Son gözden geçirme:
Dahilde İşleme Rejiminde (DİR) İhracat Taahhüdü Yerine Getirilmezse: Vergi, Gümrük Kanunu m.238 Cezası, İtiraz
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Dahilde işleme rejiminin şartlı muafiyet sisteminde ithal edilen eşyanın vergileri alınmaz, teminata bağlanır; eşya belge veya izin süresi içinde işlem görmüş ürün olarak ihraç edilince teminat iade edilir (Gümrük Kanunu m.108/1). İhracat taahhüdü süresinde yerine getirilmezse taahhüt müeyyideli kapatılır: ihraç edilmeyen kısma ait vergiler ithal tarihi itibarıyla 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir ve Gümrük Kanunu m.238 uyarınca kural olarak eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı para cezası verilir; eşya gümrük gözetiminden çıkmamışsa ceza, gecikme zammı oranında faiz tutarına iner. Danıştay’a göre teminat henüz idaredeyse vergiler 6183 sayılı Kanun m.37 ile takip edilir; teminat iade edildikten sonra ihlal saptanırsa vergiler tahakkuk ettirilir ve on beş günlük Gümrük Kanunu m.242 itirazı, ardından otuz gün içinde idari yargıda dava yolu açılır (dayanak Kurul kararında karar düzeltme yolu açıktır). Belge sahibi ayrıca müeyyideli kapatma işlemine tebliğden itibaren bir ay içinde Ticaret Bakanlığına itiraz edebilir.
Dahilde işleme izin belgesi veya izninde ihracat taahhüdü süresinde yerine getirilmezse teminatlı vergilerin nasıl tahsil edildiği, Gümrük Kanunu m.238 cezası, taahhüt kapatma süreleri ve müeyyideli kapatmaya karşı itiraz ile dava yolu, Danıştay kararlarıyla.
Dahilde işleme izin belgesi veya izni kapsamında ihracat taahhüdü süresinde yerine getirilmediğinde teminat, vergi tahsili, Gümrük Kanunu m.238 cezası, taahhüt kapatma süreleri ve itiraz ile dava yolu.
Dahilde işleme rejimi (DİR), ihracatçının yurt dışından aldığı hammadde, yardımcı madde veya ambalajı vergisiz ya da vergisi sonradan geri verilmek üzere ithal edip ürettiği malı ihraç etmesine imkân tanır. Bu kolaylığın karşılığı, belgede yazılı ihracat taahhüdüdür. Taahhüt süresinde ve belge şartlarına uygun biçimde yerine getirilmezse ortaya hem vergi hem para cezası çıkar. Bu yazı, gümrükte ek tahakkuk ve ceza kararlarını genel olarak anlatan Gümrükte Ek Tahakkuk ve Ceza (VEZA) Kararı yazısından farklı olarak yalnız DİR’e özgü sorunları ele alır: teminat, taahhüt kapatma süreleri, müeyyideli kapatma, Gümrük Kanunu m.238 cezası ve bunlara karşı başvuru yolları.
Dahilde İşleme Rejimi ve İhracat Taahhüdü Nedir?
Rejimin kanuni dayanağı 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 108. maddesidir. Kanun iki sistem öngörür. Şartlı muafiyet sisteminde serbest dolaşımda olmayan eşya vergisi alınmadan, vergileri teminata bağlanarak ithal edilir; eşya işlem görmüş ürün olarak ihraç edilince teminat iade edilir. Geri ödeme sisteminde ise ithalatta vergiler ödenir, ürün ihraç edilince geri verilir.
“Serbest dolaşımda olmayan eşya, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergileri teminata bağlanmak suretiyle, dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilebilir. Eşyanın işlem görmüş ürünler şeklinde ihracı halinde, teminat iade olunur. Eşyanın bu şekilde dahilde işleme rejiminden yararlanmasına şartlı muafiyet sistemi denir.”
Uygulamanın ayrıntısı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) ile düzenlenir. Tebliğ m.1’e göre Tebliğ, 2005/8391 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Dahilde İşleme Rejimi Kararı’na istinaden hazırlanmıştır. Tebliğ m.3 iki belge türünü ayırır: Ticaret Bakanlığınca düzenlenen dahilde işleme izin belgesi ve gümrük idaresince verilen dahilde işleme izni. Hangisinin kullanıldığı önemlidir; çünkü kapatma başvurusunun yapılacağı merci ve müeyyideli kapatmaya itirazın yolu bu ayrıma göre değişir. Tebliğ m.8’e göre şartlı muafiyet sisteminde ithalattan doğan vergi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’daki esaslara göre teminata tabidir. Bu teminat, ileride vergi takibinin hangi usulle yapılacağını da belirler.
Bir ayrıntı daha önemlidir: Tebliğ m.7/5’e göre belge kapsamında yurt içinden temin edilen eşya süresinde ihraç edilmezse Gümrük Kanunu m.238 cezası uygulanmaz. Ceza, ithal edilen eşya için gündeme gelir.
Belge Süresi, Ek Süre ve Taahhüdün Kapatılması
Tebliğ m.20’ye göre belge veya iznin süresi sektöre göre en çok 12 aya kadar belirlenebilir. Süre sonu, ek süreler dâhil sürenin bittiği ayın son günüdür.
Ek süre. Tebliğ m.21 ve m.22’ye göre belge süresi, ilk ithalat tarihi esas alınarak en çok üç ay uzatılır. Gerçekleşen ihracat, taahhüdün en az %25’ine ulaşmışsa belgenin orijinal süresinin yarısı kadar ek süre verilebilir. Bu başvurular belge süresi sonundan itibaren üç ay içinde elektronik ortamda Bakanlığa yapılır; süresinde yapılmayan başvuru değerlendirmeye alınmaz. Haklı sebep (m.23) ve mücbir sebep (m.26) başvuruları için de aynı süre ve sonuç öngörülmüştür.
Kapatma başvurusu. Tebliğ m.37’ye göre firma, izin belgesinde belge süresi sonundan itibaren üç ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne, izinde ise izin süresi sonundan itibaren üç ay içinde gümrük idaresine kapatma belgelerini sunmak zorundadır. Bu süreler için firmaya ayrıca yazılı bildirim yapılmaz. Belgeler sunulmazsa veya eksikse m.38/1’e göre eksiklik bir ay içinde tamamlanmak üzere firmaya bildirilir; tamamlanmazsa taahhüt mevcut belgelerle ve m.45’teki yaptırımlar dikkate alınarak kapatılır.
Satır kodu. Tebliğ m.38/3’e göre bir ihracat beyannamesinin taahhüde sayılabilmesi için beyannamede belge veya izin sayısını içeren satır kodunun yer alması zorunludur.
Kısa gecikmeler. Tebliğ m.45/5’e göre rejimin gerektirdiği işlemler belge veya izin süresinin bitiminden sonraki bir ay içinde tamamlanırsa işlemler belge kapsamında sayılır, ancak Gümrük Kanunu m.241/3 çerçevesinde usulsüzlük cezasının iki katı alınır; iki ay içinde tamamlanırsa m.241/4 çerçevesinde dört katı alınır. Kanun m.238/1 de bu hâlleri m.238 cezasının dışında tutar.
Taahhüt Yerine Getirilmezse: Vergi ve Gümrük Kanunu m.238 Cezası
Gümrük Kanunu m.184, tabi tutulan gümrük rejiminden doğan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesini ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğuran hâller arasında sayar.
“183 üncü maddede belirtilen haller dışında;
a) İthalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi,
… durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğar.”
Tebliğ m.45/1 bu yükümlülüğün DİR’deki karşılığını düzenler: şartlı muafiyetle ithal edilip ihraç edilmeyen eşyanın ithalinde alınmayan vergi, ithal tarihi itibarıyla Gümrük Kanunu ve 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir. Aynı fıkra, süresinde ihraç edilmeyen eşya için ayrıca Gümrük Kanunu m.238’in uygulanacağını söyler. Yani ihlalde iki ayrı yük vardır: vergi ve idari para cezası.
“241 inci maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç;
a) Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı,
… c) Dahilde işleme rejimi ve gümrük kontrolü altında işleme rejimine ilişkin hükümler ihlal edilmekle birlikte, rejim kapsamı ithal eşyasının işleme faaliyetindeki hâli veya işlem görmüş ürün hâli de dahil olmak üzere, gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılmamış olduğunun tespiti hâlinde, ithal eşyasının gümrük vergileri ile ilgili rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar,
… idari para cezası verilir.
… Birinci fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verilir.”
Maddenin bugünkü yapısı 7190 sayılı Kanun’la 2019’da yapılan değişikliğe dayanır. Kural ceza, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katıdır (m.238/1-a). Ancak rejim ihlal edilmekle birlikte eşyanın, işleme faaliyetindeki ya da işlem görmüş ürün hâli dâhil, gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılmadığı tespit edilirse ceza, gümrük vergileri üzerinden beyanname tescilinden tespit tarihine kadar gecikme zammı oranında hesaplanan faiz tutarına iner (m.238/1-c). Bu hâlde eşya tebligattan itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış bir işleme veya kullanıma tabi tutulmazsa, ayrıca gümrük vergileri tutarında ceza verilir (m.238/2). Danıştay, bu değişikliğin lehe kanun olarak önceki tarihli olaylara da uygulanacağını kabul eden ilk derece kararını onamıştır (aşağıda).
Cezanın matrahı da tartışma konusu olabilir. Danıştay 7. Dairesi, olay tarihindeki düzenlemeye göre “gümrük vergileri” kavramına giren kaynak kullanımını destekleme fonu payı üzerinden de m.238 cezası hesaplanabileceğini kabul etmiştir; aynı kararda bölge idare mahkemesinin dampinge karşı vergi üzerinden hesaplanan cezayı iptal eden hükmü onanmıştır. Kararın konusu, şirketin vergi ve ceza borcu için yönetim kurulu üyesine kanuni temsilci sıfatıyla gönderilen ödeme emridir; yani DİR ihlalinden doğan borç, şirketten tahsil edilemezse yöneticilere de yönelebilir.
Vergiler Nasıl İstenir: 6183 m.37 mi, Tahakkuk mu?
DİR’de vergiler ithalat sırasında aslında tahakkuk ettirilmiş, yalnız tahsili teminata bağlanarak ertelenmiştir. Bu nedenle ihlal hâlinde idarenin hangi işlemi kuracağı, Danıştay’da ayrı bir tartışma konusudur. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, Yedinci Dairenin gerekçesini benimseyerek ikili bir ayrım yapmıştır:
“… teminatların ilgilisine iade edilip edilmemesi hallerine göre ikili bir ayrıma gidilmesi gerekmektedir. Bunlardan ilki, yani, rejim şartları ihlal olunmakla birlikte teminatlar henüz ilgilisine iade edilmeyip gümrük idaresinin elinde bulunması halinde yapılacak takibat, … 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un anılan 37. maddesi; ardından da teminatlı alacakların takip ve tahsilini düzenleyen 56. maddesi uyarınca tesis edilecek işlemle gerçekleştirilmelidir. … eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin, anılan Kanun’a göre tahakkuk ettirilerek yükümlüsüne bildirilmesi suretiyle yükümlülerin, bu bildirimlere karşı, anılan Kanun’un 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yollarına başvurabilmelerine ve taleplerinin reddi üzerine de otuz gün içinde dava açabilmelerine olanak tanınması gerekmektedir.”
Buna göre teminat henüz idaredeyse yeni bir tahakkuk yapılmaz; 6183 sayılı Kanun m.37 uyarınca bir aylık ödeme süresi bildirilir, ödenmezse teminatlı alacak olarak m.56 işletilir. Taahhüt kapatılıp teminat iade edildikten sonra ihlal saptanırsa vergiler Gümrük Kanunu’na göre tahakkuk ettirilip bildirilir; yükümlü m.242 itirazına ve itirazın reddi üzerine otuz gün içinde davaya başvurabilir. Kurul kararında karar düzeltme yolu açık olduğundan karar kesinleşmemiş olabilir.
Yedinci Daire 2026 başında aynı ayrımı tekrarlamış ve teminatın iade edilip edilmediğinin araştırılmasını istemiştir:
“Olayda, dahilde işleme izin belgesi kapsamında ithal edilen hammadde, yardımcı madde ve ambalaj malzemelerinin bir kısmının ihraç edilen mamuller bünyesinde kullanılmadığının tespit edilmesi üzerine, 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca işlem tesis edilmiş ve Mahkemece, dayanağı ceza kararının kaldırıldığı gerekçesiyle anılan işlemin iptaline karar verilmiş ise de, rejim ihlalinin bulunup bulunmadığı hususunda herhangi bir inceleme yapılmamış olup, davacı tarafından verilen teminatların tamamının veya bir kısmının iade edilip edilmediğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı görüldüğünden, bu yönlerden yapılacak inceleme sonucuna göre dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.”
Bu kararda bir üye karşı oy yazmıştır. Karşı oya göre vergi baştan kesin olarak tahakkuk ettiğinden, teminat iade edilmiş olsa bile yeniden tahakkuka gerek yoktur ve doğru işlem her durumda 6183 sayılı Kanun m.37’dir:
“Açıklanan nedenle, dahilde işleme rejiminin ihlali nedeniyle, rejim kapanıp teminatın iadesinden sonra da tahakkuk yapılmasına gerek olmadığından, 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca tesis edilen davaya konu işlemin esasının incelenmesi suretiyle olayda rejim ihlali bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiğinden Dairemiz kararının, teminatın iade edilmesi sebebiyle yeniden tahakkuk yapılması gerektiğine dair gerekçesine katılmıyorum.”
İtiraz ve Dava Yolu
DİR ihlalinde başvuru yolları iki katmanlıdır.
1. Müeyyideli kapatma işlemine itiraz (Tebliğ m.38/12-13). Dahilde işleme izin belgesi sahibi, kendisine tebliğ edilen müeyyideli kapatma işlemine karşı tebliğden itibaren bir ay içinde Ticaret Bakanlığına (İhracat Genel Müdürlüğü) yazılı olarak itiraz edebilir; dahilde işleme izinlerinde ise Gümrük Kanunu m.242 uyarınca itiraz yoluna başvurulur. İtirazda dayanak bütün bilgi ve belgeler sunulur. İtiraz yapıldığında müeyyide uygulanmasına yönelik işlemlerin ikinci bir bildirime kadar durdurulduğu ilgili mercilere bildirilir. İtiraz haklı bulunursa kapatma işlemi geri alınıp yeniden yapılır.
2. Gümrük idaresinin vergi ve ceza kararlarına itiraz (Gümrük Kanunu m.242). Müeyyideli kapatmaya dayanarak gümrük idaresinin tebliğ ettiği vergi ve ceza kararlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilir.
“Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
… İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
… İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir.”
Danıştay kararlarına göre itirazın reddi üzerine otuz gün içinde dava açılabilir. İncelenen dosyaların bir bölümünde dava vergi mahkemesinde açılmış, temyiz incelemesi Danıştay 7. Dairesinde, ısrar hâlinde Vergi Dava Daireleri Kurulunda yapılmıştır.
Uzlaşma, zamanaşımı ve genel iptal sebepleri DİR’e özgü değildir; bunlar için Gümrükte Ek Tahakkuk ve Ceza (VEZA) Kararı yazısına bakılabilir.
Danıştay Kararlarında DİR İhlali
Aşağıdaki kararlar resmî karar veri tabanından tam metin olarak alınmıştır. Hepsi Danıştay 7. Dairesi veya Vergi Dava Daireleri Kurulu kararıdır; yükümlü lehine ve aleyhine sonuçları birlikte gösterir.
İhlal için somut tespit gerekir
Satır kodu bulunmayan “tax free” faturaları taahhüde sayılmadığı için m.238 cezası verilen bir dosyada Kurul, Yedinci Dairenin bozma gerekçesine uyarak ısrar kararını bozmuştur. Gerekçe, eşyanın yurt dışı edilmediğine ilişkin somut bir idari tespitin bulunmamasıdır. Biçim eksikliği tek başına yetmemiş, eşyanın fiilen ihraç edilip edilmediği belirleyici sayılmıştır.
“Dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilen eşyanın, rejimde öngörülen şartlı muafiyet sisteminden yararlanabilmesi için, rejim koşullarına uygun olarak yurt dışı edilerek fiilen ithal ülkesine girmiş olması gerekmektedir. … Bununla birlikte, anılan dahilde işleme izin belgesiyle ilgili olarak eşyanın yurt dışı edilmediği yönünde rejim şartlarının ihlal edildiğini ortaya koyan davalı idarece yapılmış somut bir tespit bulunmamaktadır.”
Gümrük gözetiminden çıkmayan eşyada lehe kanun
Süresinden sonra ihraç edilen eşya için verilen gümrüklenmiş değerin iki katı cezada vergi mahkemesi, 2019 değişikliğiyle gelen m.238/1-c’yi lehe kanun olarak uygulamıştır. Ceza, gecikme zammı oranındaki faiz toplamına kadar hukuka uygun, aşan kısmı hukuka aykırı bulunmuş ve Danıştay bu kararı onamıştır. Kararda karar düzeltme yolu açık bırakıldığından karar kesinleşmemiş olabilir.
“… gümrük uyuşmazlıklarındaki para cezaları hakkında da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki Ceza Hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, para cezasının ithal eşyasının gümrük vergileri ile ilgili rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamına isabet eden kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.”
İhlal sabitse vergi ve ceza yerinde bulunur
İthal edilen kumaşların bir kısmının ihraç kaydıyla başka firmalara satıldığı ve ihraç edilen ürünlerde kullanılmadığının bölge idare mahkemesince inceleme ve soruşturma raporlarına dayanılarak sabit görüldüğü dosyada Danıştay, vergiler ile gümrük ve katma değer vergilerinin iki katı tutarındaki cezayı onamıştır (olay tarihindeki m.238 metni). Karar, ihlalin raporlarla ispatlandığı dosyalarda sonucun yükümlü aleyhine olabileceğini gösterir.
“Anılan hukuki düzenlemelere göre, dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilen eşyaya ilişkin olarak, ödenmesi gereken bir vergiden ve alınması gereken para cezasından söz edilebilmesi için, anılan rejim şartlarının ihlal edildiği yolunda bir tespit yapılması gerekmektedir. … Vergi Dava Dairesince dahilde işleme izin belgesi kapsamında ithal edilen ve bir kısmı ihraç kaydıyla başka mükelleflere satılan eşyaların, ihracat taahhüdü kapsamında üretim veya işleme faaliyetinde kullanılan ve böylelikle ihraç edilen kumaşlardan olmadığı hususunun sabit olduğu yargısına ulaşılmasına rağmen gümrük vergileri içerisinde yer alan kaynak kullanımını destekleme fonu payı üzerinden Gümrük Kanunu’nun 238. maddesine göre hesaplanan para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasında isabet görülmemiştir.”
Uygulamada Dikkat Edilecekler
Süreleri takvime bağlayın. İzin belgesinde ek süre, haklı ve mücbir sebep ile kapatma başvurularının üç aylık süreleri (Tebliğ m.21, 23, 26, 37) ve m.38/1’deki bir aylık tamamlama süresi kaçırılmamalıdır.
Satır kodunu ihracat anında kontrol edin. Beyannamede belge sayısını içeren satır kodu yoksa beyanname taahhüde sayılmaz (Tebliğ m.38/3).
Ürünün eşya ile bağını belgeleyin. İthal eşyanın ihraç ürünü bünyesinde kullanıldığı ispatlanamazsa vergi ve ceza doğar (Tebliğ m.45/1-g). Tebliğ m.45/6, bu şartın teknik, bilimsel ya da idareden kaynaklanan bir nedenle tespit edilemediği hâllerde stok ve muhasebe kayıtlarına dayalı yeminli mali müşavir raporuyla ispata izin verir.
Gelen işlemin türünü belirleyin. Müeyyideli kapatma yazısı, gümrük idaresinin vergi ve ceza kararı ve 6183 m.37 ödeme bildirimi ayrı işlemlerdir; her birinin başvuru mercii ve süresi farklıdır. Ceza tutarının m.238/1-a mı, 1-c mi üzerinden hesaplandığına bakın: eşya gümrük gözetiminden çıkmamışsa ceza çok daha düşük olabilir.
Teminatın durumunu öğrenin. Danıştay’ın ayrımı teminatın iade edilip edilmediğine dayanır.
Kanuni temsilci riski. Şirketten tahsil edilemeyen DİR alacağı için yöneticilere ödeme emri gönderilebilir. Danıştay kararında ceza matrahına ilişkin itirazlar ödeme emri davasında incelenmiştir; karşı oya ve idarenin temyiz savına göre ise şirkete tebliğ edilip kesinleşen işleme karşı itirazlar ödeme emri davasında ileri sürülemez.
Sıkça Sorulan Sorular
DİR belgesinde ihracat taahhüdü süresinde yerine getirilmezse ne olur?
Taahhüt, kapatma aşamasında müeyyideli olarak kapatılır. İhraç edilmeyen kısma isabet eden ve ithalatta teminata bağlanan vergiler, Dahilde İşleme Rejimi Tebliği m.45 uyarınca ithal tarihi itibarıyla Gümrük Kanunu ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir; ayrıca Gümrük Kanunu m.238 uyarınca para cezası uygulanır.
Taahhüt kapatma başvurusu ne zaman yapılmalıdır?
Dahilde işleme izin belgesinde en geç belge süresi sonundan itibaren üç ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne, dahilde işleme izninde ise izin süresi sonundan itibaren üç ay içinde gümrük idaresine başvurulur (Tebliğ m.37).
Gümrük Kanunu m.238 cezası her zaman gümrüklenmiş değerin iki katı mıdır?
Hayır. Kural, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katıdır (m.238/1-a). Ancak rejim ihlal edilmekle birlikte eşyanın gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılmadığı tespit edilirse ceza, gümrük vergileri için gecikme zammı oranında hesaplanan faiz toplamı kadardır (m.238/1-c). Bu durumda eşya, tebligattan itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış bir işleme tabi tutulmazsa ayrıca gümrük vergileri tutarında ceza verilir (m.238/2).
Müeyyideli kapatmaya karşı nereye itiraz edilir?
Dahilde işleme izin belgesi sahibi, kendisine tebliğ edilen müeyyideli kapatma işlemine karşı tebliğden itibaren bir ay içinde Ticaret Bakanlığına (İhracat Genel Müdürlüğü) yazılı olarak itiraz edebilir. Dahilde işleme izinlerinde ise Gümrük Kanunu m.242 uyarınca itiraz yolu işler (Tebliğ m.38/12). Gümrük idaresinin ayrıca tebliğ ettiği vergi ve ceza kararlarına karşı on beş günlük m.242 itiraz süresi ayrıca izlenmelidir.
Vergiler neden bazen ek tahakkukla, bazen ödeme süresi bildirimiyle istenir?
Danıştay’a göre belirleyici olan teminatın durumudur. Teminat henüz idaredeyse vergiler 6183 sayılı Kanun m.37 uyarınca vade belirlenerek ve m.56 uyarınca teminattan takip edilir. Taahhüt kapatılıp teminat iade edildikten sonra ihlal saptanırsa vergiler Gümrük Kanunu’na göre tahakkuk ettirilip bildirilir ve m.242 itiraz yolu açılır. Bu ayrıma karşı Danıştay içinde karşı oy da bulunmaktadır.
İlgili Makaleler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli gümrük Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Gümrük Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Kaçakçılıkta El Konulan Eşya ve Taşıt: 5607 Sayılı Kanunda El Koyma, Teminatla İade, Müsadere, Tasfiye, İtiraz
- Yabancı Plakalı Araç Süre Aşımı: Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Geçici İthalat, Vergi, Para Cezası ve İtiraz
- Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Vergi Davası Hangi Mahkemede Açılır? Yetkili Mahkeme, Süre ve İstinaf
Anahtar kavramlar: dahilde işleme rejimi · DİR ihracat taahhüdü · dahilde işleme izin belgesi kapatma · müeyyideli kapatma · Gümrük Kanunu m.238 · gümrüklenmiş değerin iki katı ceza · taahhüt kapatma süresi · dahilde işleme teminat · 6183 sayılı Kanun m.37 · Gümrük Kanunu m.242 itiraz
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Dahilde İşleme Rejiminde (DİR) İhracat Taahhüdü Yerine Getirilmezse: Vergi, Gümrük Kanunu m.238 Cezası, İtiraz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-13, https://capar.av.tr/makale/dahilde-isleme-rejiminde-ihracat-taahhudunun-yerine-getirilmemesi

























