Son gözden geçirme:
Şirket Ortağı Defterleri ve Hesapları İnceleyebilir mi? Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı (Ltd. ve A.Ş.)
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Evet; yol şirket türüne göre değişir. Limited şirkette her ortak müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir; genel kurul bunu haksız yere engellerse mahkeme karar verir ve karar kesindir (TTK m.614). Anonim şirkette pay sahibi bilgiyi genel kurulda ister; defter incelemesi için genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu kararı gerekir. İstemi reddedilen pay sahibi reddi izleyen on gün içinde, cevapsız bırakma ve erteleme gibi diğer hâllerde makul bir süre sonra asliye ticaret mahkemesine başvurabilir; karar kesindir (TTK m.437/4-5). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi çoğunluğu ret kararını da kesin saymıştır (Yargıtay 11. HD, 2018/4169 E., 2020/1050 K.).
Evet; limited şirkette her ortak müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir, genel kurul bunu haksız yere engellerse mahkeme kesin olarak karar verir (TTK m.614). Anonim şirkette pay sahibi bilgiyi genel kurulda ister; ticari defterlerin incelenmesi için genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu kararı gerekir ve istemi reddedilen pay sahibi reddi izleyen on gün içinde asliye ticaret mahkemesine başvurabilir (TTK m.437). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi çoğunluğu, istemi reddeden mahkeme kararını da kesin saymıştır.
Şirket ortağının bilgi alma ve inceleme hakkı: limited şirkette müdürlerden bilgi isteme ve inceleme (TTK m.614), anonim şirkette genel kurulda bilgi alma ve defter incelemesi (TTK m.437), mahkemeye başvuru süresi, kararın kesinliği ve özel denetim.
Yönetimde yer almayan bir ortak; kâr dağıtılmadığını, bilançonun kendisiyle paylaşılmadığını ya da sorularının geçiştirildiğini görür ve şirketin defterlerini görmek ister. Soru şudur: şirket ortağı defterleri ve hesapları inceleyebilir mi, şirket bilgi vermezse ne yapılır?
Hangi Kanun Hükümleri Uygulanır?
Limited şirkette TTK m.614, anonim şirkette TTK m.437 uygulanır. Bu hükümlerden doğan uyuşmazlık ticari davadır (TTK m.4/1-a) ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.5/1).
“(1) Her ortak, müdürlerden, şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir. (2) Ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir. (3) Genel kurul, bilgi alınmasını ve incelemeyi haksız yere engellerse, ortağın istemi üzerine mahkeme bu hususta karar verir. Mahkeme kararı kesindir.”
“(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir. (4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir. (5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir. (6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.”
Limited Şirket Ortağı Defterleri İnceleyebilir mi?
Evet. Hak pay oranına bağlanmadan her ortağa tanınmıştır ve genel kurul beklenmeden müdürlere yöneltilir; ortak şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir, belirli konularda inceleme yapabilir (TTK m.614/1). Müdürler, ortağın bilgiyi şirketin zararına kullanması tehlikesi varsa bilgi alınmasını ve incelemeyi ancak gerekli ölçüde engelleyebilir; ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir, genel kurul da haksız yere engellerse mahkeme karar verir (TTK m.614/2-3). Bu sıra atlanmamalıdır: Yargıtay’ın onadığı bir kararda, müdürlere başvuru ve sonuçsuzluk ispatlanamadığı için şirket malvarlığının tespiti talebi hukuki yarar yokluğundan reddedilmiştir (Yargıtay 11. HD, 2024/3344 E., 2025/1878 K.).
Anonim Şirkette Pay Sahibi Defterleri İnceleyebilir mi?
İnceleyebilir, ancak izinle. Finansal tablolar, yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve kâr dağıtım önerisi genel kuruldan en az on beş gün önce pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur ve her pay sahibi gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir. Genel kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri, denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi istenebilir. Ticari defterlerin ve yazışmaların soruyu ilgilendiren kısımlarının incelenmesi ise genel kurulun açık iznine veya yönetim kurulu kararına bağlıdır; izin alınırsa inceleme uzman aracılığıyla da yapılabilir (TTK m.437/1-4). Yargıtay’ın oyçokluğuyla onadığı bir kararda ilk derece mahkemesi, gündeme ilişkin soruların cevaplandırıldığını ve cevapsız kalan hususların bilgi edinme hakkının kapsamını aştığını belirterek davayı reddetmiştir (Yargıtay 11. HD, 2016/1162 E., 2017/3675 K.).
Limited Şirkette ve Anonim Şirkette Fark Nedir?
| Konu | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|
| Kimden istenir? | Müdürlerden; genel kurul beklenmez | Genel kurulda yönetim kurulundan ve denetçilerden |
| Kapsam | Bütün işler ve hesaplar; belirli konularda inceleme | Şirketin işleri, denetimin şekli ve sonuçları |
| Defter incelemesi | Kanun ayrıca organ izni öngörmez | Genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu kararı gerekir |
| Engelleme gerekçesi | Bilginin şirketin zararına kullanılması tehlikesi | Şirket sırları veya korunması gereken diğer şirket menfaatleri |
| Mahkemeye başvuru | Genel kurul haksız yere engellerse; kanunda süre yok | Ret hâlinde reddi izleyen on gün; diğer hâllerde makul süre sonra |
| Mahkeme kararı | Kesin | Kesin; bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını içerebilir |
Bilgi Verilmezse Mahkemeye Ne Zaman Başvurulur, Karar Kesin midir?
Anonim şirkette ret hâlinde başvuru reddi izleyen on gün içinde, cevapsız bırakma ve erteleme gibi diğer hâllerde makul bir süre sonra, şirket merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine yapılır ve basit yargılama usulüyle incelenir (TTK m.437/5). Limited şirkette TTK m.614/3 ayrı bir süre öngörmez.
İki hükümde de mahkeme kararı kesindir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi çoğunluğu, limited şirkette ret kararının da kesin olduğunu ve temyiz edilemeyeceğini kabul etmiş (Yargıtay 11. HD, 2018/4169 E., 2020/1050 K.); anonim şirkette ret kararına yönelik temyiz isteminin kesinlik nedeniyle reddine ilişkin ek kararı onamıştır (Yargıtay 11. HD, 2015/13744 E., 2017/1501 K.). Bu kararlar oyçokluğuyla verilmiş; karşı oylar kesinliğin yalnız kabul kararı için öngörüldüğünü savunmuştur. Bu nedenle dava ilk derecede eksiksiz hazırlanmalıdır.
Bilgi Alma Yetmezse Özel Denetim İstenebilir mi?
Anonim şirkette istenebilir. Bilgi alma veya inceleme hakkını daha önce kullanmış her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılması için gerekliyse belirli olayların özel denetimle açıklığa kavuşturulmasını gündemde olmasa bile genel kuruldan isteyebilir; genel kurul onaylarsa şirket veya her pay sahibi otuz gün içinde mahkemeden özel denetçi atanmasını isteyebilir (TTK m.438). Genel kurul reddederse sermayenin en az onda birini (halka açık şirketlerde yirmide birini) oluşturan ya da paylarının itibarî değeri toplamı en az bir milyon Türk lirası olan pay sahipleri üç ay içinde mahkemeye başvurabilir (TTK m.439). Bu maddeler, limited şirkete uygulanacak anonim şirket hükümlerini sayan TTK m.644’te yer almaz. Ayrıntı için anonim şirkette azınlık hakları yazımıza bakılabilir.
Adım Adım Ne Yapılmalı?
- Yazılı ve somut talep: Konuyu, dönemi ve istenen kayıtları belirtin; inceleme belirli konulara ve sorunuzu ilgilendiren kısımlara yöneliktir.
- İspatlanabilir iletim: Noter ihtarnamesi veya alındı imzalı dilekçe kullanın.
- Anonim şirkette: Soruyu genel kurulda sorun, inceleme için açık izin isteyin; cevapsız kalan soruları ve ret ya da erteleme beyanını tutanağa geçirtin.
- Limited şirkette: Müdür engellerse genel kurula, genel kurul haksız yere engellerse mahkemeye başvurun.
- Süre ve delil: Ret hâlinde on günlük süreyi kaçırmayın (TTK m.437/5); talep yazısını, tebliğ belgesini, cevapları, genel kurul tutanağını ve verilen belgeleri saklayın.
Yanlış Adım Atılırsa Ne Olur?
- Başvuru ispatlanamazsa mahkemeden talep hukuki yarar yokluğundan reddedilebilir (Yargıtay 11. HD, 2024/3344 E., 2025/1878 K.).
- Sonraki davanın süresi ayrıca işler: Mahkeme kararıyla inceleme yapılan bir dosyada, yönetim kurulu başkanına karşı sonradan açılan sorumluluk davası altı aylık süre geçtiği için reddedilmiş ve karar onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 2023/5954 E., 2024/7212 K.; TTK m.558/2).
Örnek Olay: Ortak Bilgi Alamazsa Süreç Nasıl İşler?
Varsayımsal örnektir. Üç ortaklı bir limited şirkette yönetimde olmayan ortak, son iki yıldaki yüksek tutarlı danışmanlık ödemelerine ilişkin sözleşme, fatura ve banka kayıtlarını incelemek için müdürlere noter aracılığıyla başvurur. Müdür, ortağın rakip bir işletmede çalıştığını ileri sürerek incelemeyi engeller. Ortak genel kurula başvurur; genel kurul da haksız yere engellerse asliye ticaret mahkemesine gider ve karar kesindir (TTK m.614/2-3). Anonim şirkette ise soru genel kurulda sorulmalı, inceleme için izin istenmeli ve ret hâlinde on gün içinde mahkemeye başvurulmalıdır.
Yargıtay Kararları
Limited şirkette ret kararı da kesin sayılmış, temyiz incelemesi yapılmamıştır
“ortağın bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması hususunda izin verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. … TTK'nın 614/3 maddesi uyarınca mahkemece verilen kararın kesin olması nedeniyle temyizi kabil olmadığından bahisle Dairemizce temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.”
Anonim şirkette gündeme ilişkin sorular cevaplanmışsa kapsamı aşan talepler için dava reddedilmiştir
“gündeme ilişkin sorulan soruların cevaplandırıldığı, … cevapsız kalan ve muhalefet şerhinde zikredilen hususların kanunun aradığı anlamda bilgi edinme hakkı kapsamını aşan mahiyette olduğu gerekçesiyle, davanın reddine kesin olarak karar verilmiş”
Anonim şirkette ret kararına yönelik temyiz isteminin kesinlik nedeniyle reddi onanmıştır
“mahkemenin 18/09/2015 tarihli ek kararı ile kararın kesin olması nedeniyle temyiz isteminin reddine karar verilmiştir. … mahkemenin temyiz isteminin reddine dair ek kararına yönelik tüm temyiz itirazları yerinde değildir.”
Limited şirkette müdürlere başvuru ispatlanmadıkça mahkemeden talepte hukuki yarar görülmemiştir
“limited şirketlerde ortağın bilgi alma ve inceleme hakkının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 614. maddesinde düzenlendiği, davacıların bu madde uyarınca davalı şirket müdürlerine başvuru yaptığına ve bundan bir sonuç alınamadığına ilişkin delil sunmadığı, … davalı şirketin malvarlığının tespitine yönelik talebin hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiği”
Sıkça Sorulan Sorular
Limited şirket ortağı şirketin defterlerini inceleyebilir mi?
Evet. Her ortak müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir (TTK m.614/1).
Anonim şirkette pay sahibi ticari defterleri görebilir mi?
Görebilir; ancak defterlerin ve yazışmaların sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenmesi için genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu kararı gerekir (TTK m.437/4).
Bilgi verilmezse kaç gün içinde mahkemeye başvurulur?
Anonim şirkette istem reddedilmişse reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde makul bir süre sonra asliye ticaret mahkemesine başvurulur (TTK m.437/5). Limited şirkette kanun ayrı bir süre öngörmez.
Bilgi alma davasında verilen karara karşı kanun yoluna gidilebilir mi?
Kanuna göre mahkeme kararı kesindir (TTK m.614/3, TTK m.437/5). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi çoğunluğu ret kararını da kesin saymış; karşı oylar aksi görüştedir.
Bilgi alma yetmezse özel denetim istenebilir mi?
Anonim şirkette, bilgi alma veya inceleme hakkını daha önce kullanmış pay sahibi genel kuruldan özel denetim isteyebilir; genel kurul reddederse kanundaki pay eşiğini sağlayanlar üç ay içinde mahkemeye başvurabilir (TTK m.438-439).
Bilgi alma ve inceleme hakkı; iptal davası, sorumluluk davası veya özel denetim gibi yollara hazırlık için de kullanılabilir. Talebin kapsamı, şirket türü ve ret gerekçesi somut olayın belgeleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Ticari defterlerin ispat gücü için ticari defterlerin delil niteliği yazımıza bakılabilir.
Şirket ortaklarının bilgi alma ve inceleme hakkına ilişkin uyuşmazlıklar büromuzun Ticaret ve Şirketler Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- Anonim Şirkette Azınlık Pay Sahiplerinin Hakları: Gündeme Madde Ekletme, Özel Denetim ve Haklı Sebeple Fesih
- Ticari Defterlerin Delil Niteliği (HMK m.222): Lehe ve Aleyhe Delil
- Limited Şirkette Genel Kurul Kararının İptali
- Şirket Ortağına Kâr Payı Ödenmiyorsa Ne Yapılabilir? (Limited ve Anonim Şirket)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ticaret hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Eski Çalışan Rakip Şirket Kurarsa: Çalışan/Müşteri Ayartma, Ticari Sır, Haksız Rekabet (TTK 55, TBK 444-447)
- Kütahya'da İstinaf Hangi Mahkemeye Yapılır? Bursa Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Tahkim Şartı: Geçerlilik Koşulları, Tahkim İtirazı ve Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
Anahtar kavramlar: şirket ortağı bilgi alma hakkı · ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı · limited şirket ortağı defter inceleme · pay sahibinin bilgi alma hakkı · anonim şirkette ticari defterlerin incelenmesi · bilgi alma hakkı davası · bilgi alma davası on günlük süre · bilgi alma kararı kesin mi · özel denetim istemi · TTK 614 · TTK 437 · TTK 438 · TTK 439
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Şirket Ortağı Defterleri ve Hesapları İnceleyebilir mi? Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı (Ltd. ve A.Ş.)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-19, https://capar.av.tr/makale/sirket-ortaginin-bilgi-alma-ve-inceleme-hakki

























