İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 11 dk okuma

Son gözden geçirme:

İşyeri Yangını ve Sigortacının Sorumluluğu

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: İşyeri yangın sigortasında sigortacı, poliçe süresi içinde gerçekleşen ve teminat kapsamındaki yangından doğan gerçek zararı sigorta bedeli sınırında öder; rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409), sigortalı ise yangının gerçekleştiğini ve zararın miktarını ticari defter, fatura ve irsaliye gibi belgelerle ispatlar. Sigortalının kastıyla çıkan yangın teminat dışıdır ve kastı sigortacı ispatlamalıdır; aksine sözleşme yoksa kast derecesine varmayan kusur teminatı ortadan kaldırmaz (TTK m.1429). Yangının geç bildirilmesi tazminatı tümüyle ortadan kaldırmaz, ancak ödenecek tazminatı artırmışsa kusurun ağırlığına göre indirim sebebidir (TTK m.1446). Sigorta bedeli sigortalı kıymetlerin gerçek değerinin altındaysa aksine sözleşme yoksa eksik sigorta nedeniyle oranlı tazminat ödenir ve poliçedeki tenzili muafiyet tutarı düşülür. Dava asliye ticaret mahkemesinde açılır; sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl, sigorta tazminatına ilişkin istemler ise her hâlde yangın tarihinden itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m.1420).

Kısaca

İşyerinde çıkan yangın sonrası yangın sigortası tazminatı: sigortacının sorumluluğunun şartları ve teminat kapsamı (Yangın Sigortası Genel Şartları), rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükünün sigortacıda olması (TTK m.1409), aydınlatma yükümlülüğü ve poliçenin sigortalı lehine yorumu (TTK m.1423), yangının ihbarı ve geç ihbarın sonucu (TTK m.1446), kasıtla yangına sebebiyet ile ihmal ve ağır kusur hâlinde sigortacının tazmin yükümlülüğü (TTK m.1429), tazminatın hesaplanması (gerçek/rayiç zarar, eksik sigorta-oranlı tazminat, tenzili muafiyet, iş durması), görevli mahkeme (asliye ticaret) ile Sigorta Tahkim Komisyonu, iki yıl ve altı yıllık zamanaşımı (TTK m.1420) ve Yargıtay kararları.

İşyerinde çıkan yangın sonrası yangın sigortası tazminatı; sigortacının sorumluluğunun şartları ve teminat kapsamı (Yangın Sigortası Genel Şartları), rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükünün sigortacıda olması (TTK m.1409), aydınlatma yükümlülüğü ile poliçenin sigortalı lehine yorumlanması (TTK m.1423), yangının ihbarı ve geç ihbarın sonucu (TTK m.1446), kasıtla yangına sebebiyetin ispatı ile ihmal ve ağır kusur hâlinde sigortacının tazmin yükümlülüğü (TTK m.1429), tazminatın hesaplanması (gerçek/rayiç zarar, eksik sigorta-oranlı tazminat, tenzili muafiyet, iş durması teminatı), görevli mahkeme (asliye ticaret) ile Sigorta Tahkim Komisyonu, iki ve altı yıllık zamanaşımı (TTK m.1420) ve Yargıtay kararları.

İşyerinde çıkan bir yangın, binayı, makine ve tesisatı, emtiayı (mal stoğunu) ve demirbaşları yok edebilir; üstüne üretim durması nedeniyle ciro kaybı doğurabilir. Yangın sigortası (işyeri/sınai sigorta poliçesi) bu zararları teminat altına alır. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, sigorta şirketinin zararı “teminat dışı”, “eksik belge” veya “sigortalının kusuru” gibi gerekçelerle ödememesidir. Bu yazıda sigortacının sorumluluğunun şartları; teminat kapsamı ve ispat yükü; ihbar yükümlülüğü; kasıt ile ihmal ve ağır kusur ayrımı; tazminatın hesabı; görevli mahkeme; zamanaşımı ve Yargıtay'ın yerleşik ölçütleri ele alınmaktadır.

İşyeri Yangın Sigortası ve Sigortacının Sorumluluğu Nedir?

Yangın sigortası bir zarar sigortasıdır: sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun (yangın ve poliçeye eklenen ek teminatlar) gerçekleşmesi hâlinde sigortalının uğradığı gerçek zararı, sigorta bedeli sınırında tazmin eder. Sigortacının sorumluluğunun temeli, Türk Ticaret Kanunu'nun rizikoyu taşıma yükümlülüğüne ilişkin hükmüdür.

İlgili Kanun Hükmü — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1409

“(1) Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur. (2) Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.”

İşyeri poliçelerinde teminat kapsamı, Hazine/Sigortacılık otoritesince yürürlüğe konulan Yangın Sigortası Genel Şartları ile çizilir. Yangın, infilak ve yıldırım temel teminat içindeyken; dahili su, fırtına, sel/su baskını, deprem, grev-lokavt-kargaşalık-halk hareketleri ve terör gibi rizikolar çoğunlukla ek sözleşme (ek prim) ile teminata dâhil edilir.

Sigortacının Sorumluluğunun Şartları

Sigortacının yangın tazminatından sorumlu tutulabilmesi için şu unsurlar aranır:

Geçerli bir sigorta sözleşmesi ve sigortalanabilir menfaat

Riziko adresini ve sigortalı kıymetleri kapsayan, yürürlükte bir yangın poliçesi bulunmalı; sigortalının bu kıymetler üzerinde korunmaya değer (para ile ölçülebilir) bir menfaati olmalıdır.

Sigorta süresi içinde rizikonun gerçekleşmesi

Yangın, poliçe süresi içinde meydana gelmiş olmalıdır.

Rizikonun teminat kapsamında bulunması

Zarar, poliçe ve Yangın Sigortası Genel Şartları kapsamındaki bir rizikodan doğmalıdır. Önemli ilke şudur: bir rizikonun teminat dışında kaldığını ileri süren sigortacı, bunu ispatlamak zorundadır (aşağıdaki bölüm).

Teminat Dışılık ve İspat Yükü: Sigortacı İspatlamalıdır

Sigorta hukukunun sigortalı lehine en güçlü kurallarından biri, teminat dışılığın ispat yükünün sigortacıda olmasıdır. Sigortacı zararı ödemekten kaçınmak istiyorsa, rizikonun poliçe veya genel şartlarda sayılan istisnalardan birine girdiğini ortaya koymalıdır. Poliçede teminat dışı sayılmamış bir riziko, kural olarak teminat kapsamındadır.

Buna karşılık sigortalı da rizikonun (yangının) gerçekleştiğini ve uğradığı zararın miktarını ispatlamalıdır; işyeri/ticarethanelerde bu, ticari defterler, faturalar, irsaliyeler ve sair belgelerle yapılır.

Yangının İhbarı ve Sigortalının Yükümlülükleri

Sigortalı/sigorta ettiren, yangını öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmeli; ayrıca zararı azaltıcı tedbirleri almalı, sigortacının inceleme yapmasına ve bilgi/belge taleplerine yardımcı olmalıdır. Önemli olan, geç veya eksik ihbarın tek başına tazminatı tamamen ortadan kaldırmadığıdır: ihbarın yapılmaması/geç yapılması ancak ödenecek tazminatı artırmışsa, kusurun ağırlığına göre orantılı bir indirim sebebidir.

İlgili Kanun Hükmü — TTK m.1446

“(1) Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirir. (2) Rizikonun gerçekleştiğine ilişkin bildirimin yapılmaması veya geç yapılması, ödenecek tazminatta veya bedelde artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre, tazminattan veya bedelden indirim yoluna gidilir. (3) Sigortacı rizikonun gerçekleştiğini daha önce fiilen öğrenmişse, ikinci fıkra hükmünden yararlanamaz.”

Kasıt ve Ağır Kusur: Teminat Dışı mı?

Yangın Sigortası Genel Şartları, sigortalının veya sigorta ettirenin kastı ile meydana gelen yangını teminat dışında tutar. Ancak bu istisnayı (sigortalının yangını kasten çıkardığını ya da rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep olduğunu) ispat yükü sigortacıdadır; kast ispatlanamadıkça sigortacı tazminatı ödemekle yükümlüdür. Sigortalının kusuru ise kast derecesine varmadıkça kural olarak teminatı ortadan kaldırmaz: aksine sözleşme yoksa sigortacı, sigortalının ve fiillerinden hukuken sorumlu olduğu kişilerin ihmalinden doğan zararları da tazmin eder; tazminat borcundan ancak rizikonun kasten gerçekleştirilmesi hâlinde kurtulur (TTK m.1429). Yangının elektrik panosu, kısa devre, ısınma gibi kusur izafe edilemeyen sebeplerden çıktığı hâllerde sigortalıya doğrudan kusur yüklenemez.

Tazminatın Hesaplanması: Gerçek Zarar, Eksik Sigorta ve Muafiyet

Yangın sigortası bir zarar sigortası olduğundan, sigortacı kural olarak gerçek (rayiç) zararı öder; sigortalı, sigortadan zarara uğramadan zenginleşemez. Tazminat hesabını etkileyen başlıca kurumlar şunlardır:

Eksik sigorta (oranlı/koasürans tazminat)

Sigorta bedeli, sigortalı kıymetlerin gerçek değerinin (sigorta değerinin) altında belirlenmişse eksik sigorta söz konusudur. Bu durumda, aksine sözleşme yoksa sigortacı zararın tamamını değil, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre hesaplanan kısmını öder. İşyerlerinde stok/demirbaş değerinin düşük gösterilmesi, hasar anında ciddi tazminat kayıplarına yol açar.

Tenzili muafiyet

Poliçede sıkça yer alan tenzili muafiyet klozu uyarınca, her hasarda sigorta bedelinin belirli bir yüzdesi (çoğunlukla bir üst sınırla birlikte) sigortalı üzerinde bırakılır; tazminat bu tutar düşülerek ödenir.

İş durması (kâr kaybı) teminatı

Poliçede ek teminat olarak kararlaştırılmışsa, yangın nedeniyle ticari faaliyetin belirli bir süreyi aşarak durması hâlinde, poliçedeki koşul ve limitlerle iş durması/kâr kaybı tazminatı da ödenir.

Zarar miktarı uyuşmazlıklarında, mahkeme tarafından atanan bilirkişi (gerektiğinde uzman heyet) incelemesi belirleyicidir; bu nedenle yangın sonrası hasar tespiti, fotoğraf, fatura ve stok kayıtlarının korunması büyük önem taşır.

Tazminatın Ödenmesi ve Poliçenin Yorumu

Sigortacı, rizikonun gerçekleştiğine ilişkin bildirim ve zararı/teminat kapsamını gösteren belgeler tamamlandıktan sonra, gerekli incelemeleri bitirip tazminatı ödemekle yükümlüdür; ödemede temerrüde düşerse temerrüt faizi işler. Poliçe hükümleri sigortacı tarafından tek taraflı hazırlanan genel işlem koşulları niteliğinde olduğundan, tereddüt hâlinde sigortalı lehine yorumlanır. Ayrıca sigortacı, sözleşme öncesinde ve süresince sigorta ettireni aydınlatmakla yükümlüdür ve aydınlatmanın yapıldığını ispat ona düşer.

İlgili Kanun Hükmü — TTK m.1423

“(1) Sigortacı ve acentesi, sigorta sözleşmesinin kurulmasından önce, gerekli inceleme süresi de tanınmak şartıyla kurulacak sigorta sözleşmesine ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını, sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri, gelişmelere bağlı bildirim yükümlülüklerini sigorta ettirene yazılı olarak bildirir. Ayrıca, poliçeden bağımsız olarak sözleşme süresince sigorta ilişkisi bakımından önemli sayılabilecek olayları ve gelişmeleri sigortalıya yazılı olarak açıklar. (2) Aydınlatma açıklamasının verilmemesi hâlinde, sigorta ettiren, sözleşmenin yapılmasına ondört gün içinde itiraz etmemişse, sözleşme poliçede yazılı şartlarla yapılmış olur. Aydınlatma açıklamasının verildiğinin ispatı sigortacıya aittir.”

Görevli Mahkeme ve Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta sözleşmeleri ticari iş niteliğinde olduğundan, yangın sigortası tazminat davalarında görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Sigorta şirketinin Sigorta Tahkim Komisyonu sistemine üye olduğu hâllerde, sigortalı dilerse uyuşmazlığı daha hızlı sonuçlanan Sigorta Tahkim Komisyonuna taşıyabilir. Yetkide genel kurallar yanında, sigorta ettirenin/sigortalının yerleşim yeri ve rizikonun gerçekleştiği yer mahkemeleri de gündeme gelebilir.

Zamanaşımı

Sigorta sözleşmesinden doğan istemler kural olarak iki yıllık; sigorta tazminatına ilişkin istemler ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıllık zamanaşımına tabidir. Bu nedenle yangın tarihinden itibaren süre takibi kritik önemdedir.

İlgili Kanun Hükmü — TTK m.1420

“(1) Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. (2) Diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.”

Yargıtay Kararları

Poliçede teminat dışı sayılmayan riziko teminat kapsamındadır; teminat dışılığı ispat sigortacıya düşer (TTK m.1409/2)

Yargıtay Kararı

“… poliçede teminat dışı haller arasında dolu hasarının gösterilmemiş olması karşısında 6102 sayılı Kanun'un 1409 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince rizikonun teminat dışı olduğunu ispat yükü üzerinde bulunan davalı … ispat yükünü yerine getirememiştir. Bu durumda Mahkemece hasarın teminat kapsamında olduğunun kabulü ile sigortacının sorumlu olacağı zarar tutarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.”

İspat yükünün paylaşımı: sigortacı teminat dışılığı, sigortalı riziko ve zarar miktarını ispatlar

Yargıtay Kararı

“Kural olarak geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sigortacı sorumlu olduğu gibi rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın da sigortacı tarafından ispat etmesi gerekmektedir. Ancak, sigortalı da rizikonun meydana geldiğini ve riziko sonucu oluşan zarar miktarını ispatlamalıdır. Özellikle ticarethanelerde ticari defterler, fatura, irsaliye gibi belgeler ve diğer kanıtlarla ispat külfeti yerine getirilmelidir. Bununla birlikte, sigorta ettirenin olayın hemen sonrasında işyerinde bulunan mallarının mevcudiyetini mahkemece veya zabıtaca veyahut sigorta şirketine tespit ettirmek gibi bir zorunluluğu bulunmamaktadır.”

Sigortacının aydınlatma yükümlülüğü ve poliçenin sigortalı lehine yorumlanması (TTK m.1423) — Yargıtay'ın onadığı belirleme

Yargıtay Kararı (onanan ilk derece gerekçesi)

“… 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1423. maddesine göre sigortacının, gerek sözleşme öncesinde gerekse sözleşmenin devamı sırasında sigorta ettireni aydınlatmakla yükümlü olduğu, yine poliçede düzenlenen içerik bakımından içeriğin sigortalı lehine yorumlanması gerektiği …”

Aksine sözleşme yoksa sigortacı, sigortalının ve fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurundan doğan zararı da öder; tazminat borcundan ancak rizikonun kasten gerçekleştirilmesi hâlinde kurtulur (TTK m.1429)

Yargıtay Kararı

“… bu hüküm, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan kimsenin kastından kaynaklanmamış olması şartıyla, sigorta ettirenin veya sigortadan faydalananın veya eylemlerinden bu ikisinin hukuken sorumlu olduğu kişilerin kusurlarından doğan hasarların da sigortacı tarafından tazmin edileceğini öngörmekte, ancak tarafların bunun tersini öngören sözleşme yapabileceklerini belirtmektedir. … dava dışı sigortalının eylemlerinden sorumlu olduğu davalının 6102 sayılı Kanun'un 1429 uncu maddesi hükmü anlamında kasti davranışlarından bahsedilmesine olanak bulunmamaktadır. Ayrıca Leasing All Risk sigortası kapsamında Yangın Sigortası Genel Şartların A-4 maddesinde belirtilen ve zararın teminat dışında kalmasını gerektiren hallerin somut olayda söz konusu olmadığı da açıktır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta şirketi “hasar teminat dışı” diyerek ödemiyor; ne yapabilirim?

Rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409/2). Poliçede teminat dışı sayılmamış bir riziko kural olarak teminat kapsamındadır. Sigortacı istisnayı ispatlayamazsa tazminatı ödemek zorundadır; reddi haksız ise dava veya Sigorta Tahkim yoluna gidebilirsiniz.

Yangını sigortaya geç bildirdim; tazminat hakkım tamamen gider mi?

Hayır. Geç veya eksik ihbar, ancak ödenecek tazminatı artırmışsa ve kusurun ağırlığına göre orantılı bir indirim sebebidir; tazminatı tümüyle ortadan kaldırmaz. Sigortacı yangını daha önce fiilen öğrenmişse bu indirimden yararlanamaz (TTK m.1446).

Sigorta şirketi yangını benim çıkardığımı iddia ediyor; ispat kime düşer?

Sigortalının kastı teminatı ortadan kaldıran bir istisnadır ve bunu ispat yükü sigortacıdadır; kast ispatlanamadıkça sigortacı ödemekle yükümlüdür. Kast derecesine varmayan kusur (ihmal) ise aksine sözleşme yoksa teminatı ortadan kaldırmaz (TTK m.1429). Elektrik/kısa devre gibi kusur izafe edilemeyen sebeplerde sigortalıya doğrudan kusur da yüklenemez.

Stok değerimi düşük göstermiştim; tam tazminat alır mıyım?

Sigorta bedeli gerçek değerin altındaysa eksik sigorta söz konusudur ve sigortacı, aksine sözleşme yoksa zararı sigorta bedelinin sigorta değerine oranına göre (oranlı) öder. Bu nedenle sigorta bedelinin gerçek değere uygun belirlenmesi önemlidir.

Yangın yüzünden işyerim kapandı; ciro/kâr kaybımı isteyebilir miyim?

İş durması (kâr kaybı) teminatı poliçeye ek teminat olarak konulmuşsa, faaliyetin poliçede belirtilen süreyi aşarak durması hâlinde, poliçedeki koşul ve limitlerle bu tazminat da ödenir.

İşyeri yangınında sigorta tazminatı davasını ne zamana kadar açabilirim?

Sigorta sözleşmesinden doğan istemler iki yıllık; sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun (yangının) gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıllık zamanaşımına tabidir (TTK m.1420).

Çapar Hukuk, Sigorta Hukuku kapsamında işyeri yangını ve sair rizikolarda sigorta tazminatının tahsili, teminat dışılık itirazlarına karşı dava ve Sigorta Tahkim başvurularını yürütür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Sigorta Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Sigorta Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: işyeri yangını sigorta tazminatı · yangın sigortası · yangın sigortası genel şartları · sigortacının sorumluluğu · teminat dışı ispat yükü sigortacıda · TTK m.1409 · TTK m.1423 aydınlatma yükümlülüğü · poliçenin sigortalı lehine yorumu · TTK m.1446 riziko ihbarı · kasıt yangın teminat dışı · ağır kusur ihmal sigorta teminatı · TTK m.1429 · eksik sigorta oranlı tazminat · tenzili muafiyet · iş durması teminatı · gerçek zarar rayiç bedel

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İşyeri Yangını ve Sigortacının Sorumluluğu”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/isyeri-yangini-ve-sigortacinin-sorumlulugu

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›