Son gözden geçirme:
Karar NotuYargıtay HGK: Kredi Günü Bankaya Aynı Tutarda İmzalanan Bono, Üzerinde Yazmasa da Teminat Senedidir
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Bankaya imzalanan bononun metninde “teminattır” yazmaması onu kendiliğinden tahsil senedi yapmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre bono genel kredi sözleşmesiyle aynı gün, aynı tutarda ve aynı kişiler arasında düzenlenmiş ve sözleşme bankaya senet alma yetkisi veriyorsa, “bedeli nakden ahzolunmuştur” ibaresine rağmen kredinin teminat senedidir; çünkü bankalar kredi ilişkisi dışında açıktan para veremez. Sözleşmede bildirimsiz fesih yetkisi bulunduğundan Kurul çoğunluğu temerrüdün takip tarihinde başladığını kabul etti. Karar kesindir; karşı oy bu noktada ayrılmıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre genel kredi sözleşmesiyle aynı gün, aynı tutarda ve aynı kişiler arasında bankaya imzalanan ‘bedeli nakden ahzolunmuştur’ ibareli bono, bankaların kredi ilişkisi dışında açıktan para veremeyeceği ve sözleşmedeki senet alma hükmü gözetildiğinde, metninde ‘teminattır’ yazmasa da kredinin teminat senedidir. Sözleşmede bildirimsiz fesih yetkisi bulunduğundan Kurul çoğunluğu temerrüdün takip tarihinde başladığını kabul etti; karar karşı oyludur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kredi sözleşmesiyle aynı gün ve aynı tutarda bankaya imzalanan, üzerinde “teminattır” yazmayan bononun kredinin teminat senedi olduğuna karar verdi.
Uyuşmazlık
Davacı şirket 10.04.2017 tarihinde davalı bankayla 2.600.000 TL limitli genel kredi sözleşmesi imzaladı ve 2.000.000 TL kredi kullandı; diğer iki davacı sözleşmeyi müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak imzaladı. Aynı gün banka lehine 2.600.000 TL bedelli, “bedeli nakden ahzolunmuştur” ibareli bir bono düzenlendi. Banka 01.10.2018’de bu bonoya dayanarak 1.691.184,88 TL asıl alacak için kambiyo senetlerine özgü takip başlattı. Davacılar senedin kredinin teminatı olduğunu, hesap kat edilmeden takip yapılamayacağını ileri sürerek borçlu olmadıklarının tespitini istedi; banka senette teminat kaydı bulunmadığını ve iddianın yazılı delille ispatlanması gerektiğini savundu.
İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etti. Bölge adliye mahkemesi, bankanın dava açıldıktan sonra 20.03.2019 tarihli noter ihtarnamesiyle hesabı kat edip atıfet süresi vermesini sözleşmedeki yetkiden vazgeçme sayarak davayı kabul etti. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ciroya ilişkin kurallara dayanarak teminat vasfının senetle ispatlanmadığı gerekçesiyle bozdu; bölge adliye mahkemesi direndi.
Kararın Sonucu
Hukuk Genel Kurulu 08.04.2026 tarihinde direnme kararını değişik gerekçeyle bozdu ve dosyayı bölge adliye mahkemesine gönderdi. Karar oy çokluğuyla ve kesin olarak verildi. Karşı oya göre senedin teminat senedi olduğu sonucu oybirliğiyle benimsendi; ayrılık, takip tarihinde talep edilebilir bir alacak bulunup bulunmadığındadır. Karşı oy yazan üyeler bölge adliye mahkemesi kararının onanmasını savundu.
Gerekçe
Kurul’a göre teminat iddiası temelde bedelsizlik iddiasıdır ve borçlu bunu kişisel def’i olarak ileri sürer:
“Bu itibarla kambiyo senedinin teminat amacıyla düzenlenmesi hâlinde borçlu, senet lehtarın elindeyse (ciro görmemişse), teminatı talep etme şartlarının oluşmadığını (riskin gerçekleşmediğini) ya da alacaklının senedin teminatını oluşturduğu borç miktarını aşan bir talepte bulunduğunu kişisel defî olarak öne sürebilir.”
Kurul bonoyu kredi sözleşmesiyle birlikte okudu: düzenleme tarihi, tutar ve taraflar aynıydı; sözleşmenin 11/1. maddesi bankaya müşterinin borçlusu olduğu ticari senetleri teminat olarak alma yetkisi veriyordu. Senetteki nakit kaydını da bu çerçevede değerlendirdi:
“…bono bedelinin banka tarafından keşideci davacı şirkete nakden ödendiği düşünülebilir ise de tâbi oldukları mevzuat gereği bankaların kredi ilişkisi dışında açıktan para vermeleri mümkün değildir. … senet metninde “teminattır” kelimesi yazılı olmasa dahi dava konusu 2.600.000,00 TL bedelli senedin teminat senedi olduğu, davalı bankanın ise bu hususun aksini ispat edemediği kabul edilmelidir.”
Özel Daire’nin ciroya dayanan gerekçesi bu dosyaya uygulanmadı; bono ciro yoluyla değil, lehtar sıfatıyla doğrudan bankaya verilmişti. Temerrüt konusunda Kurul bölge adliye mahkemesinden ayrıldı:
“Genel kredi sözleşmesinin 32.1 maddesi gereğince davalı bankaya bildirimsiz fesih hakkı tanındığından Bölge Adliye Mahkemesince davalı banka tarafından dava açıldıktan sonra davacılara gönderilen ihtarname nedeniyle davalı bankanın bu yetkisinden vazgeçtiği ve takip tarihi itibariyle alacağın muaccel olmadığından bahisle menfî tespit davasının kabulü doğru olmamıştır. … asıl borçlu ve müteselsil kefiller yönünden temerrüdün takip tarihi olan 01.10.2018’de başladığı kabul edilerek, tarafların alacaklılık ve borçluluk durumları bu bağlamda değerlendirilip varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir.”
Karşı oy yazan üyelere göre ise banka takip tarihinde sözleşmeyi TTK m.18/3’teki şekilde feshetmemiş, hesabı ancak dava açıldıktan sonra yeni bir atıfet süresi vererek kat etmişti; ek bilirkişi raporuna göre bu tarihte davaya konu kredi nedeniyle davacıların borcu da yoktu:
“İcra takip tarihi itibariyle Kredi Sözleşmesi sonlandırılmadığı için muaccel bir alacak olmadığından ve bu sebeple teminat koşulları da gerçekleşmediğinden (hesabın kat edilmesi ve borcun tamamen veya kısmen ödenmemiş olması) davacıların söz konusu takibe konu borç yönünden bir borçlarının bulunduğu söylenemez.”
Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi
Karar, bankaya verilen bonolarda teminat niteliğinin yalnız senet metninden değil, kredi sözleşmesinden ve bankacılık işleminin niteliğinden de çıkarılabileceğini gösteriyor. Özel Daire bu niteliğin senetle ispatını aramıştı; Kurul ise tarih, tutar ve taraf örtüşmesi ile sözleşmedeki senet alma hükmü karşısında bankanın aksini ispat edemediğini kabul etti.
Teminat senedi sınırsız bir takip hakkı vermez: senet lehtarın elindeyse borçlu, teminat şartlarının oluşmadığını ya da teminat altındaki borcu aşan talebi ileri sürebilir. Kurul’a göre senet üzerinde asıl borç ilişkisine atıf yapan ya da ödemeyi şarta bağlayan bir kayıt varsa kambiyo senetlerine özgü takip yapılamaz; neyin teminatı olduğunu belirtmeyen bir teminat kaydı bu sonucu doğurmaz.
Temerrüt tarihi ise tartışmalıdır: çoğunluk sözleşmedeki bildirimsiz fesih yetkisine, karşı oy takibe sıkı sıkıya bağlılık ilkesine ve TTK m.18/3’teki şekle dayandı. Davacıların takip tarihindeki borç miktarı bölge adliye mahkemesince belirlenecektir. Kararın tarihinden 09.11.2026’ya kadar Yargıtay kararlarının özetleri üzerinden yapılan taramada bu ölçüden ayrılan bir karara rastlanmadı.
İlgili Mevzuat
“(1) Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.”
“Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Bankaya verilen bonoda “teminattır” yazmıyorsa teminat senedi sayılabilir mi?
Hukuk Genel Kurulu’na göre sayılabilir. Bono kredi sözleşmesiyle aynı gün, aynı tutarda ve aynı kişiler arasında düzenlenmiş, sözleşme de bankaya senet alma yetkisi veriyorsa bono kredinin teminat senedidir.
“Bedeli nakden ahzolunmuştur” ibaresi sonucu değiştirir mi?
Bu kararda değiştirmedi. Kurul’a göre bankalar kredi ilişkisi dışında açıktan para veremez; lehtar bankanın nakit alacağı ancak kredi ilişkisinden doğabilir.
Teminat senediyle takip edilen borçlu neyi ileri sürebilir?
Senet lehtarın elindeyse teminat şartlarının oluşmadığını ya da teminat altındaki borcu aşan talebi kişisel def’i olarak ileri sürebilir; senet ciro edilmişse bunu, teminat niteliğini bilerek borçlunun zararına hareket eden hamile karşı ileri sürebilir.
Banka hesabı kat etmeden teminat senedini takibe koyabilir mi?
Kurul çoğunluğuna göre sözleşmede bildirimsiz fesih yetkisi varsa temerrüt takip tarihinde başlar; sonradan ihtarname gönderilmesi bu yetkiden vazgeçme sayılmaz. Karşı oya göre takip tarihinde muaccel alacak yoktu.
Bankaya imzalanan bonoyu teminat senedi sayan HGK kararıyla uyuşmazlık sona erdi mi?
Hayır. Karar kesindir, ancak dosya bölge adliye mahkemesine gönderildi; Kurul’a göre borç durumu, temerrüdün takip tarihinde başladığı kabul edilerek değerlendirilmelidir.
İlgili Makaleler
- Kambiyo Senetlerinde Menfi Tespit Davası
- Banka Ticari Krediyi Vadesinden Önce Kat Edebilir mi? Muacceliyet Kaydı, Atıfet Süresi ve Haksız Kat
- Hesap Kat İhtarnamesi: Banka Kredi Hesabını Nasıl Kat Eder, Tebliğ Usulsüzse Ne Olur? (İİK m.68/b)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ticaret hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Eski Çalışan Rakip Şirket Kurarsa: Çalışan/Müşteri Ayartma, Ticari Sır, Haksız Rekabet (TTK 55, TBK 444-447)
- Kütahya'da İstinaf Hangi Mahkemeye Yapılır? Bursa Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Tahkim Şartı: Geçerlilik Koşulları, Tahkim İtirazı ve Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
Anahtar kavramlar: bankaya verilen teminat senedi · teminat senedi · bono teminat senedi mi · genel kredi sözleşmesi bono · bedeli nakden ahzolunmuştur · teminat senedi ispatı · kambiyo senedine dayalı menfi tespit · hesap kat edilmeden takip · bildirimsiz fesih yetkisi · takip tarihi temerrüt
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Kredi Günü Bankaya Aynı Tutarda İmzalanan Bono, Üzerinde Yazmasa da Teminat Senedidir”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-09, https://capar.av.tr/makale/kredi-gunu-bankaya-ayni-tutarda-imzalanan-bono-teminat-senedidir

























