İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Rekabet İhlalinden Doğan Tazminat Davası: Üç Kat Tazminat, İspat, Kurul Kararı ve Zamanaşımı (4054 m.56-59)

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: 4054 sayılı Kanun’a aykırı eylem, karar, sözleşme veya anlaşmayla rekabeti engelleyen, bozan ya da kısıtlayan veya hâkim durumunu kötüye kullanan, bundan zarar görenlerin her türlü zararını tazmin eder; zarara birden fazla kişi yol açmışsa müteselsilen sorumludur (m.57). Zarar tarafların anlaşması ya da kararı veya ağır ihmalinden kaynaklanıyorsa hâkim, zarar görenin talebi üzerine zararın ya da elde edilen veya edilmesi muhtemel kârların üç katı oranında tazminata hükmedebilir (m.58/2); bu bir takdir yetkisidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bir kararında Kurul kararının kesinleşmesini dava için ön şart saymamış, sonucun bekletici mesele yapılmasını istemiştir; bölge adliye mahkemesinin, dayanak Kurul kararının idari yargıda hukuka aykırı bulunduğunu belirttiği dosyalarda ise davanın reddine ilişkin istinaf kararları onanmıştır. Nispî idari para cezası gerektiren bir ihlalde Daire, Kabahatler Kanunu’ndaki sekiz yıllık zamanaşımını uygulamıştır.

Kısaca

Rekabeti sınırlayan anlaşma ya da hâkim durumun kötüye kullanılması nedeniyle zarar gören alıcı ve rakiplerin 4054 sayılı Kanun m.56–59’a göre tazminat hakkı: geçersizlik, zararın hesabı, üç kat tazminat, m.59 ispat karinesi, Rekabet Kurulu kararının bekletici mesele olması, sekiz yıllık zamanaşımı uygulaması ve görevli mahkeme; Yargıtay kararları ve bir Rekabet Kurulu kararı örneğiyle.

Rekabeti sınırlayan bir anlaşma, uyumlu eylem ya da hâkim durumun kötüye kullanılması yüzünden zarar gören alıcının veya rakip teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’un 56–59. maddelerine göre açacağı tazminat davası: geçersizlik, zararın hesabı, üç kat tazminat, ispat karinesi, Rekabet Kurulu kararının davaya etkisi, zamanaşımı ve görevli mahkeme.

Rekabet İhlalinden Doğan Tazminat Davası Nedir?

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, rekabeti sınırlayan anlaşma ve uyumlu eylemleri (m.4) ve hâkim durumun kötüye kullanılmasını (m.6) yasaklar. Bu yasakların ihlaline Rekabet Kurulu idari para cezasıyla karşılık verir. Kanun’un 56–59. maddeleri ise ihlalin özel hukuktaki sonuçlarını düzenler; tazminat davası bu hükümlere dayanır.

Bu dava, dürüstlük kuralına aykırı tek tek davranışları hedefleyen TTK m.54 vd.’ndeki haksız rekabet davasından farklıdır. Yargıtay bu davayı haksız fiil esasına göre ele almaktadır.

Rekabeti Sınırlayan Anlaşmaların Geçersizliği (m.56)

4. maddeye aykırı anlaşma ve teşebbüs birliği kararı geçersizdir. Anlaşmadan doğan edimin ifası istenemez; önceden ifa edilenin iadesi madde metninin gösterdiği Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir. Hüküm 4. maddeye aykırılığa bağlanmıştır; hâkim durumun kötüye kullanılması için ayrı bir geçersizlik kuralı içermez.

İlgili Kanun Hükmü — 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.56 (Bu Kanuna Aykırı Anlaşma ve Kararların Hukuki Niteliği)

Bu Kanunun 4 üncü maddesine aykırı olan her türlü anlaşma ile teşebbüs birlikleri kararı geçersizdir. Bu anlaşmalardan ve kararlardan doğan edimlerin ifası istenemez. Daha önce yerine getirilmiş edimlerin geçersizliği nedeniyle geri istenmesi halinde tarafların iade borcu Borçlar Kanununun 63 ve 64 üncü maddelerine tabidir.

Borçlar Kanununun 65 inci maddesi hükmü bu Kanundan doğan ihtilaflara uygulanmaz.

Tazminatın Şartları ve Davacılar (m.57–58)

Madde 57 sorumluluğun temel kuralıdır: Kanun’a aykırı eylem, karar, sözleşme veya anlaşmayla rekabeti engelleyen, bozan ya da kısıtlayan veya hâkim durumunu kötüye kullanan, bundan zarar görenlerin “her türlü zararını” tazmin eder. Zarar birden fazla kişinin davranışı sonucu doğmuşsa sorumluluk müteselsildir; kartel üyelerinden birine karşı bütün zarar için (müteselsil sorumluluğun sonucu olarak) dava açılabilir.

İlgili Kanun Hükmü — 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.57 (Tazminat Hakkı)

Her kim bu Kanuna aykırı olan eylem, karar, sözleşme veya anlaşma ile rekabeti engeller, bozar ya da kısıtlarsa yahut belirli bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu kötüye kullanırsa, bundan zarar görenlerin her türlü zararını tazmine mecburdur. Zararın oluşması birden fazla kişinin davranışları sonucu ortaya çıkmış ise bunlar zarardan müteselsilen sorumludur.

Madde 58 iki tür davacıyı ayırır. Alıcılar (örneğin kartel fiyatından mal ya da kredi alanlar), ödedikleri bedelle rekabet sınırlanmasaydı ödeyecekleri bedel arasındaki farkı isteyebilir. Rekabetin sınırlanmasından etkilenen rakip teşebbüsler ise bütün zararlarını ister; zararları hesaplanırken elde etmeyi umdukları bütün kârlar, geçmiş yıllara ait bilançolar da dikkate alınarak belirlenir. İncelenen rakip davalarında bilirkişiler, ihlal öncesi ve ihlal dönemindeki pazar payları ile ticari defterleri karşılaştırarak varsayımsal bir zarar hesaplamaktadır.

İlgili Kanun Hükmü — 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.58 (Zararın Tazmini)

Rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanması sonucu bundan zarar görenler, ödedikleri bedelle, rekabet sınırlanmasaydı ödemekte olacakları bedel arasındaki farkı zarar olarak talep edebilirler. Rekabetin sınırlanmasından etkilenen rakip teşebbüsler, bütün zararlarının tazminini rekabeti sınırlayan teşebbüs ya da teşebbüslerden talep edebilir. Zararın belirlenmesinde, zarar gören teşebbüslerin elde etmeyi umdukları bütün karlar, geçmiş yıllara ait bilançolar da dikkate alınarak hesaplanır.

Ortaya çıkan zarar, tarafların anlaşması ya da kararı veya ağır ihmalinin olduğu hallerden kaynaklanmaktaysa, hakim, zarar görenlerin talebi üzerine, uğranılan maddi zararın ya da zarara neden olanların elde ettiği veya elde etmesi muhtemel olan karların üç katı oranında tazminata hükmedebilir.

Davacının Rekabet Kurumu’na şikâyette bulunmuş olması gerekmez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Kurul kararında başvuru sahibi olarak yer almayan bir rakip şirketin davasını, tazminat talep edilebilmesinin “ön koşulunun Kurum kararı olduğu” ve bu şirket yönünden böyle bir tespit kararı bulunmadığı gerekçesiyle reddeden istinaf kararını bozmuştur:

Yargıtay Kararı

“kanun koyucu, anlaşma, uyumlu eylem ve kararlarla rekabetin sınırlandırılmasında … zarar görenlerin her türlü zararının karşılanması gerektiği yönünde düzenleme yaparken, rekabeti sınırlandıran haksız eylemlerin tespiti hususunda Rekabet Kurumu’na başvuru yapılmış olmasını bir ön şart olarak belirtmemiştir. O nedenle hakim durumun kötüye kullanıldığının tespitine yönelik Rekabet Kurulu kararı kesinleştiğinden zarar gören herkesin zararını tazminini talep etme hakkının olduğunun kabulü gerekir.”

Gerekçe, Kurul kararının kesinleşmiş olmasına dayanır. Bozmadan sonra verilen karar, aynı Daire’nin 2024/752 E., 2025/1498 K. sayılı kararıyla onanmıştır.

Üç Kat Tazminat (m.58/2)

Kanun metnine göre üç şart vardır: (1) zarar, tarafların anlaşması ya da kararından veya ağır ihmalinden kaynaklanmalıdır; (2) zarar gören bunu talep etmelidir; (3) hâkim “hükmedebilir”, yani karar takdire bağlıdır. Hesap tabanı iki seçeneklidir: uğranılan maddi zarar ya da zarara neden olanların elde ettiği veya elde etmesi muhtemel kârlar. İncelenen dosyalarda davacılar bu ikisinden yüksek olanın esas alınmasını istemiştir; incelenen bir dosyada ilk derece mahkemesi, ihlalin piyasadaki bütün rakiplere yönelik olması nedeniyle davalının kârının ne kadarının davacıya karşı eylemden doğduğunun tespit edilemediğini belirterek davacının zararını esas almıştır.

Takdirin nasıl kullanılacağına ilişkin Yargıtay’ın kendi gerekçesini içeren bir ilke kararı incelenen kararlar arasında yoktur. 2023 tarihli dosyada bölge adliye mahkemesi, hâkimin bir veya üç katı tazminata hükmedebileceğini kabul etmiş, ihlalin tekerrürü, süresi, davalının piyasadaki gücü ve ihlaldeki belirleyici etkisini gerekçede saymıştır; Yargıtay itirazı “3 kat tazminata hükmedilmesinin gerekçesinin kararda gösterilmiş olmasına” dayanarak reddetmiştir. Bu yazının değerlendirmesine göre üç kat tazminat hükmü, zararın tarafların anlaşması ya da kararından veya ağır ihmalinden kaynaklandığını ve katın seçilme nedenini açıkça göstermelidir.

İhlalin ve Zararın İspatı (m.59)

Rekabet ihlalleri çoğu zaman gizli olduğundan 59. madde zarar görene iki kolaylık tanır. Birincisi, uyumlu eylem için bir karinedir: zarar gören bir anlaşmanın varlığı ya da rekabetin bozulduğu izlenimi veren kanıtlar sunarsa, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde bulunmadıklarını ispat yükü davalılara geçer. Kanun bu kanıtlara örnek olarak piyasaların fiilen paylaşılmasını, uzun süre piyasa fiyatında gözlenen kararlılığı ve fiyatın teşebbüslerce birbirine yakın aralıklarla artırılmasını sayar. İkincisi, rekabeti sınırlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaların varlığı her türlü delille ispatlanabilir.

İlgili Kanun Hükmü — 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.59 (İspat Yükü)

Zarar görenlerin, bir anlaşmanın varlığı ya da piyasada rekabetin bozulduğu izlenimi veren, özellikle piyasaların fiilen paylaşılması, uzun sayılacak bir süre piyasa fiyatında gözlenen kararlılık, fiyatın piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerce birbirine yakın aralıklarla artırıldığı gibi kanıtları yargı organlarına sunmaları halinde, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde bulunmadıklarını ispatlama yükü davalılara geçer.

Rekabeti sınırlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaların varlığı her türlü delille ispatlanabilir.

Karine, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde bulunup bulunmadığına ilişkindir; 59. madde zararın miktarı ve illiyet bağı için ayrı bir ispat kolaylığı öngörmez. İncelenen dosyalarda davalılar özellikle illiyeti tartışmış, rakip davalarında zarar, ihlal dönemindeki pazar payı kaybı ve ticari defter incelemesiyle bilirkişi raporuna dayanılarak belirlenmiştir. Ticari defterlerin delil değeri için ticari defterlerin delil niteliği yazısına bakılabilir.

Rekabet Kurulu Kararı: Dava Şartı mı, Bekletici Mesele mi?

Kanun’un 56–59. maddeleri tazminat davasını Kurul kararına bağlayan bir hüküm içermez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Kurul kararı henüz kesinleşmediği için davayı “dava şartı yokluğundan” reddeden ilk derece kararını bozmuştur:

Yargıtay Kararı

“Oysa, Rekabet Kurulu Kararı’nın kesinleşmesinin tazminat davasının açılması için ön şart olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Davacı, işbu dava açılmadan önce 23.11.2010 tarihinde Rekabet Kurulu’na başvurduğuna göre Rekabet Kurulu’nun davalının hakim durumu kötüye kullandığına dair başvuru ile ilgili yapacağı işlem sonucunun işbu dava için bekletici mesele yapılması gerekir.”

Yani dava açılabilir, ancak Kurul kararı ve ona karşı idari yargıdaki süreç sonuçlanmadan esas hakkında hüküm kurulmamalıdır. Kurul kararının akıbeti ise sonucu belirlemektedir. Kredi faizlerine ilişkin bir kartel dosyasında ilk derece mahkemesi kesinleşmiş Kurul kararını “özel dava şartı” saymış; bölge adliye mahkemesi istinafı dayanak Kurul kararının idari yargıda hukuka aykırı bulunduğu gerekçesiyle reddetmiş, Yargıtay da dava şartı tartışmasına girmeden onamıştır:

Yargıtay Kararı (onanan bölge adliye mahkemesi gerekçesi)

“davacının tazminat talebine dayanak yaptığı Rekabet Kurulu kararının hukuka aykırı olduğunun idari yargı kararı ile tesbit edilmiş olduğu ve davacı ile yapılan kredi sözleşmesi kapsamında rekabetin ihlal edilmediği”

Aynı yönde, aynı banka kartelini konu alan başka bir dosyada istinaf kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4784 E., 2026/1751 K. sayılı kararla onanmıştır. Kurul kararı hiç bulunmayan bir ihale uyuşmazlığında ise bölge adliye mahkemesi, haksız rekabetin ispatlanamadığını belirttikten sonra ayrıca 4054 sayılı Kanun’a dayalı tazminat için rekabet hukukuna aykırılığın Rekabet Kurulu tarafından tespit edilmesi koşulunun arandığını belirtmiş, bu karar da Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/5830 E., 2024/2078 K. sayılı kararla onanmıştır. Bu onama kararları gerekçesini istinaf kararına bırakan genel onamalardır.

Kurul kararı hiç yokken hukuk mahkemesinin ihlali kendisinin tespit edip edemeyeceğini gerekçesinde tartışan bir Yargıtay kararı, bu yazı için incelenen kararlar arasında bulunmamaktadır; onanan istinaf kararları Kurul tespitini aramıştır.

Zamanaşımı

4054 sayılı Kanun’un tazminata ilişkin 56–59. maddelerinde zamanaşımı süresi yoktur. Yargıtay bu davayı haksız fiil sorumluluğu olarak gördüğünden genel kural TBK m.72’dir: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl. Aynı maddeye göre tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72/1 (Zamanaşımı — Kural)

Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.

Daire’nin aktardığı 4054 sayılı Kanun m.16/3, 4. ve 6. madde ihlallerine yıllık gayri safi gelire oranlanan (nispî) idari para cezası öngörür; Daire bu fiilleri Kabahatler Kanunu anlamında kabahat olarak değerlendirmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, kabahatlerin de “cezayı gerektiren fiil” kapsamında olduğunu kabul ederek nispî idari para cezası gerektiren hâkim durum ihlalinde Kabahatler Kanunu’ndaki sekiz yıllık süreyi uygulamış ve bir yıllık sürenin dolduğu gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuştur:

İlgili Kanun Hükmü — 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.20/3 (Soruşturma zamanaşımı)

(3) Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır.

Yargıtay Kararı

“nispi idari para cezasını gerektiren davalı eylemi nedeniyle açılacak tazminat davasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 20/3. maddesi gereğince sekiz yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu düşünülmeksizin davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi doğru görülmeyerek bozmayı gerektirmiştir.”

Bu dosya, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/19 E., 2018/1151 K. sayılı kararıyla Daire’ye geri gönderilmiştir. Genel Kurul esası incelememiş, kararı yeni hüküm sayıp Daire’ye bırakmıştır; sekiz yıl kuralı Daire’nin görüşüdür. Daire, 2025 tarihli kararında da Kabahatler Kanunu’ndaki sekiz yıllık süreye dayanan istinaf kararını bu yönden, gerekçesini istinaf kararına bırakarak onamıştır (bölge adliye mahkemesi kararında “20/4” diye atıf yapılmış; güncel metinde sekiz yıllık süre 20. maddenin üçüncü fıkrasındadır). Dikkat: sekiz yıl kuralı nispî idari para cezası gerektiren ihlallere ilişkindir; sürenin başlangıcı (öğrenme, Kurul’a başvuru ya da Kurul kararı) dosyadan dosyaya tartışılmıştır.

Görevli Mahkeme ve Faiz

4054 sayılı Kanun görevli mahkemeyi ayrıca belirlemez; TTK m.4’te tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılan hâller arasında da 4054 sayılı Kanun sayılmamıştır. Bu nedenle görev, tarafların niteliğine göre belirlenir. Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklar (örneğin rakip şirketler arasındaki dava) TTK m.4/1’e göre ticari davadır; TTK m.5/1’e göre aksine hüküm bulunmadıkça ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar. Bu yazı için incelenen rakip davalarından ikisi asliye ticaret mahkemesinde görülmüştür. Ticari davalardan konusu bir miktar para olan tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A).

İlgili Kanun Hükmü — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1 (Ticari davalar — Genel olarak)

(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; … öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

Davacı tüketici olduğunda (örneğin kartel faiziyle kredi kullanan kişi) görev, sözleşmenin niteliğine bağlıdır. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, tüketici mahkemesinin sözleşmeyi incelemeden görevsizlik kararı vermesini bozmuştur:

Yargıtay Kararı

“Davacıya davalı ile aralarındaki sözleşmenin hangi tür sözleşme olduğu açıklattırılıp, bu sözleşme getirildikten sonra sözleşmenin kapsamına göre tüketici sözleşmesi mahiyetinde olup olmadığı belirlenerek tüketici sözleşmesi ise işin esasına girilmesi aksi halde yine görev yönünden karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.”

Bu karar 2017 tarihlidir. 2024 tarihli kararla onanan kartel faizi dosyası tüketici mahkemesinde görülmüş ve temyiz incelemesini 11. Hukuk Dairesi yapmıştır. Tacirler arası ve tüketici davalarında görev ayrımı için ticari ve tüketici davalarında görevli mahkeme yazısına bakılabilir.

Faiz bakımından Yargıtay, alacağa Kurul kararının tarihinden değil, haksız fiil niteliğindeki her eylemin gerçekleştiği tarihten faiz yürütülmesini istemiştir:

Yargıtay Kararı

“Rekabet Kurulu kararı ile haksız fiilin varlığı tespit edilmiş olup davalının haksız fiil niteliğindeki eylemleri nedeni ile hüküm altına alınan alacağa her bir eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren faiz yürütülmesi gerekmektedir.”

Yargı Kararlarında Konu: Bir Kurul Kararından Tazminat Hükmüne

Kurul kararı ile tazminat davası arasındaki ilişkiyi rakı pazarına ilişkin bir soruşturma açıkça gösterir. Rekabet Kurulu 12.06.2014 tarihli ve 14-21/410-178 sayılı kararında, rakı pazarında hâkim durumda bulunan bir alkollü içki üreticisinin satış noktalarına verdiği indirimler, peşin ödemeler ve rakip ürünlerin görünürlüğünü sınırlayan uygulamalarla rakiplerini dışladığı sonucuna varmıştır. Kurul, teşebbüsün “rakiplerinin pazardaki faaliyetlerini zorlaştırma amacı ve etkisi taşıyan uygulamalar ile hakim durumunu kötüye kullanmak suretiyle” 6. maddeyi ihlal ettiğine oybirliğiyle, gelirlerinin yüzde 1,5’i oranında idari para cezası verilmesine oyçokluğuyla karar vermiştir. Kurul, aynı uygulamalar için 4. madde kapsamında ayrıca ceza verilmesine gerek görmemiştir.

Kurul kararı yargı kararı değildir. Bu karar hakkında, Yargıtay’ın 2025 tarihli kararında aktarılan ilk derece mahkemesi gerekçesine göre karar 14.03.2019 tarihli onama kararı ile kesinleşmiştir. Bu karara dayanan rakip davalarında sonuç şöyle olmuştur:

  • Kurul’a şikâyette bulunan rakip ile başvuru sahibi olmayan ikinci bir davacı şirketin açtığı davada, zarar ihlal dönemindeki pazar payı kayıpları üzerinden hesaplanmış, üç kat tazminata hükmedilmiştir. Yargıtay, başvuru sahibi olmayan şirket yönünden ret kararını bozmuş (2023), bozmaya uyularak verilen karar onanmıştır (2025).
  • Aynı Kurul kararına dayanan başka bir davada ilk derece mahkemesi zararı bilirkişi raporuyla belirleyip üç katına hükmetmiş, sekiz yıllık zamanaşımı uygulanmış; karar yalnız faiz başlangıcı yönünden düzeltilerek onanmıştır (2025).

Karşı örnek, Kurul kararının idari yargıda hukuka aykırı bulunduğu belirtilen banka kartelleri dosyalarıdır: tüketicilerin davaları reddedilmiş, kararlar onanmıştır (2024, 2026).

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Kurul sürecini izleyin: Kurul kararı kesinleşmeden açılan davada bekletici mesele talep edilmelidir; iptal davasının sonucu tazminat davasını doğrudan etkiler.
  • Zamanaşımını erken hesaplayın: Sekiz yıllık süre Daire kararlarına dayanır; başlangıcı tartışmalı olabileceğinden en kısa olasılığa göre hareket etmek güvenlidir (bu yazının değerlendirmesidir).
  • Talebi davacı türüne göre kurun: Alıcı fiyat farkını, rakip bütün zararını ve umulan kârını ister.
  • Üç kat talebini gerekçelendirin: Anlaşma, karar ya da ağır ihmal bağlantısını ve ihlalin süresi, tekerrürü gibi ölçütleri somutlaştırın.
  • Delili erken toplayın: Ticari defterler, pazar payı verileri ve Kurul kararındaki tespitler zarar hesabının temelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rekabet ihlalinden doğan tazminat davasında üç kat tazminat her zaman verilir mi?

Hayır. 4054 sayılı Kanun m.58/2’ye göre zarar, tarafların anlaşması ya da kararı veya ağır ihmalinden kaynaklanmalı ve zarar gören bunu talep etmelidir; hâkim üç kat tazminata “hükmedebilir”, yani takdir yetkisi vardır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2023 tarihli bir kararında üç kat tazminatın gerekçesinin kararda gösterilmiş olmasını gözeterek bu yöndeki itirazı reddetmiştir. Bu yazının değerlendirmesine göre gerekçesiz bir üç kat hükmü temyizde tartışma konusu olabilir.

Rekabet ihlali tazminat davası açmak için Rekabet Kurulu kararının kesinleşmesi gerekir mi?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2016 tarihli kararında Kurul kararının kesinleşmesini dava için ön şart saymamış, Kurul önündeki sürecin ve itirazın sonucunun bekletici mesele yapılmasını istemiştir. Ancak bölge adliye mahkemesinin dayanak Kurul kararının idari yargıda hukuka aykırı bulunduğunu belirttiği dosyalarda davanın reddine ilişkin istinaf kararları onanmıştır; Kurul kararı hiç bulunmayan bir dosyada Kurul tespitini koşul sayan istinaf kararı da onanmıştır. Bu nedenle Kurul süreci ve iptal davası yakından izlenmelidir.

Rekabet ihlalinden doğan tazminat davasında zamanaşımı süresi nedir?

4054 sayılı Kanun’un 56–59. maddelerinde ayrı bir süre yoktur; genel kural TBK m.72’deki iki ve on yıllık sürelerdir, ancak fiil ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımına bağlı bir cezayı gerektiriyorsa o süre uygulanır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022 tarihli kararında, nispî idari para cezası gerektiren bir hâkim durum ihlalinde Kabahatler Kanunu’ndaki sekiz yıllık sürenin uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Sürenin başlangıcı her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Rekabet Kurulu’na şikâyette bulunmamış bir rakip, rekabet ihlali nedeniyle tazminat davası açabilir mi?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2023 tarihli kararına göre açabilir. Daire, kanun koyucunun Rekabet Kurumu’na başvuruyu tazminat için ön şart olarak öngörmediğini, hâkim durumun kötüye kullanıldığını tespit eden Kurul kararı kesinleştiğinden zarar gören herkesin tazminat isteyebileceğini belirtmiştir. Kurul kararında başvuru sahibi olarak yer almayan rakip şirket yönünden davanın reddi bu gerekçeyle bozulmuştur.

Kartel faizi nedeniyle bankaya karşı açılan rekabet tazminatı davasına hangi mahkeme bakar?

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2017 tarihli kararında, taraflar arasındaki sözleşmenin türü getirtilip tüketici sözleşmesi olup olmadığı belirlenmeden görevsizlik kararı verilemeyeceğini belirtmiştir; tüketici sözleşmesi ise tüketici mahkemesi işin esasına girer. Yalnız, incelenen kartel faizi dosyalarında bölge adliye mahkemesi dayanak Kurul kararının idari yargıda hukuka aykırı bulunduğunu belirttiği için davaların reddine ilişkin istinaf kararları 2024 ve 2026 tarihli kararlarla onanmıştır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından ve Rekabet Kurumu’nun resmî sitesinden alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Rekabet Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Rekabet Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: rekabet ihlali tazminat davası · 4054 sayılı Kanun 57 · 4054 sayılı Kanun 58 · üç kat tazminat · kartel tazminatı · hakim durumun kötüye kullanılması tazminat · Rekabet Kurulu kararı bekletici mesele · rekabet tazminatı zamanaşımı · 4054 sayılı Kanun 59 ispat yükü · kartel faizi tazminat davası

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Rekabet İhlalinden Doğan Tazminat Davası: Üç Kat Tazminat, İspat, Kurul Kararı ve Zamanaşımı (4054 m.56-59)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/rekabet-ihlalinden-dogan-tazminat-davasi-uc-kat-tazminat

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›