İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Vergi Ziyaı Cezası ve Uzlaşma: Uzlaşma Talebi Dava Süresini Nasıl Etkiler? (VUK m.344, 376, Ek 1–11; İYUK 7)

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Vergi ziyaı cezası kural olarak ziyaa uğratılan verginin bir katıdır; kaçakçılık fiilleriyle (VUK m.359) ziyada üç kattır (VUK m.344). Tarhiyat sonrası uzlaşma, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde istenir ve 7524 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonraki metne göre cezalarla sınırlıdır (VUK ek m.1). Uzlaşma istenen ceza için ancak uzlaşma vaki olmazsa dava açılabilir; bu durumda dava süresi bitmiş ya da on beş günden az kalmışsa, süre uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün olarak uzar (VUK ek m.7). Uzlaşılan hususlarda dava açılamaz (VUK ek m.6).

Kısaca

Vergi ziyaı cezası kural olarak verginin bir katıdır; tarhiyat sonrası uzlaşma ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde istenir ve uzlaşma vaki olmazsa cezaya karşı dava süresi, gerekiyorsa tutanağın tebliğinden itibaren on beş güne uzar. Yazı m.376 indirimini, tarhiyat öncesi uzlaşmayı, uzlaşma dışı cezaları ve 7524 sayılı Kanunla gelen değişikliği anlatır.

Vergi ziyaı cezası kesilen mükellefin yolu: cezanın oranı, VUK m.376 indirimi, tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma, uzlaşma dışı cezalar ve uzlaşma talebinin dava açma süresine etkisi.

Vergi Ziyaı ve Vergi Ziyaı Cezası Nedir?

Vergi ziyaı, verginin zamanında ya da tam tutarında tahakkuk ettirilmemesidir. Beyannamenin hiç verilmemesi, geç verilmesi ya da eksik matrahla verilmesi tipik örneklerdir. Gerçeğe aykırı beyanla verginin eksik tahakkuku veya haksız iadeye yol açmak da Kanuna göre vergi ziyaı hükmündedir. Verginin sonradan ödenmesi ya da iadenin geri alınması cezayı ortadan kaldırmaz (VUK m.341/3).

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.341/1 (Vergi ziyaı)

“Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.”

Vergi ziyaı cezasının ölçüsü ziyaa uğratılan vergidir. Temel oran bir kattır. VUK m.359’da sayılan kaçakçılık fiilleriyle ziyaa yol açılmışsa ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenler için bir kat uygulanır. Kanuni süresi geçtikten sonra, ama vergi incelemesine başlanmadan ve takdir komisyonuna sevk edilmeden önce verilen beyannamelerde ceza yüzde elli oranında uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.344 (Vergi ziyaı cezası)

“341 inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir.

Vergi ziyaına 359 uncu maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanır.

Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek ceza yüzde elli oranında uygulanır.”

28/7/2024 kabul tarihli, 2/8/2024 tarihinde yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 7524 sayılı Kanunla m.344’e bir fıkra eklenmiştir: mükellefiyet tesis ettirmeden, vergi dairesinin bilgisi dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunarak vergi ziyaına yol açılırsa ceza yüzde elli artırılarak uygulanır. Aynı vergi türü ve dönemine ilişkin sonraki tarhiyatlarda da bu artırım uygulanır.

Cezada İndirim: VUK m.376

Uzlaşmaya gitmek istemeyen ya da uzlaşma kapsamı dışında kalan mükellef için Kanun ayrı bir indirim yolu öngörür. İhbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurup tarh edilen vergiyi ve cezanın kalan yarısını vadesinde (ya da 6183 sayılı Kanundaki türden teminat göstererek vadeden itibaren üç ay içinde) ödeyeceğini bildiren mükellefin cezasının yarısı indirilir. Bu indirimin bedeli dava hakkıdır: indirimden yararlanan mükellef vergi ve cezayı dava konusu yaparsa ya da süresinde ödemezse indirim düşer.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.376 (Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme)

“Mükellef veya vergi sorumlusu;… İkmalen, resen veya idarece tarh edilen vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısını ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı,… indirilir.

Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıda yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz.”

Maddenin ikinci bendi 7524 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır; güncel metinde yalnız birinci bentteki yarı oranında indirim kalmıştır. İndirim ile uzlaşma birbirini dışlar: üzerinde uzlaşılan cezalara başka indirim uygulanmaz, m.376 uygulanan cezalarda da uzlaşma hükümleri işlemez. Uzlaşma isteyen mükellef, tutanağı imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçip m.376’dan yararlanmayı isteyebilir.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ek m.9 (Uzlaşma ve cezalarda indirme)

“Bu bölüm uyarınca üzerinde uzlaşılan cezalar hakkında başkaca bir indirim uygulanmaz.

…Mükellefin uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyanla hadiseye 376 ncı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi hükümlerinin uygulanmasını isteme hakkı mahfuzdur.”

Tarhiyat Öncesi ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma

Uzlaşma, idare ile mükellefin ceza tutarı üzerinde anlaşmasıdır. Kanun iki ayrı aşama tanır. Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilere ilişkin cezalar için, henüz ihbarname düzenlenmeden istenir (VUK ek m.11). Tarhiyat sonrası uzlaşma ise ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin cezalar için ihbarname tebliğ edildikten sonra istenir (VUK ek m.1).

Tarhiyat sonrası uzlaşmada idare her durumda uzlaşmak zorunda değildir. Mükellefin şu gerekçelerden birini ileri sürmesi gerekir: vergi ziyaının kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da VUK m.369’daki yanılmadan kaynaklandığı; VUK m.116–118’deki vergi hataları veya başka maddi hata bulunduğu; ya da yargı kararları ile idare arasında olayda görüş farklılığı olduğu.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ek m.1/1 (Uzlaşmanın konusu, kapsamı, komisyonlar ve şekli)

“Mükellef tarafından, ikmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları ile… idare bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde mükellefler ile uzlaşabilir.

…Uzlaşma talebi vergi ihbarnemesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen… cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse bu takdirde uzlaşma sağlanmış sayılır.”

Tarhiyat öncesi uzlaşmada da benzer bir kilit vardır. Bu aşamada anlaşma sağlanırsa tutanakla tespit edilen husus dava konusu yapılamaz. Anlaşma sağlanamazsa ya da uzlaşma temin edilemezse mükellef, ceza kesildikten sonra tarhiyat sonrası uzlaşma isteyemez; bu durumda kalan yol, kural olarak m.376 indirimi ya da davadır.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ek m.11 (Tarhiyat öncesi uzlaşma)

“Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılması halinde tutanakla tespit edilen bu husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunulamaz.

…Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temini edilememiş veya uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması halinde mükellefler veya ceza muhatabı olanlar… cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemezler.”

7524 sayılı Kanunla gelen değişiklik: Güncel metinde ek m.1, ek m.7 ve ek m.11 uzlaşmanın konusu olarak yalnız cezaları anar; metinde kaldırılan ibarelerin yeri “(…)” işaretiyle gösterilmiştir. Geçiş hükmü olan geçici m.35, değişiklikten önce uzlaşma talep edilmiş ve görüşmesi henüz yapılmamış ya da uzlaşma talep süresi henüz geçmemiş “vergi ve cezalar” için eski hükümlerin uygulanacağını söyler. Bu iki metnin birlikte okunmasından, değişiklikten önce uzlaşmanın vergi aslını da kapsadığı, değişiklikten sonra ise cezalarla sınırlandığı sonucu çıkmaktadır; bu, kaldırılan ibarelerin kendisini göremediğimiz için bu yazının çıkarımıdır.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu geçici m.35 (7524 sayılı Kanun için geçiş hükmü)

“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce uzlaşma talep edildiği halde henüz uzlaşma günü verilmemiş, uzlaşma günü verilmiş ancak uzlaşma görüşmesi yapılmamış ya da çeşitli nedenlerle uzlaşma günü ertelenmiş veya uzlaşma talep süresi geçmemiş olan vergi ve cezalara ilişkin bu Kanunun 112 nci, 376 ncı, ek 1 inci, ek 7 nci, ek 8 inci, ek 9 uncu ve ek 11 inci maddelerinin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki hükümleri uygulanır.”

Hangi Cezalar Uzlaşma Dışında Kalır?

Güncel metne göre şu cezalar uzlaşmaya konu edilemez:

  • Kaçakçılık fiilleriyle ziya: VUK m.359’daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde kesilen ceza ve bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza hem tarhiyat sonrası (ek m.1) hem tarhiyat öncesi (ek m.11) uzlaşmanın dışındadır.
  • Ön tespit yazısı tebliğ edilenler: VUK m.370/b kapsamında kendisine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere bu maddeye göre kesilen ceza tarhiyat sonrası uzlaşmanın dışındadır (ek m.1).
  • Tutarı düşük usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları: Kanun metninde sınır 5.000 Türk lirası olarak yazar; Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki metinde bu tutarın yanında parantez içinde 40.000 Türk lirası gösterilir. Metin bu tutarın hangi dönem için geçerli olduğunu göstermediğinden, ihbarname tarihindeki tutar ayrıca kontrol edilmelidir. Sınırı aşmayan cezalar uzlaşılamaz; bunlarda m.376 indirimi yüzde elli artırımlı uygulanır (ek m.1). Tutar fiil bazında toplam ceza üzerinden hesaplanır.
  • m.376 uygulanan cezalar: İndirimden yararlanılan cezada uzlaşma hükümleri uygulanmaz (ek m.9).
  • Tarhiyat öncesinde anlaşılamayan cezalar: Tarhiyat öncesi uzlaşmada anlaşma sağlanamamışsa aynı ceza için tarhiyat sonrası uzlaşma istenemez (ek m.11).

Vergi Davası Açma Süresi ve Uzlaşmanın Etkisi

Vergi mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa otuz gündür. Tebliğ yapılan hallerde süre tebliği izleyen günden başlar (İYUK m.7).

İlgili Kanun Hükmü — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 (Dava açma süresi)

“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.… tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin;… Tarihi izleyen günden başlar.”

Uzlaşma talebinin bu süreye etkisini VUK ek m.7 düzenler: uzlaşma istenen ceza için dava ancak uzlaşma vaki olmazsa açılabilir ve süre gerektiğinde tutanağın tebliğinden itibaren on beş güne uzar.

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ek m.7 (Uzlaşma ve vergi mahkemesinde dava açma)

“Müddeti içinde uzlaşma talebinde bulunan mükellef veya ceza muhatabı uzlaşma talep ettiği… ceza için, ancak uzlaşma vaki olmadığı takdirde dava açma yoluna gidebilir.

Mükellef veya ceza muhatabı aynı… ceza için uzlaşma talebinden önce dava açmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahkemelerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır.

…Uzlaşmanın vaki olmaması halinde mükellef veya ceza muhatabı;… kesilen cezaya, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın kendisine tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde ve yetkili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilir. Bu takdirde, dava açma müddeti bitmiş veya 15 günden az kalmış ise bu müddet tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar.”

Örnek: İhbarname 1 Mart’ta tebliğ edilmiş, mükellef 25 Mart’ta uzlaşma istemiştir. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak 10 Mayıs’ta tebliğ edilirse otuz günlük süre bitmiş olduğundan dava, tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün içinde açılmalıdır. Mükellef 3 Mart’ta uzlaşma istemiş ve tutanak 10 Mart’ta tebliğ edilmiş olsaydı otuz günlük sürenin on beş günden fazlası kalmış olacağından uzama olmazdı; asıl süre işlemeye devam ederdi.

Vergi aslı bakımından dikkat: Güncel ek m.7, uzama kuralını “kesilen cezaya” karşı açılacak dava için söyler. Uzlaşma artık cezalarla sınırlı olduğundan, aynı ihbarnamedeki vergi aslına karşı dava süresinin uzlaşma talebiyle uzayıp uzamadığı metinden açıkça anlaşılmamaktadır. Bu yazının çıkarımı, temkinli yolun vergi aslına karşı davayı ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde açmak olduğudur. Bu noktada 7524 sayılı Kanundan sonraki dönemi doğrudan ele alan bir Danıştay kararı bu yazı için incelenememiştir.

Uzlaşma sağlanırsa dava yolu kapanır (VUK ek m.6).

İlgili Kanun Hükmü — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ek m.6 (Uzlaşma komisyonu muamelelerinin kesinliği)

“Uzlaşma komisyonlarının tutacakları uzlaşma tutanakları kesin olup gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir.

…Mükellef veya adına ceza kesilen; üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açılmaz ve hiçbir mercie şikayette bulunamaz.”

Yargı Kararlarında Uzlaşma ve Dava Süresi

Aşağıdaki dört kararın tamamı 7524 sayılı Kanunla yapılan 2024 değişikliğinden önceki olaylara ilişkindir; o dönemde ek m.7’nin bugün yürürlükten kaldırılmış üçüncü fıkrası da yürürlükteydi ve uzlaşma —yukarıdaki çıkarımı destekler biçimde, Danıştay 4. Dairesinin aşağıdaki kararında aktarılan o tarihteki ek m.7’de olduğu gibi— uzlaşma talep edilen “vergi veya ceza” için işliyordu. Kararların süre ve kesinlik konusundaki tespitleri, bugün de aynı kalan fıkralara dayandığı ölçüde yol göstericidir.

Tutanaktan sonra on beş gün: Bir vergi mahkemesi, ihbarnamenin tebliğinden sonra otuz günlük sürenin bitmesine bir gün kala uzlaşma istenen, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağı 2 Mayıs 2024’te tebliğ alınan bir olayda son günü 17 Mayıs 2024 olarak hesaplamış ve 18 Mayıs’ta açılan davayı süreden reddetmiş, bölge idare mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay 3. Dairesi bu hesaplamayı tartışmamış; dava dilekçesinin UYAP’a son gün yüklenmeye başlandığını, tevzi formunun 23 saniyelik gecikmeyle ertesi güne düştüğünü kabul ederek bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur. Karar oyçokluğuyla verilmiştir; karşı oy onama yönündedir.

Danıştay Kararı

“dava dilekçesi ve eklerinin 17/05/2024 tarihinde yani dava açma süresi içinde yüklemeye başlandığının kabulü ile davanın süresinde açıldığı sonucuna varıldığından”

Uzlaşma sonuçlanmadan açılan dava: Danıştay 4. Dairesi, aynı gün hem uzlaşma istenip hem dava açılan, uzlaşma görüşmesi tarih verilmeden ertelenen bir olayda, davanın incelenmeksizin reddini bozmuştur. Daireye göre asıl kural uzlaşma sonucunun beklenmesidir; tutanak sonradan düzenlenirse mahkeme uyuşmazlığın esasını inceler. Karar, ek m.7’nin ikinci fıkrasına dayanır; bu fıkra bugün de yürürlüktedir.

Danıştay Kararı

“tutanak tanzim edilmeden önce dava açılması durumunda; asıl kural uzlaşma görüşmesinin sonucunun beklenmesi, sonuç beklenilmeksizin açılan davada verilen kararın da hükümsüz olacağı açık olup, sonrasında uzlaşma ile ilgili bir karar alındığında ise mahkemelerce dava konusu uyuşmazlığın esasının inceleneceği”

Uzlaşılan tutarın geri istenmesi: Danıştay 9. Dairesi, tarhiyat sonrası uzlaşmayla ödenen damga vergisi ve vergi ziyaı cezasının, sonradan sözleşmenin kısmen ortadan kalktığı gerekçesiyle düzeltme ve şikâyet yoluyla iadesinin istendiği bir davada, ek m.6 gereğince uzlaşılan husus hakkında dava açılamayacağını ve şikâyette bulunulamayacağını belirterek ret kararını onamıştır.

Danıştay Kararı

“davacıların, tarhiyat sonrası uzlaşma talebi üzerine yapılan toplantıda uzlaşmaya varıldığı, bu hususun usulüne uygun olarak düzenlenmiş tutanakla kayıt altına alındığı anlaşıldığından, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun yukarıda yer verilen Ek 6. maddesi gereğince uzlaşılan husus hakkında dava açılamayacağı ve hiçbir mercie şikayette bulunulamayacağı açık olduğundan”

Uzlaşma günü beklenmeden yapılan tarhiyat: Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, tarhiyat öncesi uzlaşma günü verildiği halde o gün beklenmeden ihbarname tebliğ edilen bir olayda vergi ve cezaları kaldıran bölge idare mahkemesi ısrar kararını, gerekçe yazmadan, “usul ve hukuka uygun” bularak onamıştır. Aşağıdaki alıntı, ısrar kararının benimsediği vergi mahkemesi gerekçesidir. Olay, 6736 sayılı Kanunun matrah artırımına ilişkin özel hükmüyle iç içedir; sonucu her tarhiyat öncesi uzlaşma uyuşmazlığına genellemek doğru olmaz. Aynı dosyada Danıştay 9. Dairesi daha önce, 6736 sayılı Kanunun 5. maddesinin yedinci fıkrası nedeniyle tarhiyat öncesi uzlaşma talebinin dikkate alınmayacağı gerekçesiyle aksi yönde bozma kararı vermiş; bölge idare mahkemesi ısrar etmiştir.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu Kararı (onanan ısrar kararının benimsediği vergi mahkemesi gerekçesi)

“Uzlaşma ve tarhiyat öncesi uzlaşma müesseseleri ile sağlanmak istenen amaç, vergi uyuşmazlıklarının yargıya başvurulmadan nihayete erdirilmesidir. Bu müesseseler, mükellefler açısından bir hak olup talepleri halinde uzlaşma görüşmesi yapılması yasal bir zorunluluktur.”

Aşılmışlık: Bu yazı için Danıştay kararlarında karar tarihlerinden bugüne yapılan sınırlı taramada, ek m.6 ve ek m.7/2 yönünden karşı yönde bir karar görülmemiştir. Kararların dayandığı metin ise 2024’te değişmiştir; yukarıdaki dikkat notu bu nedenle verilmiştir.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Tebliğ tarihini sabitleyin. Uzlaşma talebi, m.376 başvurusu ve dava süresi aynı tarihten, ihbarnamenin tebliğinden işler. Elektronik tebligatta tebliğ tarihinin nasıl belirlendiği ayrıca kontrol edilmelidir.
  • Üç yolu birlikte değerlendirin. Uzlaşma, m.376 indirimi ve dava birbirini dışlar ya da sınırlar. İndirim isteyen dava açarsa indirimden yararlanamaz; uzlaşan dava açamaz; tarhiyat öncesinde anlaşamayan tarhiyat sonrası uzlaşma isteyemez.
  • Tutanağın tebliğ tarihini not edin. Uzlaşma vaki olmazsa on beş günlük uzama tutanağın tebliğinden başlar. Danıştay 3. Dairesinin kararındaki olay, son günün saniyelerle kaçırılabildiğini gösterir.
  • Vergi aslını ayrıca düşünün. Güncel metinde uzlaşma cezalarla sınırlı göründüğünden, vergi aslına karşı davanın otuz günlük süre içinde açılması bu yazının önerdiği temkinli yoldur.
  • Uzlaşma gerekçesini yazılı kurun. Tarhiyat sonrası uzlaşmada idare ancak ek m.1’de sayılan gerekçelerden biri ileri sürülürse uzlaşabilir.
  • Son teklifi kaçırmayın. Uzlaşma vaki olmasa bile idarenin tutanağa yazılan son teklifi, dava açma süresinin sonuna kadar yazılı olarak kabul edilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi ziyaı cezası kaç kat uygulanır?

Kural olarak vergi ziyaı cezası ziyaa uğratılan verginin bir katıdır (VUK m.344). Ziya VUK m.359’daki kaçakçılık fiilleriyle doğmuşsa ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenler için bir kat uygulanır. Kanuni süresi geçtikten sonra, ama vergi incelemesine başlanmadan ve takdir komisyonuna sevk edilmeden önce verilen beyannamelerde ceza yüzde elli oranında uygulanır. 2 Ağustos 2024’ten beri mükellefiyet tesis ettirmeden faaliyette bulunarak ziyaa yol açılırsa ceza yüzde elli artırılır.

Vergi ziyaı cezasında tarhiyat sonrası uzlaşma talebi ne zamana kadar yapılır?

Tarhiyat sonrası uzlaşma talebi, vergi ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır (VUK ek m.1). Uzlaşma vaki olmaz ya da temin edilemezse aynı ceza için yeniden uzlaşma istenemez. Tarhiyat öncesi uzlaşmada anlaşma sağlanamamışsa, ceza kesildikten sonra tarhiyat sonrası uzlaşma da istenemez (VUK ek m.11). Kaçakçılık fiilleriyle ziyada kesilen cezalar gibi bazı cezalar ise hiç uzlaşmaya konu edilemez.

Uzlaşma talebi vergi davası açma süresini nasıl etkiler?

Uzlaşma istenen ceza için dava ancak uzlaşma vaki olmazsa açılabilir (VUK ek m.7). Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak tebliğ edildiğinde otuz günlük dava süresi bitmiş ya da on beş günden az kalmışsa süre, tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün olarak uzar. On beş günden fazla kalmışsa asıl süre işlemeye devam eder. Güncel metin bu kuralı cezaya karşı dava için söylediğinden, vergi aslına karşı davanın otuz gün içinde açılması temkinli yoldur; bu, bu yazının çıkarımıdır.

Vergi ziyaı cezasında uzlaşılan tutara karşı dava açılabilir mi?

Hayır. Uzlaşma tutanakları kesindir; mükellef üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz (VUK ek m.6). Tarhiyat öncesi uzlaşmada varılan anlaşma için de aynı kural geçerlidir (VUK ek m.11). Danıştay 9. Dairesi 2025 tarihli bir kararında, uzlaşılarak ödenen vergi ve cezanın sonradan düzeltme ve şikâyet yoluyla geri istendiği davada ret kararını, uzlaşılan husus hakkında dava açılamayacağı gerekçesiyle sonucu itibarıyla onamıştır.

VUK m.376 indirimi ile uzlaşma aynı vergi ziyaı cezası için birlikte kullanılabilir mi?

Hayır. Üzerinde uzlaşılan cezalara başka indirim uygulanmaz; m.376’daki indirimden yararlanılan cezalarda da uzlaşma hükümleri işlemez (VUK ek m.9). Uzlaşma isteyen mükellef, tutanağı imzalayıncaya kadar uzlaşmadan vazgeçerek m.376’nın uygulanmasını isteyebilir. m.376 indirimi, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde başvurup vergiyi ve cezanın kalan yarısını vadesinde ödemeyi gerektirir; dava açılırsa indirim düşer.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Vergi Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Vergi Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: vergi ziyaı cezası uzlaşma · tarhiyat sonrası uzlaşma süresi · tarhiyat öncesi uzlaşma · uzlaşma vergi davası açma süresi · uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak 15 gün · VUK ek madde 7 · VUK 376 ceza indirimi · vergi ziyaı cezası kaç kat · uzlaşma dışı cezalar · 7524 sayılı kanun uzlaşma değişikliği

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Vergi Ziyaı Cezası ve Uzlaşma: Uzlaşma Talebi Dava Süresini Nasıl Etkiler? (VUK m.344, 376, Ek 1–11; İYUK 7)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/vergi-ziyai-cezasi-uzlasma-ve-vergi-davasi-acma-suresi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›