Son gözden geçirme:
Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılması: Başvuru Yolları, Şartlar ve Ret Kararına Karşı Dava
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Türk vatandaşlığı sonradan; genel yolla (başvurudan geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet ve m.11’deki diğer şartlar), bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır süren evliliğe dayanarak (m.16), Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai yoldan (m.12), yeniden kazanma (m.13–14) ve evlat edinilme (m.17) yoluyla kazanılabilir. Şartları taşımak kişiye mutlak bir hak sağlamaz (m.10/1). Okunan Danıştay kararları idarenin geniş takdir yetkisini kabul eder; yine de kimi dosyada ret işlemi iptal edilmiş, kimi dosyada güvenlik birimlerinin olumsuz değerlendirmesi yeterli görülmüştür. Bakanlığın ret işlemine karşı, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). İdari yargı yerindelik denetimi yapamadığından (İYUK m.2/2) iptal kararı kişiyi doğrudan vatandaş yapmaz; Danıştay 10. Dairesinin kesinleşmemiş olabilecek 2025 tarihli kararına göre idare yeniden değerlendirme yaparak olumlu ya da olumsuz yeni bir işlem kurabilir.
Türk vatandaşlığı sonradan genel yolla (beş yıl kesintisiz ikamet), evlenme (en az üç yıllık evlilik), istisnai yol, yeniden kazanma ve evlat edinilme yoluyla kazanılabilir; şartları taşımak mutlak bir hak sağlamaz. Yazı; 5901 sayılı Kanundaki şartları, başvuru usulünü, altmış günlük dava süresini, görevli mahkemeyi ve Danıştay ile Anayasa Mahkemesi kararlarında ret işleminin denetimini anlatır.
Yabancıların Türk vatandaşlığını sonradan kazanma yolları, başvuru usulü ve başvurunun reddi hâlinde idari yargıda izlenecek yol.
Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılması Nedir?
Sonradan kazanma, doğumla vatandaş olmayan bir kişinin, başvurusu üzerine yetkili makamın kararıyla ya da evlat edinilme yoluyla Türk vatandaşı olmasıdır. Dayanak 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ile uygulama Yönetmeliğidir. Vatandaşlıktan izinle çıkma ve mavi kart bu yazının konusu değildir; bunlar Mavi Kart ve Çifte Vatandaşlık yazısında anlatılmıştır.
“(1) Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen bir yabancı, bu Kanunda belirtilen şartları taşıması halinde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak, aranan şartları taşımak vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz.”
2017’de eklenen ikinci fıkraya göre sonradan kazanmada uygulanacak temel ilke ve esasları, ilgili kurumların görüşünü alarak Bakanlık belirler (m.10/2). Okunan kararlarda ret işlemlerini İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kurmuştur.
Genel Yol: Şartlar ve Beş Yıllık İkamet
“(1) Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancılarda;
a) Kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak,
b) Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek,
c) Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmek,
ç) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak,
d) İyi ahlak sahibi olmak,
e) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek,
f) Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak,
g) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak,
şartları aranır.”
Maddenin ikinci fıkrası 2017’de yürürlükten kaldırılmıştır.
“(1) Bir yabancı için ikamet, Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır. Türk vatandaşlığını kazanma talebinde bulunan bir yabancı başvuru için aranan ikamet süresi içinde toplam oniki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabilir. Türkiye dışında geçirilen süreler bu Kanunda öngörülen ikamet süreleri içinde değerlendirilir.”
Örnek: son beş yılda toplam on ayı yurt dışında geçiren kişi sınırın içindedir ve bu on ay ikamet süresinden sayılır. Toplam on dört ay yurt dışında kalan kişi sınırı aşar; bu yazının çıkarımına göre süre şartı karşılanmış sayılmaz. Hangi izin türleriyle geçen sürenin sayılacağı bu yazıda incelenmemiştir.
Evlenme Yoluyla Kazanma
“(1) Bir Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz. Ancak bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunabilir. Başvuru sahiplerinde;
a) Aile birliği içinde yaşama,
b) Evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama,
c) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmama,
şartları aranır.
(2) Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi halinde birinci fıkranın (a) bendindeki şart aranmaz.”
Genel yoldaki beş yıllık ikamet şartı bu maddede sayılmamıştır. Evlenmenin butlanına karar verilirse, evlenmede iyiniyetli olan yabancı vatandaşlığını korur (m.16/3).
Yönetmeliğin, Danıştay 10. Dairesinin 2025 tarihli kararında aktarılan hükümlerine göre il emniyet müdürlüğü aile birliğini araştırır; komisyon eşleri ayrı ayrı ve birlikte mülakata alarak evliliğin gerçek olup olmadığına bakar (Yönetmelik m.28–29). Aynı aktarıma göre eş vatandaşlığı sonradan kazanmışsa evlilikte geçen süre, eşin vatandaşlığı kazandığı tarihten hesaplanır (Yönetmelik m.25/3).
Geçerli bir ikamet izninin ibraz edilmemesi başvuruyu esasa girilmeden sona erdirebilir. Anayasa Mahkemesinin incelediği bir dosyada, geçici koruma kimlik belgesi ve insani ikamet izni bulunan başvurucunun evlenme yoluyla başvurusu, geçerli ikamet izni ibraz edilmediği gerekçesiyle Yönetmelik uyarınca karar öncesinde işlemden kaldırılmış; idare mahkemesi davayı reddetmiş, Anayasa Mahkemesi de başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (Anayasa Mahkemesi (İkinci Bölüm), B. No: 2020/34394, 02.10.2024).
İstisnai Yol ve Yatırım
“(1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler.
… b) … 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu.
c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler.”
(a) bendi, sanayi tesisi getiren ya da olağanüstü hizmeti geçen ve hakkında ilgili bakanlıklarca gerekçeli teklifte bulunulan kişilere ilişkindir. Karar makamı Cumhurbaşkanıdır; işlemleri Bakanlık yürütür (m.19/2). Engel hâli bulunanların talebini Bakanlık reddeder (m.12/2). Maddede ikamet süresi şartı sayılmamıştır.
Yatırım yoluyla vatandaşlık olarak bilinen yol (b) bendine dayanır. Tutarlar Kanunda yazmaz; Yönetmelikle belirlenir.
“… Aşağıdaki şartlardan herhangi birini sağlayan yabancı, Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir:
… En az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarı peşin olarak yatırılan ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmek şartıyla noterde düzenlenmiş sözleşme ile taşınmazın satışının vaat edildiği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilen.
… İkinci fıkranın (b), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen döviz tutarları işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca da Merkez Bankasına satılır.”
Yönetmeliğin 14 Kasım 2026’da alınan metnine göre diğer seçenekler: en az 500.000 ABD doları sabit sermaye yatırımı; en az 50 kişilik istihdam; en az 500.000 ABD dolarının üç yıl tutulmak şartıyla banka mevduatında, Devlet borçlanma araçlarında, gayrimenkul ya da girişim sermayesi yatırım fonu katılma payında veya bireysel emeklilik sisteminde değerlendirilmesi (m.20/2). Taşınmazdaki tutar, 13 Mayıs 2022 tarihli ve 31834 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5554 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 250.000’den 400.000’e çıkarılmıştır. Bunlar yönetmelik hükmüdür ve geçmişte Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştirilmiştir; başvurudan önce güncel metne bakılmalıdır.
Yeniden Kazanma ve Evlat Edinilme
Çıkma izni alarak vatandaşlığı kaybedenler ile ana veya babasına bağlı olarak kaybedip Kanunun 21. maddesindeki sürede seçme hakkını kullanmayanlar, millî güvenlik bakımından engel bulunmaması şartıyla, Türkiye’de ikamet süresine bakılmaksızın Bakanlık kararıyla vatandaşlığı yeniden kazanabilir (m.13). Kanunun 29. maddesi uyarınca vatandaşlığı kaybettirilenler Cumhurbaşkanı kararıyla, 34. maddesi uyarınca kaybedenler Bakanlık kararıyla yeniden kazanabilir; bu yolda millî güvenlik bakımından engel bulunmaması ve Türkiye’de üç yıl ikamet aranır (m.14).
“(1) Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla, karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir.”
Başvuru Mercii, Komisyon ve Karar
Başvuru yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında dış temsilciliklere yapılır; bizzat ya da bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletnameyle başvurulur (m.37). Genel yol ve evlenme yoluyla başvurularda şartların taşınıp taşınmadığını illerdeki vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu tespit eder (m.18).
“(1) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancılardan başvuru için gerekli şartları taşıyanların adına vatandaşlık dosyası düzenlenir ve karar verilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça yapılacak inceleme ve araştırma sonucunda durumu uygun bulunanlar Bakanlık kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilirler, uygun görülmeyenlerin talepleri ise Bakanlıkça reddedilir.”
Bu yazının çıkarımına göre komisyonun görüşü Bakanlığı bağlamaz; hüküm son kararı Bakanlığa bırakır. Karar ilgiliye ve başvuru makamına tebliğ edilir (m.41). Kazanma kararı, karar tarihinden itibaren hüküm doğurur ve eşin vatandaşlığını etkilemez; velayeti başvuru sahibinde olan çocuklar, diğer eşin muvafakatiyle vatandaşlığı kazanır (m.20/1-2).
Ret Kararına Karşı İptal Davası: Mahkeme ve Süreler
Ret bir idari işlemdir ve iptal davasına konu olur.
“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.”
Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7/2-a). 5901 sayılı Kanunun bu yazı için alınan maddelerinde ayrı bir dava süresi yoktur.
Görevli ve yetkili mahkeme. Bakanlığın ret işlemine karşı dava idare mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme özel kanunda gösterilmediğinden, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1). Okunan iki Anayasa Mahkemesi kararına konu davalar Ankara idare mahkemelerinde görülmüştür. Dava konusu işlem bir Cumhurbaşkanı kararıysa ilk derece mahkemesi Danıştaydır (2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-a); Danıştay 10. Dairesi bunu vatandaşlığın iptaline ilişkin bir dosyada, ilk derece sıfatıyla verdiği kesin nitelikteki dilekçe ret kararında hatırlatmıştır (Danıştay 10. Daire, 2025/1055 E., 2025/1863 K., 27.03.2025). Ret işlemiyle birlikte Yönetmeliğin bir hükmünün iptali istenen 2025 tarihli dosya da ilk derecede Danıştayda görülmüştür; bu yazının çıkarımına göre dayanak 2575 sayılı Kanun m.24/1-b’dir.
Kanun yolu. İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (İYUK m.45/1). Temyize açık davalar m.46/1’de sayılmıştır; vatandaşlık başvurusunun reddi orada ayrıca yer almaz. Bu yazının çıkarımına göre istinaf kararı kural olarak kesindir (m.45/6). Ancak 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen m.46/2 uyarınca bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verirse, sayılan istisnalar dışında, bu karar otuz gün içinde temyiz edilebilir.
Denetimin sınırı.
“İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.”
Yargı Kararlarında Vatandaşlığa Alınmama
“Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanma talebiyle başvuruda bulunan yabancının, 5901 sayılı Kanun’un 16. maddesindeki şartları taşıyıp taşımadığına yönelik inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra, vatandaşlığa alınmanın hükümranlık hakları kapsamında olması nedeniyle istemin kabul edilip edilmeyeceği hususunda Devletin geniş takdir yetkisi bulunmaktadır.”
Bu dosyada idare mahkemesi, istihbarat biriminin yazısının içeriği incelenmeden ve iddialar somutlaştırılmadan ret kararı verilemeyeceği gerekçesiyle işlemi iptal etmiş ve kararında ısrar etmişti. Kurul, anılan birimin olumsuz değerlendirmesini yeterli görerek ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu; kararda karar düzeltme yolu açık gösterilmiştir. Danıştay 10. Dairesi de benzer bir dosyada, idare mahkemesinin “soyut iddia” gerekçeli iptal kararını oy çokluğuyla bozmuştur (Danıştay 10. Daire, 2016/13184 E., 2021/68 K., 18.01.2021).
Öte yandan 10. Daire, evlenmeden önceki olaylara dayanan ret kararını iptal eden mahkeme kararını onamıştır.
“… davacının evlendiği 21/04/2009 tarihinden önce hakkında tesis edilmiş işlemler nedeniyle aile birliği ile bağdaşmayacak faaliyetlerde bulunduğundan bahisle vatandaşlık talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuki isabet bulunmadığı …”
İdare, temyiz aşamasında başvuru sahibinin boşandığını ileri sürünce Daire, iptal kararını bu hususun araştırılması için bozmuştur.
“Türk Vatandaşlığının evlenme yoluyla kazanılmasında aile birliği içinde yaşama ve evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama şartlarının birlikte bulunmasının gerektiği kuşkusuzdur.”
En yeni kararda başvuru sahibi hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı denetim süresinin sonunda kaldırılmış ve ceza davası düşmüştü; ret işlemi yine de bu karara dayandırılmıştı. Daire, Yönetmeliğin ilgili hükmüne yönelik istemi reddetmiş, ret işlemini iptal etmiştir. Temyiz yolu açıktır; karar kesinleşmemiş olabilir.
“… düşme kararından önce verilen ve düşme kararı sonucu hukuken ortadan kalkan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının idari işlemlere esas alınmasının, masumiyet karinesinin ihlali niteliğinde olacağı açıktır. … dava konusu uygulama işleminin yukarıda belirtilen gerekçeyle iptal edilmesinin, davacının doğrudan Türk vatandaşlığına alınması sonucuna doğurmayacağı, davalı idare tarafından mevzuatın aradığı diğer hususlar yönünden ve takdir yetkisi çerçevesinde yeniden bir değerlendirme yapılarak sonucunda olumlu veya olumsuz yeni bir işlem tesis edilebileceği muhakkaktır.”
Anayasa Mahkemesinin incelediği bir dosyada genel yolla yapılan bir başvuru, evlilik dışı birliktelik nedeniyle “iyi ahlak” şartının taşınmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, idare mahkemesi davayı reddetmişti. Mahkeme, başvurucunun Türkiye’de uzun süredir yasal olarak kaldığının ve kamu düzenini bozan bir faaliyetinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmediğini belirterek ihlal sonucuna varmış ve yeniden yargılamaya hükmetmiştir.
“Bundan hareketle karar mercilerinin -toplumsal yapıda zaman içinde meydana gelen değişimin ve gelişmelerin bir sonucu olan yaşam biçimlerindeki çeşitliliği de gözetmek suretiyle- somut olayın özelliklerine göre vatandaşlığa kabul hâlinde kamu düzeni bağlamında oluşacak sakıncaları yeterli ve ilgili gerekçe ile açıklamaları beklenir …”
Bu karar her ret işlemini Anayasa’ya aykırı saymaz. Mahkeme, yukarıda anılan 2024 tarihli kararında şartları sağlamanın talebin kabulü yönünde bir hak vermediğini yinelemiş; özel hayat yönünden incelemenin, talebin özel hayata ilişkin bir sebeple reddedilmesi ya da reddin özel hayata ve aile hayatına etkisinin bulunması hâlinde gerekebileceğini belirtmiştir.
Kazanma Kararının İptali
“(1) Türk vatandaşlığını kazanma kararı; ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda vuku bulmuş ise kararı veren makam tarafından iptal edilir.”
Yukarıda künyesi verilen 27.03.2025 tarihli kararda istisnai yoldan kazanılan vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla iptal edilmiş, dava doğrudan Danıştayda açılmıştır. Daire, vatandaşlığın yeniden tesciline karar verilmesi isteminin karşılanamayacağını, çünkü mahkemenin idari işlem niteliğinde karar veremeyeceğini de belirtmiştir.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Dava konusunu ayırın. Danıştay 10. Dairesi, vatandaşlığın iptali kararı ile iptal sebebinin bildirilmesi için yapılan bilgi edinme başvurusunun zımnen reddinin aynı dilekçeyle dava edilemeyeceğine karar vermiştir.
- Ret sebebini dosyadan izleyin. Okunan dosyalarda ret işlemi Kanunun ilgili bendine dayandırılmış; MİT ya da emniyet birimlerinin olumsuz yazısının içeriği yargılamada tartışılmıştır.
- Eski ceza kayıtları. Kararda aktarılan Yönetmelik m.72/5’e göre taksirli suçlar hariç olmak üzere, ertelenmiş, zamanaşımına uğramış, hükmün açıklanması geri bırakılmış, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa dahi altı aydan fazla hapis cezası alanlar Türk vatandaşlığını kazanamaz. Danıştay 10. Dairesi, kesinleşmemiş olabilecek 2025 tarihli kararında bu hükmün iptal istemini reddetmiş; ancak hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı düşmeyle ortadan kalkan bir dosyada ret işlemini iptal etmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk vatandaşlığı başvurusu için Türkiye’de kaç yıl ikamet etmek gerekir?
Genel yolda başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet aranır (5901 sayılı Kanun m.11/1-b). Başvuru sahibi bu süre içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere yurt dışında bulunabilir (m.15). Evlenme yoluyla başvuruda ölçüt ikamet süresi değil, en az üç yıldır süren evliliktir (m.16). Şartları taşımak tek başına vatandaşlık hakkı vermez (m.10/1).
Türk vatandaşıyla evlenen yabancı, evlilik yoluyla Türk vatandaşlığına ne zaman ve hangi şartlarla başvurabilir?
Evlenme doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancı başvurabilir; aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması aranır (5901 sayılı Kanun m.16/1). Şartlar sağlansa da idarenin takdir yetkisi vardır (m.10/1).
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı için aranan tutar kanunda mı yazıyor?
Hayır. Kanun yalnızca istisnai yolu ve Cumhurbaşkanı kararını düzenler (5901 sayılı Kanun m.12/1-b); tutarlar Kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 20. maddesindedir. Yönetmeliğin 14 Kasım 2026’da alınan metnine göre taşınmaz satın alma ya da noterde satış vaadi sözleşmesinde en az 400.000 ABD doları ve tapuda üç yıllık şerh, sayılan diğer yatırım seçeneklerinde en az 500.000 ABD doları ya da en az 50 kişilik istihdam aranır. Bunlar yönetmelik hükmüdür ve geçmişte Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştirilmiştir; başvurudan önce güncel metne bakılmalıdır.
Türk vatandaşlığı başvurusu reddedilirse hangi mahkemede ve kaç gün içinde dava açılır?
Bakanlığın ret işlemine karşı, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Yetkili mahkeme, özel bir kural bulunmadığından işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32). Dava konusu işlem bir Cumhurbaşkanı kararıysa ilk derece mahkemesi Danıştaydır (2575 sayılı Kanun m.24/1-a). İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde istinafa başvurulabilir (İYUK m.45).
Vatandaşlık başvurusunun reddi mahkemece iptal edilirse başvuru sahibi doğrudan Türk vatandaşı olur mu?
Hayır. İdari yargı yerindelik denetimi yapamaz ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar veremez (İYUK m.2/2). Danıştay 10. Dairesi, 15.10.2025 tarihli ve kesinleşmemiş olabilecek kararında, ret işleminin iptalinin başvuru sahibinin doğrudan vatandaşlığa alınması sonucunu doğurmayacağını; idarenin mevzuatın aradığı diğer hususlar yönünden yeniden değerlendirme yaparak olumlu ya da olumsuz yeni bir işlem kurabileceğini belirtmiştir.
Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı iptal edilebilir mi?
Evet. Kazanma kararı, ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda verilmişse kararı veren makam tarafından iptal edilir (5901 sayılı Kanun m.31). İptal bir Cumhurbaşkanı kararıyla yapılmışsa dava ilk derecede Danıştayda görülür.
İlgili Makaleler
- Mavi Kart ve Çifte Vatandaşlık: Türk Vatandaşlığından İzinle Çıkanların Türkiye’deki Hakları
- Dövizle Askerlik ve Yurt Dışı Erteleme: Şartlar, Ödeme, İptal, İade ve Çok Vatandaşların Askerliği
- Yabancı Uyruklu Mirasçı Türkiye’deki Taşınmazı Nasıl Devralır? Tapu İntikali ve Edinim Sınırlamaları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli vatandaşlık ve yabancılar hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Vatandaşlık ve Yabancılar Hukuku alanındaki diğer makaleler
Anahtar kavramlar: türk vatandaşlığı başvurusu şartları · vatandaşlık başvurusu reddedildi dava · evlilik yoluyla türk vatandaşlığı · türk vatandaşlığının sonradan kazanılması · 5901 sayılı kanun m.11 · istisnai yoldan vatandaşlık · yatırım yoluyla türk vatandaşlığı · vatandaşlık başvurusunun reddi iptal davası · vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu · türk vatandaşlığının iptali m.31 · vatandaşlıkta beş yıl ikamet şartı
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılması: Başvuru Yolları, Şartlar ve Ret Kararına Karşı Dava”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/turk-vatandasliginin-sonradan-kazanilmasi-ve-ret-kararina-karsi-dava

























