Son gözden geçirme:
Mavi Kart ve Çifte Vatandaşlık: Türk Vatandaşlığından İzinle Çıkanların Türkiye'deki Hakları
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar altsoyları, kanundaki istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam eder; talep ederlerse kendilerine bu hakları gösteren Mavi Kart düzenlenir (5901 sayılı Kanun m.28). İstisnalar sınırlıdır: seçme ve seçilme hakkı, muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakkı yoktur, askerlik yükümlülüğü yoktur, kadroya dayalı asli ve sürekli kamu görevinde bulunulamaz; sosyal güvenlikteki kazanılmış haklar saklıdır. Danıştay kararlarına göre Mavi Kart yalnız doğumla vatandaş olup izinle çıkanlara verilir: vatandaşlığı askerlik nedeniyle kaybettirilen ya da vatandaşlığı doğumla kazanmamış olanlar yararlanamaz; yanlışlıkla verilen kart kazanılmış hak doğurmaz.
Türk vatandaşlığından izinle çıkanların ve altsoylarının 5901 sayılı Kanun m.28'e göre Türkiye'deki hakları: Mavi Kart, istisnalar (seçim, askerlik, muaf araç ithali, kadrolu kamu görevi), vatandaşlığı kaybettirilenler; Danıştay ve Yargıtay kararlarıyla.
Yaşadığı ülkenin vatandaşlığını alırken Türk vatandaşlığından izinle çıkanların ve altsoylarının Türkiye’deki hakları: 5901 sayılı Kanun m.28, Mavi Kart, istisnalar (seçim, askerlik, muaf araç ithali, kadrolu kamu görevi), vatandaşlığı kaybettirilenler ve yeniden vatandaşlık, Danıştay ve Yargıtay kararlarıyla.
Mavi Kart Nedir, Kimler Alabilir?
Almanya, Avusturya, Hollanda gibi ülkelerde yaşayan pek çok Türk vatandaşı, o ülkenin vatandaşlığını alırken Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda kalmıştır. Türk hukuku bu kişilerin Türkiye ile bağını korumak için onlara Türk vatandaşlarına tanınan hakların büyük bölümünü tanır. Eski adıyla “pembe kart”, bugünkü adıyla Mavi Kart, bu hakların kimlikle gösterilmesini sağlayan belgedir.
“(1) Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar olan altsoyları, bu maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. Millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklıdır.
(2) Bu madde kapsamında bulunan kişilerin, seçme ve seçilme, muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları ile askerlik hizmetini yapma yükümlülüğü yoktur. Bu kişilerin sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki hükümlere tabidirler.
(3) Bu madde kapsamında bulunan kişiler, bir kadroya dayalı ve kamu hukuku rejimine tabi olarak asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunamazlar. Ancak kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalıştırılabilirler.
… (6) Bu madde kapsamında bulunan kişilere, talepleri halinde bu maddede belirtilen haklardan faydalanabileceklerini gösteren Mavi Kart düzenlenir.
… (7) Bu maddenin sağladığı hakların kullanılmasında Mavi Kartın ibrazı yeterlidir.”
Maddeden yararlanmanın üç şartı vardır:
- Doğumla Türk vatandaşlığı. Kişi Türk vatandaşlığını doğumla kazanmış olmalıdır. Sonradan (ör. evlenme ya da başvuruyla) vatandaş olanlar kapsam dışındadır.
- Çıkma izniyle kaybetme. Vatandaşlık, çıkma izni alınarak kaybedilmiş olmalıdır. Vatandaşlığı idarece “kaybettirilenler” bu yoldan yararlanamaz.
- Altsoy için soybağı. Üçüncü dereceye kadar altsoy (çocuk, torun, torunun çocuğu) da yararlanır; ancak üstsoyla soybağını belgelemesi şarttır (m.28/5). Cumhurbaşkanı, gerekli görürse daha ileri dereceleri de kapsama alabilir (m.28/4).
Haklar ve İstisnalar
Kural: haklar aynen devam eder. Mavi Kartlı kişi, istisnalar dışında Türk vatandaşı gibi muamele görür. Uygulamada en çok sorulan konular şunlardır:
- Taşınmaz ve miras: Türk vatandaşları gibi taşınmaz edinebilir, mirasçı olabilir, miras taşınmazını devralabilir. Mirasçılık belgesi ve tapu işlemleri için Türk Miras Hukuku Sistemi yazısına bakılabilir.
- Çalışma ve ikamet: Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanma kuralı çalışma ve oturma bakımından da geçerlidir; ancak kadroya dayalı asli ve sürekli kamu görevinde (memurlukta) bulunamaz, kamu kurumlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışabilir (m.28/3).
- Sosyal güvenlik: Kazanılmış haklar saklıdır; kullanımı ilgili sosyal güvenlik kanunlarına tabidir (m.28/2). Yurt dışı borçlanma için Yurt Dışı Borçlanması ile Emeklilik yazısına bakılabilir.
- Nüfus ve kimlik: Mavi Kartlılara Bakanlıkça kimlik numarası verilir ve Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası aranan yerlerde bu numara kullanılır (m.28/8). Kimlik bilgileri değişirse, uyruğundaki devletin makamından alınmış eski ve yeni bilgileri gösteren belgenin onaylı Türkçe tercümesiyle ibrazı zorunludur (m.28/7).
İstisnalar (m.28/2-3): seçme ve seçilme hakkı yoktur; muafen araç ya da ev eşyası ithal etme hakkı yoktur; askerlik yükümlülüğü yoktur; kadroya dayalı asli ve sürekli kamu görevine atanamaz. Millî güvenlik ve kamu düzenine ilişkin hükümler de saklıdır.
Askerlik bağlantısı. Mavi Kartlı için askerlik yükümlülüğü yoktur; ancak vatandaşlıktan çıkmadan önce askerlik işlemleri başlamış olabilir. 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.39/4’e göre dövizle askerlik ödemesini ve başvurusunu tamamladıktan sonra Türk vatandaşlığından çıkma izni alanlara ödedikleri tutar geri ödenmez. Bu nedenle vatandaşlıktan çıkma ile dövizle askerlik kararlarının birlikte ve önceden planlanması gerekir; hangi sıranın kişinin durumuna uygun olduğu, yaşanılan ülkenin vatandaşlık kuralları da gözetilerek değerlendirilmelidir.
Kimler Mavi Karttan Yararlanamaz?
Mahkemeler m.28’in şartlarını dar yorumlar. Kararlarda iki grup öne çıkar:
- Vatandaşlığı kaybettirilenler: Eski 403 sayılı Kanun döneminde, örneğin askerlik yükümlülüğünü yerine getirmediği için vatandaşlığı Bakanlar Kurulu kararıyla kaybettirilen kişi, izinle çıkmadığı için Mavi Kart alamaz. Bu kişiler için kararda aktarıldığı üzere 5901 sayılı Kanunun 43. maddesi, Türkiye’de ikamet şartı aranmaksızın yeniden Türk vatandaşlığına alınma yolunu öngörmektedir.
- Doğumla vatandaş olmayanlar: Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış ve sonra çıkmış kişi Mavi Kart alamaz. Nüfus müdürlüğü yanlışlıkla kart düzenlemiş olsa bile bu, kazanılmış hak doğurmaz; kart iptal edilebilir.
Çifte Vatandaşlık ile Mavi Kart Arasındaki Fark
Çifte vatandaş, Türk vatandaşlığını korumaya devam eden kişidir: seçme ve seçilme hakkı ve askerlik yükümlülüğü dâhil bütün hak ve yükümlülükler sürer. Mavi Kartlı ise artık Türk vatandaşı değildir; Mavi Kart, kişinin yaşadığı ülkedeki vatandaşlık statüsünü değiştirmez, yalnız Türkiye’deki haklarını gösteren bir belgedir. Mavi Kartlı, yukarıdaki istisnalar dışında Türk vatandaşı gibi muamele görür. Yaşanılan ülkenin hukuku çifte vatandaşlığa izin veriyorsa, Türk vatandaşlığından çıkmadan o ülkenin vatandaşlığını almak mümkün olabilir; bu durumda askerlik yükümlülüğü de devam eder (dövizle askerlik gibi yollar için ayrı rehberimize bakılabilir). Mavi Kartlı bir kişinin yeniden Türk vatandaşı olması ise ayrı bir başvuruya bağlıdır; yaşanılan ülkenin kuralları değiştiyse hangi statünün daha uygun olduğu, askerlik ve seçim haklarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Adım Adım: Mavi Kart ve Haklarını Kullanmak
- Durumunuzu belgeleyin. Doğumla Türk vatandaşı olduğunuzu ve çıkma izniyle vatandaşlıktan çıktığınızı gösteren kayıtlar (nüfus kaydı, çıkma izin belgesi).
- Başvuru yerini belirleyin. Yurt dışında bulunduğunuz ülkedeki Türk dış temsilciliğine ya da Türkiye’de nüfus müdürlüğüne başvurulur; güncel belge listesi ve randevu usulü için ilgili kurumun duyurusuna bakılmalıdır.
- Altsoy için soybağını kanıtlayın. Çocuk ve torunlar için doğum belgeleri ve soybağını gösteren onaylı tercümeler gerekir (m.28/5).
- Kimlik değişikliklerini bildirin. Yabancı ülkede ad veya soyadınız değiştiyse, eski ve yeni bilgileri gösteren belgenin onaylı Türkçe tercümesini sunun (m.28/7).
- Hakkınızı kullanırken kartı ibraz edin. Tapu, banka, noter ve diğer işlemlerde Mavi Kartın ibrazı yeterlidir; kart yoksa Mavi Kartlılar Kütüğünden alınan kayıt örneği ve yabancı kimlik belgesiyle işlem yapılır (m.28/7).
- Ret ya da iptal işlemine karşı dava açın. Mavi Kart başvurusunun reddi ya da kartın iptali idari işlemdir; idari dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Genel çerçeve için İdari Yargıda İptal Davası yazısına bakılabilir. Türkiye’ye gelmeden dava açmak için vekâletname verilebilir; ayrıntı için yurt dışında yaşayanların hukuki işleri sayfasına bakılabilir.
Harç ve masraflar. Kart ve başvuru masrafları ile dava harçları ilgili tarifelere göre belirlenir; güncel tutarlar için ilgili kurumların duyurularına ve başvuru tarihindeki tarifeye bakılmalıdır.
Yargı Kararlarında Mavi Kart
Vatandaşlığı askerlik nedeniyle kaybettirilen kişi Mavi Kart alamaz
Askerlik hizmetini yerine getirmediği için 2003’te vatandaşlığı kaybettirilen davacının Mavi Kart başvurusu reddedilmiş, idare mahkemesi davayı reddetmiş, Danıştay bu kararı onamıştır:
“5901 sayılı Kanun’a göre mavi kart uygulamasından ancak doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığından çıkan kişilerin yararlanabileceği dikkate alındığında; mülga 403 sayılı Kanun hükümlerine göre izin almak suretiyle Türk vatandaşlığından çıkmayan, aksine yükümlü olduğu askerlik hizmetini yerine getirmediğinden dolayı Milli Savunma Bakanlığının teklifi doğrultusunda Türk vatandaşlığı kaybettirilen davacıya mavi kart verilmesinin mümkün olmadığı”
Mahkeme, davacının dilerse 5901 sayılı Kanunun 43. maddesi uyarınca yeniden vatandaşlığa alınma yoluna başvurabileceğini de belirtmiş; Daire, “çıkma izni almak suretiyle” ibaresinin Anayasaya aykırı olduğu iddiasını yerinde görmemiştir.
Yanlışlıkla verilen Mavi Kart kazanılmış hak doğurmaz
Doğumla Türk vatandaşı olmadığı gerekçesiyle Mavi Kart başvurusu daha önce reddedilmiş ve bu ret yargı kararıyla kesinleşmiş olan kişiye, sonradan bir nüfus müdürlüğünce kart düzenlenmiş, kart daha sonra iptal edilmişti. Danıştay iptal işlemini hukuka uygun bulan kararı onamıştır:
“mavi karttan yararlanma imkanı bulunmayan davacıya İstanbul-Kadıköy Nüfus Müdürlüğü tarafından mavi kart düzenlenmesinin açık hata teşkil ettiği ve davacı lehine kazanılmış hak oluşturmadığı”
Mavi Kartlı, kapalı nüfus kaydına rağmen doğum tarihinin tespitini isteyebilir
İzinle Türk vatandaşlığından çıkıp Avusturya vatandaşı olan davacının nüfus kaydı kapatılmıştı. Yargıtay, kapalı kayıt üzerinde işlem yapılamayacağını kabul etmekle birlikte Mavi Kartın sağladığı hakları öne çıkarmıştır:
“Ne var ki, davacı "mavi kart" sahibidir. Mavi kart, davacıya 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28’nci maddesinde belirtilen haklardan faydalanma imkanı tanır. … Dolayısıyla kapalı kayıt üzerinde işlem yapılamaz olması, davacının gerçek doğum tarihinin tespitine engel değildir.”
Daire, doğum tarihinin “düzeltilmesine” değil “tespitine” karar verilebileceğini belirterek hükmü düzelterek onamıştır. Karar, Mavi Kartlıların Türkiye’deki kişisel durumlarına ilişkin davalarda da hak arayabileceğini gösterir.
Aşılmışlık denetimi: 2016 sonrası “mavi kart” ve “vatandaşlık” ibareleriyle yapılan taramada (59 sonuç) Danıştay 10. Dairesinin 2024 tarihli bir kararında da m.28’in aynı metni aktarılmaktadır; karşı yönde karar görülmemiştir. 5901 sayılı Kanun m.28’in güncel metni kullanılmıştır; m.43 yalnız kararın aktarımıyla anılmıştır.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Çıkma izniyle mi çıktınız, kaybettirildiniz mi? Mavi Kart yalnız izinle çıkanlar içindir; kaybettirme durumunda yeniden vatandaşlık yolu ayrıca değerlendirilir.
- Kimlik bilgilerinizi güncelleyin. Yabancı ülkede değişen ad ve soyadı Türkiye’deki işlemlerde sorun çıkarır; onaylı tercümeyle bildirin.
- Muafiyetli araç ve ev eşyası ithali hakkınız yoktur. Gümrükte Türk vatandaşlarına tanınan muafiyetler Mavi Kartlıya uygulanmaz.
- Seçimlerde oy kullanamazsınız. Seçme ve seçilme hakkı istisnadır.
- Çocuk ve torunların soybağını belgeleyin. Altsoyun yararlanması soybağının belgelenmesine bağlıdır.
- Yanlışlıkla verilmiş karta güvenmeyin. Şartları taşımayan kişiye verilen kart iptal edilebilir; kazanılmış hak doğurmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Mavi Kartla Türkiye’de taşınmaz alabilir ve mirasçı olabilir miyim?
Evet. Mavi Kartlılar, istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanır (5901 sayılı Kanun m.28/1); taşınmaz edinme ve miras bu istisnalar arasında değildir.
Mavi Kartlılar hangi haklardan yararlanamaz?
Seçme ve seçilme, muafen araç veya ev eşyası ithali hakkı yoktur; askerlik yükümlülüğü yoktur; kadroya dayalı asli ve sürekli kamu görevinde bulunamazlar. Kamu kurumlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışabilirler (m.28/2-3).
Çocuklarım ve torunlarım da Mavi Kart alabilir mi?
Evet; üçüncü dereceye kadar altsoy yararlanır. Altsoyun üstsoyla soybağını belgelemesi şarttır (m.28/5).
Vatandaşlığım askerlik nedeniyle kaybettirildi; Mavi Kart alabilir miyim?
Danıştay’ın onadığı karara göre hayır; Mavi Kart yalnız doğumla vatandaş olup izinle çıkanlara verilir. Bu durumdakiler için kararda aktarılan 5901 sayılı Kanun m.43, yeniden vatandaşlığa alınma yolunu öngörmektedir.
Mavi Kartım iptal edildi; ne yapabilirim?
İptal işlemi idari işlemdir; idari dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Ancak şartları taşımayan kişiye yanlışlıkla verilen kartın kazanılmış hak doğurmadığı Danıştay kararıyla kabul edilmiştir.
İlgili Makaleler
- İdari Yargıda İptal Davası
- Türk Miras Hukuku Sistemi Nasıl İşler? Yasal Mirasçılar ve Zümreler, Eşin Payı, Saklı Pay, Vasiyet, Paylaşım
- Yurt Dışı Borçlanması ile Emeklilik
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli idare hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İdare Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Afyonkarahisar Dosyalarında İstinaf: Konya Bölge Adliye Mahkemesi ve Konya Bölge İdare Mahkemesi
- Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı İşlenmesi: Başvuru, KVKK Şikâyeti, Tazminat ve TCK 136 (6698 m.11, 13, 14, 18)
- Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Vergi Davası Hangi Mahkemede Açılır? Yetkili Mahkeme, Süre ve İstinaf
- Zeytinlik Sahalarda Yapı, Tesis ve Madencilik: 3573 Sayılı Kanun, Yasaklar ve Dava Yolları
Anahtar kavramlar: mavi kart hakları · mavi kart nedir · pembe kart · 5901 sayılı Kanun m.28 · Türk vatandaşlığından çıkma izni · çifte vatandaşlık · mavi kartlı askerlik · mavi kartlı seçim · mavi kartlı miras taşınmaz · vatandaşlığı kaybettirilen mavi kart · 5901 m.43 yeniden vatandaşlık
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Mavi Kart ve Çifte Vatandaşlık: Türk Vatandaşlığından İzinle Çıkanların Türkiye'deki Hakları”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-13, https://capar.av.tr/makale/mavi-kart-ve-cifte-vatandaslik-vatandasliktan-cikanlarin-haklari

























