara da uygulanır (TMK geçici m.1/2). Anayasa Mahkemesi bu iki hükmü iptal etmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe gireceğinden o tarihe kadar uygulanmaya devam ederler (Anayasa Mahkemesi, E.2026/23, K.2026/162, 16.07.2026). Kararın dayandığı dürüstlük ölçüsü bu değişikliklerden etkilenmiyor; ancak Özel Dairenin andığı bedel farkı rayiç bedel düzeninde aynı biçimde ortaya çıkmayabilir. Karardan bu yana Hukuk Genel Kurulunun ve 7. Hukuk Dairesinin ulaşılabilen önalım kararlarında bu ölçüden ayrılan bir karara rastlanmadı.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2 (Dürüst davranma)

“Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.

Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.”

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.733/2, 4 (Kullanma yasağı, feragat ve hak düşürücü süre)

“Önalım hakkından feragatin resmî şekilde yapılması ve tapu kütüğüne şerh verilmesi gerekir. Belirli bir satışta önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme, yazılı şekle tâbidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir.

… Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.”

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu geçici m.1 (7571 sayılı Kanunla eklenen geçiş hükmü)

“(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 733 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan satışlar bakımından uygulanmaz. Bu satışlar bakımından değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.

(2) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 734 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da uygulanır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Önalım hakkından feragat nasıl yapılır?

Feragat resmî şekilde yapılır ve tapu kütüğüne şerh verilir. Belirli bir satışta önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme ise yazılı şekle tabidir ve satıştan önce ya da sonra yapılabilir (TMK m.733/2).

Satış pazarlığına katılıp onay veren paydaş önalım davası açabilir mi?

Hukuk Genel Kurulu, satış öncesi işlemlere bizzat katılarak onay veren ve satılan payda hak iddia etmeyen paydaşın önalım hakkını kullanmasını TMK m.2’ye aykırı buldu; sonuç olayın koşullarına ve delillere bağlıdır.

İhaleye katılıp pey süren paydaş sonradan önalım hakkını kullanabilir mi?

Hukuk Genel Kurulu 2023’te oy çokluğuyla kullanabileceğine karar verdi; ihaleye katılmış olmak önalım hakkına engel sayılmadı.

Kötüniyet itirazı hangi aşamada ileri sürülebilir?

Davanın her aşamasında ileri sürülebilir; mahkeme de kendiliğinden gözetir.

Önalım davası hangi süre içinde açılmalıdır?

Satışın hak sahibine bildiriminden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde (TMK m.733). Değişikliğin yürürlüğünden önceki satışlarda üst süre iki yıldır (TMK geçici m.1/1).

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: önalım hakkından feragat · önalım hakkından vazgeçme · satışa onay veren paydaş · önalım dürüstlük kuralı · önalım hakkının kötüye kullanılması · şufa davası kötüniyet · TMK 733 feragat · TMK 2 önalım · Hukuk Genel Kurulu önalım · kötüniyet itirazı her aşamada

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Hukuk Genel Kurulu: Satış Pazarlığına Katılıp Onay Veren Paydaş Önalım Hakkını Kullanamaz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-17, https://capar.av.tr/makale/satis-pazarligina-katilip-onay-veren-paydas-onalim-hakkini-kullanamaz

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›