Son gözden geçirme:
Karar NotuDanıştay: Doçentlik Başvurusunda Ön Lisans Dersinin Dışlanması Hukuka Aykırı
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Danıştay 8. Daire, Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulunun 15.06.2023 tarihli ve 2023.10.183 sayılı kararıyla (17.08.2023 güncellemeleri dâhil) kabul edilen Doçentlik Başvuru Şartlarının “9. Eğitim-Öğretim” bölümünde ön lisans dersine yer verilmemesini eksik düzenleme sayarak oyçokluğuyla iptal etti. Gerekçe, kadrolu öğretim elemanları şartı verdikleri dersin düzeyine bakılmaksızın sağlarken kadrosuz adayların yalnız lisans ve lisansüstü derslerle sağlamak zorunda bırakılmasının nedeninin ortaya konulmamasıdır. Ders verme süresi (en az 2 puan), bilimsel toplantı, kitap ve yürürlük kurallarına yönelik istemler reddedildi. Karar Danıştay’ın ilk derece kararıdır; temyiz yolu açık olarak verilmiştir ve kesinleşmemiş olabilir.
Danıştay 8. Daire, 2023 Doçentlik Başvuru Şartlarında ön lisans dersine yer verilmemesini eksik düzenleme olarak iptal etti; ders verme süresi, bilimsel toplantı, kitap ve yürürlük kurallarına yönelik istemleri reddetti. Karar temyiz yolu açık olarak verilmiştir.
Danıştay 8. Daire, 2023 Doçentlik Başvuru Şartlarında ön lisans dersinin dışlanmasını iptal etti; ders verme süresi, bilimsel toplantı, kitap ve yürürlük kurallarını ise hukuka uygun buldu.
Uyuşmazlık
Davayı bir sendika, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına karşı açtı. Sendika, 2023 şartlarının dokuz noktasına itiraz etti: bilimsel toplantıda akademisyen temsilcisi şartı, kitaplarda editör ve bölüm kuralları, aynı toplantıda tek çalışmanın puanlanması, eğitim-öğretim bölümündeki “en az 2 puan” zorunluluğu, ön lisans dersine yer verilmemesi ve değişikliklerin en az dört yarıyıl sonra yürürlüğe girmesini sağlayacak bir düzenlemenin bulunmaması.
Dava Danıştay’da ilk derece olarak görüldü. Tetkik Hâkimi davanın reddini; Danıştay Savcısı ise “en az 2 puan” ibaresi ile ön lisans dersine yer verilmemesinin iptalini önerdi. Dairenin başka bir kararında aktarıldığına göre bu dosyada ön lisans dersine ilişkin eksik düzenlemenin yürütmesi durdurulmuş, itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca reddedilmiştir (Danıştay 8. Daire, 2023/6035 E., 2025/3376 K., 09.04.2025).
Kararın Sonucu
Daire 24.02.2026 tarihinde davayı kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandırdı:
- İptal (oyçokluğu, bir üyenin karşı oyuyla): “9. Eğitim-Öğretim” bölümünde “önlisans dersi vermiş olmak” ibaresine yer verilmemesi suretiyle yapılan eksik düzenleme.
- Ret (oyçokluğu, Daire Başkanı ve bir üyenin karşı oyuyla): bilimsel toplantının düzenleme komitesinde resmî olarak görevlendirilmiş akademisyen temsilcisi bulunması şartı.
- Ret (oybirliği): editörlük ve kitap kuralları, aynı bilimsel toplantıda en fazla bir çalışmanın puanlanması, eğitim-öğretim bölümünde en az 2 puan zorunluluğu ve yürürlük için ayrıca geçiş düzenlemesi yapılmadığı iddiası.
Karar, tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verilmiştir. Bu yazının hazırlandığı tarihte dosyaya ilişkin bir temyiz kararına ulaşılamamıştır; karar kesinleşmemiş olabilir.
Gerekçe
Daire, davalı idarelerin başvuru şartlarını belirleme yetkisini tartışmasız kabul etti; denetimini bu takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılıp kullanılmadığına yöneltti. 2023 Mart dönemine kadar bir dönem ön lisans dersi vermek yeterli sayılıyordu. Başvuru şartlarının yabancı dil belgesi ve ikamet yönü yurt dışında alınan dil sınavı ve ikamet şartı yazımızda incelenmiştir.
“Düzenleme ile yükseköğretim kurumlarında kadrolu olarak 2 yıl görev yapan kişilerin ön lisans, lisans veya lisans üstü ders verip vermediği ayırt etmeksizin, dava konusu düzenleme de yer alan şartı sağladığı, buna karşın yükseköğretim kurumlarında kadrolu olarak görev yapmayan kişilerin sadece lisans veya lisans üstü ders vererek 4 dönem/2 yıl ders verme şartını sağlamak zorunda olduğu, böyle bir ayrıma gidilmesinin nedenlerinin davalı idarelerce ortaya konulmadığı açıktır. Diğer taraftan davalı idareler tarafından, uzun bir dönem boyunca uygulanan ön lisans dersi vermiş olmanın doçentlik başvurularından yeterli görülmesi uygulamasına hangi hizmet gerekleri ve kamu yararı kapsamında son verildiği de somut bilgi ve belgelerle de savunulamamıştır. Bu durumda, dava konusu düzenlemenin “önlisans dersi vermiş olmak” ibaresi bulunmaması nedeniyle eksik düzenlenen kısmında kamu yararı ve hizmet gereklerine uyarlılık bulunmadığından davanın bu kısım yönünden iptaline karar vermek gerekmektedir.”
Ders verme şartının kendisi ise ayakta kaldı. Daire, dönemlik programlarda dört yarıyıl ya da yıllık programlarda iki yıl lisans veya lisansüstü ders verme zorunluluğunu hukuka uygun buldu; Danıştay Savcısı bu kısmın da iptalini önermişti.
“Bu nedenle; asgari akademik tecrübe birikimine sahip olmaları amaçlanarak, akademik üretimde bilimsel nitelik ve kaliteyi artırmaya, liyakatli ve tecrübeli personeli göreve getirmeye yönelik düzenleme yapılmış olduğu sonucuna varılarak, dava konusu düzenlemenin bu kısmında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.”
Akademisyen temsilcisi şartını Daire, bilimselliğin ve akademik değerlerin korunmasına yönelik bularak hukuka uygun gördü. Karşı oy yazan Daire Başkanı ve bir üye ise adayların çalışmalarının Üniversitelerarası Kurulun oluşturduğu jüri tarafından bilimsel yeterlik yönünden denetlendiğini belirterek bu şartın iptalini savundu. Yürürlük istemi de reddedildi: Doçentlik Yönetmeliği kriter güncellemelerini kabulden sonraki ikinci başvuru dönemine bıraktığından Daire, bu süreyi hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin gereği saydı.
Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi
Karar, Dairenin aynı konudaki çizgisini sürdürüyor. 17.08.2023 tarihli güncelleme kararına karşı açılan davada ön lisans dersine yer verilmemesi oybirliğiyle iptal edilmiş, ders verme şartına yönelik istem oyçokluğuyla reddedilmişti (Danıştay 8. Daire, 2023/6035 E., 2025/3376 K., 09.04.2025). Başka bir dosyada da aynı eksik düzenleme oyçokluğuyla iptal edilmiş, ders verme süresine ilişkin istem hakkında konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş, diğer başlıklara yönelik istemler reddedilmiştir (Danıştay 8. Daire, 2024/2998 E., 2025/8797 K., 19.11.2025). Bu kararlar da temyiz yolu açık olarak verilmiş olup İdari Dava Daireleri Kurulunun bunlara ilişkin bir temyiz kararına ulaşılamamıştır.
Uygulamada kaldırılan, ders verme şartı değil ön lisans derslerinin bu şarttan dışlanmasıdır. Bilimsel toplantı bildirilerinde düzenleme komitesindeki resmî akademisyen temsilcisinin belgelenmesi önem taşır. Kriter değişiklikleri ikinci başvuru döneminde uygulandığından adayın tabi olduğu şartlar başvuru dönemine göre belirlenir. Kararın uygulamaya yansıması temyiz sonucuna ve idarenin yapacağı düzenlemeye bağlıdır. Doçentlik Başvuru Şartları Mevzuat Bilgi Sisteminde yayımlanmadığından içerikleri burada kararın aktarımına dayanır; başvurudan önce güncel şartlar ayrıca incelenmelidir.
İlgili Mevzuat
“(3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. …
ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”
“(1) Doçentlik değerlendirmesi, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılır. Bilim/sanat alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır.”
Sıkça Sorulan Sorular
Doçentlik başvurusunda ön lisans dersi sayılır mı?
2023 şartlarında ön lisans dersine yer verilmemişti. Danıştay 8. Daire bu eksik düzenlemeyi iptal etti; ancak karar temyiz yolu açık olarak verilmiştir ve kesinleşmemiş olabilir.
Doçentlik için ders verme şartı kaldırıldı mı?
Hayır. Dört yarıyıl ya da iki yıl lisans veya lisansüstü ders verme (en az 2 puan) şartına yönelik istem oybirliğiyle reddedildi. Doktoradan sonra en az iki yıl kadrolu öğretim elemanı olarak çalışanlar şartı sağlamış sayılır.
Bilimsel toplantıda sunulan çalışma hangi şartla puanlanır?
Toplantının düzenleme komitesinde resmî olarak görevlendirilmiş akademisyen temsilcisi bulunması şartı hukuka uygun bulundu. Aynı toplantıda en fazla bir çalışmanın puanlanması kuralı da ayakta kaldı.
Doçentlik başvurusunda ön lisans dersinin dışlanmasına ilişkin Danıştay kararı kesin mi?
Karar, Danıştay’ın ilk derece sıfatıyla verdiği karardır ve İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verilmiştir. Temyiz incelemesine ilişkin bir karara ulaşılamamıştır; karar kesinleşmemiş olabilir.
İlgili Makaleler
- Üniversitelerde Kişiye Özel (Adrese Teslim) Kadro İlanının İptali Davası
- Akademisyenlerin Disiplin Cezaları ve İptal Davası
- Öğrencinin Kopya Çekmesi Nedeniyle Verilen Disiplin Cezalarının Usulsüzlüğü ve İptali
- Danıştay: Doçentlik Başvurusunda Yurt Dışı Yabancı Dil Sınavına 6 Ay İkamet Şartı (2022 Kılavuzu) Hukuka Uygun
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Yükseköğretim hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Yükseköğretim Hukuku alanındaki diğer makaleler
- YÖK ve Üniversite İşlemlerine Karşı Hangi İdare Mahkemesinde Dava Açılır? İdari Yargıda Yetki Kuralları
- Araştırma Görevlisi Olma Şartları: Başvuru, Atama, 50/d ve 33/a Kadroları, Görev Süresi
- Danıştay: Adayla Birden Çok Ortak Yayını Olan Jüri Üyesinin Raporuna Dayanan Doçent Ataması Hukuka Aykırı
- Danıştay: Anayasa Mahkemesinin m.54 İptali Öğrenci Disiplin Cezasını Kendiliğinden Kaldırmaz; Yeni Kanun Esas
Anahtar kavramlar: doçentlik başvurusu ön lisans dersi · doçentlik ön lisans dersi · doçentlik ders verme şartı · doçentlik eğitim-öğretim puanı · 2023 doçentlik kriterleri · doçentlik kriterleri iptal · eksik düzenleme iptali · bilimsel toplantı akademisyen temsilcisi · doçentlik kriterleri yürürlük
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Danıştay: Doçentlik Başvurusunda Ön Lisans Dersinin Dışlanması Hukuka Aykırı”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/docentlik-basvurusunda-on-lisans-dersinin-dislanmasi

























