İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Çekişmeli Boşanma Sebepleri: Zina, Onur Kırıcı Davranış, Terk, Evlilik Birliğinin Sarsılması ve Fiili Ayrılık

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Eşler boşanma veya sonuçları konusunda anlaşamazsa ya da anlaşmalı boşanmanın şartları yoksa boşanma, kanunda sayılan sebeplerden birinin ispatına bağlıdır. Özel boşanma sebepleri zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır (TMK m.161-165); zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde dava, öğrenmeden başlayarak altı ay ve her hâlde beş yıl içinde açılmalıdır ve affeden eşin dava hakkı yoktur. Genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında (TMK m.166/1) Yargıtay’a göre davacının tamamen kusursuz olması gerekmez, ancak davalının az da olsa kusurunun ispatlanması gerekir. 7532 sayılı Kanunla değişen TMK m.166/4’e göre, önceki bir boşanma davasının reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden başlayarak bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir. Dava aile mahkemesinde görülür, hukuka aykırı olarak elde edilen deliller dikkate alınamaz (HMK m.189/2) ve kusur durumu maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakasını da etkiler.

Kısaca

Çekişmeli boşanma davası: özel boşanma sebepleri (zina, hayata kast ve onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı — TMK m.161-165), genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve kusur (TMK m.166/1-2), 7532 sayılı Kanunla süresi bir yıla indirilen fiili ayrılık (TMK m.166/4), ispat ve hukuka aykırı delil, dilekçeler ve ön inceleme, kusurun tazminat ve nafakaya etkisi; güncel Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararları ve Anayasa Mahkemesi iptal kararıyla.

Çekişmeli boşanma rehberi: özel boşanma sebepleri olan zina, hayata kast ve onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat, terk ve akıl hastalığı (TMK m.161-165), genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve kusur (TMK m.166/1-2), 7532 sayılı Kanunla değişen fiili ayrılık (TMK m.166/4), ispat ve hukuka aykırı delil (HMK m.189), dilekçeler ve ön inceleme, kusurun tazminat ve nafakaya etkisi (TMK m.174) ve doğrulanmış Yargıtay kararları.

Çekişmeli Boşanma Nedir?

Eşlerin boşanma veya sonuçları konusunda anlaşamadığı ya da anlaşmalı boşanmanın şartlarının (TMK m.166/3) bulunmadığı hâllerde boşanma, kanunda sayılan sebeplerden birinin ispatına bağlıdır. Kanun özel boşanma sebeplerini TMK m.161-165’te, genel boşanma sebebini TMK m.166’da düzenler; boşanma sebebi ispatlanmışsa hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verir (TMK m.170). Dava açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma yerine ayrılık da isteyebilir (TMK m.167).

Boşanma yargılamasında usul kanunu, TMK m.184’teki özel kurallar saklı kalmak üzere uygulanır: hâkim olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz, taraflara yemin öneremez, tarafların ikrarları onu bağlamaz ve delilleri serbestçe takdir eder. Yargıtay’a göre ikrar kuralının amacı eşlerin anlaşmalı boşanma şartlarına uymaksızın anlaşma yoluyla boşanmalarını önlemektir; tarafların ileri sürülen maddi olayların varlığını kabul etmesi bu kuralın dışındadır, ancak olayların boşanmayı gerektirip gerektirmediğini yine hâkim takdir eder (Yargıtay 2. HD, 2024/101 E., 2024/7537 K.).

Özel Boşanma Sebepleri (TMK m.161-165)

Zina (TMK m.161)

Eşlerden birinin zina etmesi, diğer eşe boşanma davası açma hakkı verir; dava hakkı hak düşürücü sürelere ve affetme kuralına bağlıdır.

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161 (Zina)

“Eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Affeden tarafın dava hakkı yoktur.”

Yargıtay’a göre süregelen eylemlerde altı aylık süre son eylemin bittiği tarihten başlar. Dava önce evlilik birliğinin sarsılmasına dayanılarak açılıp sonradan ıslahla zinaya çevrilmişse süre ıslah tarihine göre değerlendirilir; süre geçmişse zina davası reddedilir ve terditli talep olan evlilik birliğinin sarsılması yönünden karar verilir (Yargıtay 2. HD, 2024/3505 E., 2025/5 K.; ilke kutusu aşağıda).

Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162)

Eşin hayatına kastedilmesi, ona pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması bağımsız bir boşanma sebebidir; zinada olduğu gibi hak düşürücü sürelere ve affetme kuralına tabidir:

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.162 (Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış)

“Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Affeden tarafın dava hakkı yoktur.”

Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163)

Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu nedenle onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir (TMK m.163). Bu sebep için hak düşürücü süre öngörülmemiştir; ancak birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi ayrıca aranır.

Terk (TMK m.164)

Terk sebebi, kanundaki süre ve ihtar düzenine sıkı sıkıya bağlıdır:

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.164 (Terk)

“Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.”

Uygulamada ihtarın samimiyeti belirleyicidir. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, dört aylık süre dolmadan gönderilen ve evlilik birliğini sürdürme amacı taşımayıp yalnızca terke dayalı davaya dayanak oluşturmak için gönderilen ihtara dayanan dava reddedilmiş; eve dön ihtarı gönderen eşin, karşı tarafın ihtar tarihinden önceki kusurlarını affetmiş sayılacağı da kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2023/4378 E., 2024/856 K.; onanan ilk derece belirlemesi). Öte yandan terk sebebine dayalı bir dava açılmadıkça, evi terk etme olgusu karşı tarafa kusur olarak yüklenemez (Yargıtay 2. HD, 2025/6860 E., 2026/1395 K.).

Akıl hastalığı (TMK m.165)

Eşlerden biri akıl hastası olup bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi koşuluyla diğer eş boşanma davası açabilir (TMK m.165).

Genel Sebep: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması ve Kusur

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/1-2 (Evlilik birliğinin sarsılması)

“Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.”

Genel sebepte davacı, birliğin ortak hayatın sürdürülmesi beklenemeyecek derecede temelinden sarsıldığını somut olaylarla ispat etmelidir. Yargıtay’a göre boşanmayı isteyebilmek için tamamen kusursuz ya da az kusurlu olmak gerekmez; daha fazla kusurlu eşin de dava hakkı vardır. Ancak boşanmaya karar verilebilmesi için davalının az da olsa kusurunun varlığı ve belirlenmesi kaçınılmazdır; davalıya yüklenebilecek kusur ispatlanamamışsa dava reddedilir (Yargıtay 2. HD, 2025/6860 E., 2026/1395 K.). Kusur belirlemesi, tazminat ve nafaka bakımından da sonuç doğurur (aşağıda).

Fiili Ayrılık (TMK m.166/4)

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/4 (Evlilik birliğinin sarsılması)

“Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.”

Hüküm, ortak hayatın kurulamamasının sebebini aramaz (“her ne sebeple olursa olsun”) ve boşanmayı eşlerden birinin istemine bağlar. Üç unsur gerekir: herhangi bir boşanma sebebiyle açılmış davanın reddi, ret kararının kesinleşmesi ve kesinleşmeden başlayarak bir yıl içinde ortak hayatın yeniden kurulamamış olması.

2024 değişikliği: Fıkranın önceki metni, ret kararının kesinleşmesinden başlayarak üç yıl geçmesini arıyordu. Anayasa Mahkemesi, bu düzenlemenin ortak hayatın yeniden kurulamadığı hâllerde makul olmayan bir süre boyunca boşanma kararı elde etmeye imkân tanımadığı gerekçesiyle fıkrayı iptal etmiş ve iptalin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir (Anayasa Mahkemesi, E.2023/116, K.2024/56, 22.02.2024). Ardından 14/11/2024 tarihli ve 7532 sayılı Kanunla fıkra yeniden düzenlenmiş ve süre bir yıla indirilmiştir.

Yargıtay güncel metne göre, önceki boşanma davası feragat nedeniyle reddedilen ve altı yıldır ayrı yaşadıklarını ileri süren eşin “şiddetli geçimsizlik” başlıklı davasını TMK m.166/4 kapsamında nitelendirmiş; hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek önceki dava dosyasının getirtilip bu çerçevede değerlendirme yapılmasını istemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/5122 E., 2025/11194 K.; ilke kutusu aşağıda).

Önceki bir ret kararı yoksa, eşlerin fiilen ayrı yaşaması bu hükmün uygulanmasını sağlamaz. Uzun süreli fiili ayrılığın TMK m.166/1 kapsamında boşanmaya yetip yetmeyeceği ise tartışmalıdır: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, karşı oy yazısında aktarıldığına göre “terke dayalı bir boşanma davası olmadıkça fiili ayrılığın bir boşanma sebebi olamayacağı” gerekçesiyle reddedilen bir davada ret kararını oy çokluğuyla onamış; karşı oy yazısı ise en az on beş yıldır süren eylemli ayrılık nedeniyle evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını savunmuştur (Yargıtay 2. HD, 2024/6830 E., 2025/2932 K.).

İspat ve Delil

Boşanma davasında taraflar, evlilik birliğinin sarsılmasına sebep olan olaylarda diğer tarafın kusurlarını ispat etmekle yükümlüdür (Yargıtay 2. HD, 2024/101 E., 2024/7537 K.). İspat yükü, kanunda özel düzenleme yoksa iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190). Ön inceleme duruşmasına davette verilen iki haftalık kesin süre içinde dilekçelerde gösterilen belgeler sunulmaz veya getirtilmeleri için gerekli açıklama yapılmazsa, o delillere dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır (HMK m.139, HMK m.140/5). Delilin elde ediliş biçimi de belirleyicidir:

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189 (İspat hakkı)

“(1) Taraflar, kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak ispat hakkına sahiptir. (2) Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. … (4) Bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkemece karar verilir.”

Yargıtay, eşin telefonunun zorla alınıp şifresi kırılarak elde edilen yazışmaları hukuka aykırı delil saymış; delilin elde ediliş biçiminin mahkemece re’sen gözetileceğini ve karşı taraf itiraz etmese bile hukuka aykırı delilin hükme esas alınamayacağını belirtmiştir. Aynı kararda duyuma ve yoruma dayalı, soyut tanık anlatımları güven sarsıcı davranışın ispatı için yeterli görülmemiştir (Yargıtay 2. HD, 2024/101 E., 2024/7537 K.).

Yargılama Süreci: Dilekçeler, Ön İnceleme ve Dava Süresi

Dava aile mahkemesinde (4787 sayılı Kanun m.4) ve eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde (TMK m.168) açılır. Dava açılınca hâkim, dava süresince eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169).

Dilekçeler: Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir (HMK m.127); ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için ikişer haftalık süreler işler (HMK m.136). Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia ve savunma, ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati dışında genişletilemez veya değiştirilemez (HMK m.141).

Ön inceleme: Mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar; ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez (HMK m.137). Aile mahkemesi ayrıca esasa girmeden önce eşleri sulhe teşvik eder (4787 sayılı Kanun m.7).

Dava ne kadar sürer? Kanunda çekişmeli boşanma davası için bir bitiş süresi öngörülmemiştir; süreyi tanık ve diğer delillerin toplanması, karşılıklı davalar ve kanun yolu aşamaları belirler. İlk derece kararına karşı istinaf süresi iki haftadır (HMK m.345); bölge adliye mahkemesinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize başvurulabilir (HMK m.361). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2).

Kusurun Tazminat ve Nafakaya Etkisi

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174 (Maddî ve manevî tazminat)

“Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.”

Yargıtay’a göre maddi ve manevi tazminata hükmedilebilmesi için tazminat yükümlüsünün kusurlu, isteyen eşin ise kusursuz veya diğerine göre az kusurlu olması gerekir; eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez. Yoksulluk nafakasında ise isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması yeterlidir ve nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m.175); aynı kararda, düzenli işi ve geliri olmayan ve ağır kusurlu olmayan kadın yararına yoksulluk nafakasına hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2026/523 E., 2026/6286 K.).

Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki TMK m.175 dipnotuna göre Anayasa Mahkemesi maddedeki “…süresiz olarak…” ibaresini iptal etmiş; iptal kararının 30/6/2027’de yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178).

Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar veri tabanından tam metinleriyle doğrulanmıştır. Onama kararlarında aktarılan ilke, onanan derece mahkemesi belirlemesi olarak belirtilmiştir.

Zina: Süregelen eylemde süre son eylemden başlar; ıslah tarihi esas alınır

Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/3505 E., 2025/5 K., 13.01.2025 (Dairenin bozma gerekçesi; terditli talep olan evlilik birliğinin sarsılması yönünden yeniden hüküm kurulması istenmiştir)

“Zina nedenine dayalı boşanma davalarında altı aylık hak düşürücü süre, temadi eden (sürüp giden) eylemlerde son eylemin bittiği tarihten itibaren başlar. … erkeğin davasını zina hukuki sebebine dayalı boşanma davası olarak ıslah ettiği tarih dikkate alındığında kadının devamlılık arzedecek şekilde başkası ile cinsel ilişkiye girdiğinin dosya kapsamından kanıtlanamadığı, bu durumda dava sebebinin ıslah edildiği tarih itibariyle zina davası açabilmek için Kanun’un öngördüğü hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşılmakla, erkeğin zina hukuki nedenine dayalı boşanma davasının reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır.”

Terk: Samimi olmayan ihtar dava açma hakkı vermez; ihtar önceki kusurları affeder

Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/4378 E., 2024/856 K., 14.02.2024 (Onanan ilk derece mahkemesi belirlemesi; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Daire kararı onamıştır)

“davacı erkek tarafından davalı kadına gönderilen terk ihtaratının da evlilik birliğini devam ettirme amacıyla gönderilmiş samimi bir terk ihtaratı olarak değerlendirilemeyeceği, terke dayalı boşanma davasının açılmasına dayanak oluşturmak için ihtaratın gönderildiği … eve dön ihtaratı gönderen tarafın eve dön ihtaratı gönderdiği tarihten önceki davalı eşindeki tüm kusurları affettiği ve bunlara dayanarak davalı tarafa bir kusur izafe edilemeyeceği”

Fiili ayrılık: Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl; nitelendirme hâkime aittir

Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/5122 E., 2025/11194 K., 15.12.2025 (Dairenin bozma gerekçesi; 7532 sayılı Kanunla değişen metne göre verilmiştir, önceki dava feragat nedeniyle reddedilmiştir)

“Zira olayları açıklamak taraflara, hukuki vasıflandırma hakime aittir (HMK.md.33). … Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış ve reddedilmiş bir davanın varlığı, ret kararının kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçmesi ve bu süre içinde her ne sebeple olursa olsun ortak hayatın yeniden kurulmamış olması “birliğin temelinden sarsılmış sayılmasına” yasal karine teşkil eder (TMK.m.166/4). … O halde, daha önce reddedilen boşanma davasına ilişkin dava dosyası getirtilip incelenerek gösterilen delillerin Türk Medeni Kanununun 166/4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, bu yön gözetilmeden hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”

Hukuka aykırı delil: Zorla alınan telefondan elde edilen yazışmalar hükme esas alınamaz

Yargıtay Kararı

“erkeğin delil olarak dosyaya sunmuş olduğu mesajlaşmalara ilişkin, kadının telefonunu zorla alması ve şifre kırmak suretiyle sunulan kayıtların elde ediliş şekli nazara alındığında kadına yüklenen kusura ilişkin vakıanın hukuka uygun delillerle ispatlanamadığı, yazışmaların kadının telefonundan kadının rızası dışında hukuka aykırı yolla elde edildiği anlaşılmaktadır. Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m. 189/2). … yargılama sırasında taraflarca sunulan delillerin elde ediliş biçiminin mahkeme tarafından re’sen göz önüne alınması ve delilin her ne suretle olursa olsun hukuka aykırı olarak elde edildiğinin tespit edilmesi hâlinde, diğer tarafça bir itiraz ileri sürülmese dahi mahkemece caiz olmadığına karar verilerek, dosya kapsamında değerlendirilmemesi ilkesinin benimsendiği anlaşılmaktadır.”

Eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez; yoksulluk nafakası mümkündür

Yargıtay Kararı

“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 174 üncü maddesine göre, boşanma sonucu maddî ve manevî tazminata hükmedilebilmesi için tazminat yükümlüsünün kusurlu, tazminat talep eden eşin ise kusursuz veya diğerine göre az kusurlu olması gerekir. Eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez. … Toplanan delillerden; kadının sürekli ve düzenli bir işi ve gelirinin olmadığı, evlilik birliğinin sarsılmasında ağır veya tamamen kusurlu olmadığı, bu haliyle yararına yoksulluk nafakasına hükmedilme koşulları oluştuğu anlaşılmaktadır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer?

Kanunda belirli bir süre yoktur. Süreyi dilekçeler aşaması (cevap için iki hafta, cevaba cevap ve ikinci cevap için ikişer hafta: HMK m.127, HMK m.136), ön inceleme, tanık ve delillerin toplanması ile istinaf ve temyiz aşamaları belirler. İstinaf ve temyiz süreleri tebliğden itibaren ikişer haftadır (HMK m.345, HMK m.361).

Aldatma (zina) nedeniyle boşanma davası ne zaman açılmalıdır?

Öğrenmeden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl içinde (TMK m.161). Yargıtay’a göre süregelen ilişkilerde altı aylık süre son eylemin bittiği tarihten başlar. Affeden eşin dava hakkı yoktur; süre geçmiş ve terditli olarak istenmişse talep evlilik birliğinin sarsılması (TMK m.166/1) yönünden değerlendirilir.

Eşimin telefonundaki mesajlar delil olarak kullanılabilir mi?

Delilin hukuka uygun elde edilmesi gerekir; hukuka aykırı deliller vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2). Yargıtay, telefonun zorla alınıp şifresi kırılarak elde edilen yazışmaları hukuka aykırı saymış ve karşı taraf itiraz etmese bile mahkemenin bunu re’sen gözetmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kusurlu eş boşanma davası açabilir mi?

Evet. Yargıtay’a göre boşanmayı isteyebilmek için tamamen kusursuz ya da az kusurlu olmak gerekmez; ancak boşanmaya karar verilebilmesi için davalının az da olsa kusurunun ispatlanması gerekir. Davacının kusuru daha ağırsa davalı davaya itiraz edebilir; itiraz hakkın kötüye kullanılmasıysa ve evliliğin devamında korunmaya değer yarar kalmamışsa yine boşanmaya karar verilebilir (TMK m.166/2).

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma için kaç yıl beklemek gerekir?

7532 sayılı Kanunla değişen TMK m.166/4’e göre, daha önce açılmış bir boşanma davasının reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden başlayarak bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir. Önceki bir ret kararı yoksa yalnızca ayrı yaşanması bu hükmün uygulanmasını sağlamaz.

Eşit kusurda tazminat ve nafaka alınabilir mi?

Yargıtay’a göre eşit kusurlu eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez (TMK m.174). Yoksulluk nafakası ise isteyen eşin kusuru daha ağır değilse ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse istenebilir (TMK m.175).

Çekişmeli ve anlaşmalı boşanma, velayet, nafaka ve mal rejimi uyuşmazlıkları büromuzun Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Aile ve Boşanma Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Aile ve Boşanma Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: çekişmeli boşanma · çekişmeli boşanma davası · boşanma sebepleri · zina nedeniyle boşanma · aldatma boşanma davası · onur kırıcı davranış · terk nedeniyle boşanma · eve dön ihtarı · akıl hastalığı nedeniyle boşanma · evlilik birliğinin temelinden sarsılması · şiddetli geçimsizlik · fiili ayrılık · 7532 sayılı Kanun · kusur · hukuka aykırı delil · boşanma davası ne kadar sürer

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Çekişmeli Boşanma Sebepleri: Zina, Onur Kırıcı Davranış, Terk, Evlilik Birliğinin Sarsılması ve Fiili Ayrılık”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-08, https://capar.av.tr/makale/cekismeli-bosanma-ve-bosanma-sebepleri

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›